<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/science/ajum-lernery/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 29 Sep 2026 08:05:46 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link>https://shesht.am/science/ajum-lernery</link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12276</guid>

            <pubDate>Mon, 15 Jun 2020 16:02:35 +0000</pubDate>

            <title>Ինչո՞ւ են աճում լեռները. գիտնականները միասնական պատասխանի են հանգել</title>

            <description><![CDATA[<p>Լեռների աճը կարող է տևել միլիարդավոր տարիներ, սակայն փաստն այն է, որ դրանք իսկապես աճում են: Սակայն թե ի՞նչն է հենց ազդում այդ գործընթացների վրա, մինչ օրս հարցական է: Նոր հետազոտությունը կարող է օգնել՝ հարցին վերջապես պատասխանելու համար:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/kaylash.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ինչո՞ւ են աճում լեռները. գիտնականները միասնական պատասխանի են հանգել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ներկայումս լեռների աճը պայմանավորված է երեք հանգամանքներով: Առաջինը տեկտոնական ապարների տեղաշարժն է, ինչպես նաև նրանց «խորացումը» դեպի Երկրի մանթիա: Երկրորդը հիմնված է կլիմայական մաշվածության վրա: Երրորդ հանգամանքը իզոստազիան է. այն գործընթացը, որը լեռներին ստիպում է «լողալ» տաք ու փափուկ մանթիայի բարձունքում: Սակայն դա համարվում է քիչ էական և մասամբ պայմանավորված է երկու այլ հանգամանքներով:



Գիտնականները վերլուծել են ապարների առանձին սահմանների ամրությունը և մոդելավորել են տարբեր ուժեր, որոնք կարող են ազդել տեկտոնական ապարների վրա: Այդ մոդելները համեմատելով Հիմալայների, Անդերի, Սումատրայի և Ճապոնիայի լեռնաշղթաների փաստացի բարձրությունների հետ՝ խումբը եզրակացրել է, որ դեռևս ակտիվ աճող լեռների վրա բարձրությունն ու քաշը շարունակում են հավասարակշռված մնալ ստորգետնյա հսկայական ուժերի հետ: Եթե նրանց ներքո շփումն ու ճնշումը միախառնվում են, նույնը տեղի է ունենում նաև լեռան բարձրության հետ: Այդպիսով՝ լեռների ներքո առկա տեկտոնական ուժերը վերահսկում են, թե ինչքան կարող են դրանք աճել:



Հետազոտողներն օրինակ են բերում՝ նշելով, որ եթե ձեռքը դնենք սփռոցի վրա և երկուսը միասին տեղաշարժենք, ապա միջնամասերում կտորը ծալքեր կտա, որոնք կբարձրանան, ինչպես լեռներ, իսկ ձեռքի շարժմամբ հետ ընթացող կտորի շփումը տեկտոնական ակտիվությունն է:



Մնում է պարզել՝ ճի՞շտ է արդյոք դա նաև լեռների համար, որոնք գտնվում են սուբդուկցիայի (մեկը մյուսի ներքո խորասուզման) գոտիների մոտ: Այդպիսի վայրերում դեռևս հնարավոր է, որ լեռների բարձրությունները սահմանափակված լինեն կլիմայական պայմաններով:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/ajum-lernery</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>