<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/news/lapshiny-qnnadatel-e/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 22 Sep 2026 08:47:41 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link>https://shesht.am/news/lapshiny-qnnadatel-e</link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=6373</guid>

            <pubDate>Mon, 16 Dec 2019 18:25:14 +0000</pubDate>

            <title>Հայտնի բլոգեր Լապշինը քննադատել է Հայաստանի իշխանություններին՝ վատ էկոլոգիայի համար. որքանո՞վ է իրավացի</title>

            <description><![CDATA[<p>Մեքենաների արտանետումներ, աղբ, քիչ կանաչ տարածքներ և հանքեր. դիտարկել ենք Ալեքսանդր Լապշինի մատնանշած խնդիրները. նա պնդում է, որ Հայաստանում ավելի շատ է հիվանդացել, քանի Եվրոպայում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/12/558270bd90288537debdad42bb73583b_L.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հայտնի բլոգեր Լապշինը քննադատել է Հայաստանի իշխանություններին՝ վատ էկոլոգիայի համար. որքանո՞վ է իրավացի]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ազգությամբ հրեա, Բաքվի բանտից վերջերս ազատ արձակված, այնուհետև Հայաստանում բնակված և այստեղից գոհունակությամբ հեռացած բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինն իր ֆեյսբուքյան էջում քննադատել է ՀՀ իշխանություններին՝ վատ էկոլոգիա ունենալու և դրա դեմ անհրաժեշտ միջոցներ չձեռնարկելու պատճառով:



Բլոգերը նշել է, որ Երևանում շուրջ 4 ամիս բնակվելուց հետո զգացել է, որ առողջական խնդիրներ համեմատաբար շատ է ունենում, շուտ է հոգնում, անքնություն է նկատվում: Նա այս ամենի պատճառ է համարել Երևանում (և ընդհանրապես՝ Հայաստանում) էկոլոգիան ծանր իրավիճակի: Լապշինն առանձնացրել է այն պատճառները, որոնք մեծ թվով մահացությունների են հանգեցնում: Նրա խոսքով՝ մթնոլորտի աղտոտվածությունն այս 28 տարիների ընթացքում ավելի շատ մարդ է սպանել Հայաստանում, քան Արցախյան պատերազմը:




https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=163835731521931&amp;id=100036865157039




Հերթով անդրադառնանք բլոգերի մատնանշած խնդիրներին. արդյո՞ք նա ճիշտ է.



 1. Մեքենաներից արտանետումներ



Ռուսաստանի և Իսրայելի քաղաքացի Լապշինը գտնում է, որ Երևանում օդի աղտոտվածությունը հիմնականում պայմանավորված է ներմուծված հին մեքենաների արտանետումներով: Նրա խոսքով՝ ոչ մի կերպ չեն վերահսկվում դրանց տեխնիկական վիճակը, արտանետումները: Վերջիններս, ըստ բլոգերի, դառնում են քաղցկեղի ու սրտի կաթվածի պատճառ:



Անշուշտ, Երևանը հատկապես վերջին 1-1,5 տարում «լցվել» է մեքենաներով: Այս տարի արդեն ներմուծվել է շուրջ 135 հազար մեքենա: Մինչև տարեվերջ այդ թիվը կարող է հասնել 200 հազարի: Մինչդեռ նախորդ տարի ընդամենը մոտ 50 հազար մեքենա է ներկրվել: Սա պայմանավորված է 2020թ. հունվարի 1-ից մաքսատուրքի բարձրացմամբ (ԵԱՏՄ շրջանակներում):




https://www.facebook.com/armgovernment/videos/2756521467712401/




Սակայն այդ խնդիրն առկա էր դեռևս տարիներ առաջ, երբ Հայաստան էր ներկրվում տարեկան մոտ 40 հազար մեքենա: Օրինակ՝ 2010-2013թթ. ուսումնասիրությունների համաձայն՝ Երևանում օդի աղտոտվածությունը թույլատրելիից բարձր էր: Մասնագետները դեռ այն ժամանակ խնդիրը պայմանավորում էին մեքենաների արտանետումներով, մայրաքաղաքի և հարակից տարածքներում հանքերի առկայությամբ, նաև 2000-ականներին իրականացված բաց շինարարությամբ: Այս ամենն, ըստ մասնագետների, խախտել են Երևանի օդափոխության համակարգը՝ առաջացնելով փոշու մեծ զանգված:



Փոշի (Կարմիր գիծը՝ ՍԹԿ - Սահմանված թույլատրելի կոնցենտրացիա) / ©armmonitoring.am



Ի՞նչ են անում իշխանությունները. նախ՝ մեքենաների ներմուծման վերաբերյալ: Հունվարի 1-ից էականորեն նվազելու է մեքենաների ներմուծումը: Այդ մասին արդեն հաղորդել ենք: Բացի այդ՝ զարկ է տրվելու առավելապես նոր, քիչ արտանետող մեքենաների ներմուծմանը: Ընդգծենք, որ մինչև 2022թ. ԱԱՀ-ից ազատված են ներկրվող էլեկտրոմոբիլները, ինչը նույնպես էկոլոգիայի կարգավորմանն է միտված:





Հարկային օրենսգրքում կատարված փոփոխությունները նույնպես նպատակ ունեն խթանել քիչ արտանետող մեքենաների ներմուծումը: Օրինակ՝ բարձր (301+) ձիաուժ ունեցող մեքենաների բնապահպանական հարկը կրկնապատկվել է` 50-ից դառնալով 100 դրամ՝ 1 ՁՈՒ-ի համար տարեկան: Մյուս կողմից, ԵԱՏՄ պայմանագրի համաձայն, հունվարի 1-ից ներկրվող մեքենաների համար սահմանված են հատուկ տեխնիկական պահանջներ, որոնք նույնպես զսպող մեխանիզմ են հանդիսանալու:





Ընդհանրապես, կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Երևանում հաշվառված մեքենաների մոտ 70%-ը գազով են աշխատում, ինչը, մեքենաների թվի աճին զուգահեռ, զսպում է աղտոտվածության աճը: Այսպես, իրավիճակն աղետալի չէ՝ շնորհիվ գազաբալոնների: Իսկ ընդհանուր առմամբ՝ մեքենաների արտանետումների խնդիրը նախատեսվում է կարգավորել օրենսդրորեն, ԵԱՏՄ պայմանագրի և էլեկտրոմոբիլների խթանման միջոցով:



2. Աղբավերամշակման գործարանի բացակայություն



Բլոգերը Երևանում օդի աղտոտվածության և դրանով պայմանավորված բազմաթիվ հիվանդությունների պատճառ է համարել աղբավերամշակման գործարանների բացակայությունը Երևանում և ամբողջ Հայաստանում: Նա մատնանշել է մայրաքաղաքի հարավում գտնվող խոշոր աղբավայրերը՝ Նուբարաշեն, Շենգավիթ, Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական միավորների տարածքում: Լապշինի խոսքով՝ այդտեղից թունավոր նյութերը տարածվում են նաև մյուս շրջաններ:



Նուբարաշենի աղբավայր / ©ampop.am



Ալեքսանդր Լապշինը նշել է, որ իրեն լավ է զգում Իսլայելում և Եվրոպայում: Ուշագրավ է, որ ամենաաղտոտված երկրների ցանկում Հայաստանից բացի առաջին տասնյակում են նաև եվրոպական երկրներից Բուլղարիան, Էստոնիան, Ֆինլանդիան, Շվեդիան, Լյուքսեմբուրգը, Ուկրաինան և Սերբիան:



Թեև բլոգերը բարձրաձայնում է իրականությունը՝ օդի աղտոտվածության մասին, սակայն փաստենք, որ Հայաստանում կան բազմաթիվ վերամշակող գործարաններ: Առկա է նույնիսկ քարտեզ: Այստեղ, ինչպես շատ բնապահպաններ են նշում, խնդիրը մեծապես կապված է քաղաքացիների իրավագիտակցության հետ:



Աղբի ընդունման կենտրոնները Հայաստանում / ©recycling.am



Հայաստանում շատ են հատկապես թղթի և պլաստիկի վերամշակման գործարանները: Պարզապես դրանք մեծ հզորություն չունեն, որպեսզի բավարարեն ամբողջ աղբի վերամշակման պահանջը: Ներկայումս շարունակվում է վերամշակող նոր գործարանների կառուցումը: Կառավարման առումով, ինչպես մասնագետներն են նշում, առկա է օրենսդրական որոշակի թերություն, որին վերջին շրջանում սկսել են ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել:



Ներկայումս աղբի շուրջ ստեղծված հարցի լուծման ուղղությամբ Հայաստանում գործում են հիմնականում միջազգային կազմակերպությունները, որոնց աջակցությամբ էլ Երևանի քաղաքապետարանը նախատեսում է նոր աղբավայրերի կառուցում, հների փակում: Նախատեսվում է նաև քաղաքում տեղադրել 500-700 աղբամաններ՝ թղթի և պլաստիկի տեսակավորված հավաքագրման համար: Սպասվում է քաղաքային ընկերության ստեղծում, որը պատասխանատու կլինի կոշտ կենցաղային թափոնների հավաքման համար: Բայց դրանք տարիների ընթացքում կիրականացվեն:



3. Հանքարդյունաբերություն



Ալեքսանդր Լապշինը Հայաստանում առողջական խնդիրների պատճառներից է համարում նաև Ալավերդիի, Ախթալայի, Քաջարանի և Ագարակի մետաղական հանքերը և պղնձաձուլական կոմբինատները: Նրա խոսքով՝ հանքարդյունահանումն իրականացվում է հնացած սարքավորումներով, չափորոշիչների կոպտագույն խախտմամբ:



Անշարժ աղբյուրներից արտանետումներ, տոննա / ©mnp.am



Բլոգերն ասում է այն, ինչ Հայաստանի քաղաքական օրակարգում է: Խնդրի մասին խոսվում է ամեն օր՝ նաև բարձր ամբիոններից: Ներկայումս Ազգային ժողովում ձևավորվել է հանձնաժողով՝ մետաղական հանքերն ուսումնասիրելու կապակցությամբ: Կատարվում են նաև օրենսդրական փոփոխություններ՝ մթնոլորտի և շրջակայքի վրա ազդեցության նվազեցմանը նպաստելու ուղղությամբ:



Հանքերի հետ կապված ամենամեծ խնդիրը Հայաստանում պոչամբարներն են: Բայց ներկայումս մոտեցումը փոխվել է: Եթե նախկինում դրանք պարտավորություն չէին առաջացնում հանքարդյունահանողի համար, միան պետությանն էր փոխանցվում հետագա մշակումը, ներկայումս պահանջներն ավելի խիստ են, և «աղտոտողը վճարում է»:







Թեև վերոնշյալ խնդիրն արդիական է, սակայն կան նաև հակափաստարկներ, որ հանքարդյունաբերությունը հիվանդությունների առաջացման հարցում առաջին տեղում չէ: Առողջապահության նախարարության տվյալներով՝ քաղցկեղով ավելի շատ հիվանդանում են Կոտայքի մարզում, որտեղ խոշոր հանքեր չկան: Ամենաքիչը հենց Սյունիքի մարզում են հիվանդանում, որտեղ ամենամեծ հանքերն են:



Քաղցկեղով հիվանդությունները՝ ըստ մարզերի, 2018թ., ըստ Առողջապահության նախարարության տվյալների / ©b4b.am



Ըստ պաշտոնական վարկածի՝ քաղաքացիներն ավելի շատ հիվանդանում են ծխելու, անառողջ սննդի, ցածր ֆիզակտիվության, ալկոհոլի պատճառով, ինչը նույնպես տարածված է Հայաստանում: Ազդեցիկ պատճառ են նաև քաղցկեղածին վիրուսները, առողջապահական ծառայությունների անմատչելիությունը:



4. Կանաչապատ տարածքների պակաս



Բլոգերի խոսքով՝ դժվարին տարիներին Երևանում հատվել են բազմաթիվ ծառեր, կրճատվել են կանաչ տարածքները: Նա իրավացիորեն հիշատակում է մութ ու ցուրտ տարիները՝ նշելով, որ այժմ արդեն 2019թ.-ն է: Պարոն Լապշինը, ամիսներ շարունակ բնակվելով Երևանում, հավանաբար չի նկատել այս թեմայով ընթացող քննարկումները, իրականացվող աշխատանքներն ինչպես մայրաքաղաքում, այնպես էլ մարզերում:




https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=10217466945451286&amp;id=1405208089




Ազատության հրապարակի հարակից տարածքի կանաչապատման նախագիծ (ընթացքում է) / ©yerevan.am



Նշենք, որ ներկայումս շարունակվում է Երևանի կանաչ տարածքների «վերադարձման» ծրագիրը: Մոտ ապագայում նախատեսվում է խոշոր ծառատունկ իրականացնել քաղաքի մի շարք հատվածներում:



Սարալանջի հատվածի անտառվերականգնման նախագիծ (ընթացքում է) / ©yerevan.am



Իսկ 2020թ. ամբողջ հանրապետությունում նախատեսվում է տնկել 10 մլն ծառ: Այս միջոցառումներում անմիջականորեն ներգրավված են պետական բոլոր կառույցներն ու կամավորները:



Սարալանջի հատված / ©yerevan.am



Իսկ ինչ վերաբերում է կանաչ տարածքների պատճառով առողջական խնդիրներին, նշենք, որ այդ մասին երևանցիները նույնպես բարձրաձայնում են: Սակայն հարկ է նշել այն ավանդույթները, որ առկա է երևանցիների մոտ՝ «քաղաքից դուրս», «մաքուր օդի» գնալու, որն ամռանը պարտադիր բնույթ է կրում:



Նոր զբոսայգի Երևանում / ©gov.am



Թեև հստակ հաշվարկներ չկան, թե կանաչ տարածքների սակավությունն ինչքանով է ազդում երևանցիների առողջության վրա, այնուամենայնիվ, 2020թ. նախատեսվում է կանաչ տարածքների ավելացմամբ չեզոքացնել հանքերից, շինհրապարակներից ու մեքենաներից արտանետվող աղտոտման ծավալները:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/lapshiny-qnnadatel-e</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>