<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/science/amenaxoshor-dzkneri/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Mon, 05 Oct 2026 05:18:36 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link>https://shesht.am/science/amenaxoshor-dzkneri</link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=9979</guid>

            <pubDate>Mon, 06 Apr 2020 16:18:55 +0000</pubDate>

            <title>Միջուկային փորձարկումների հետևանքներն օգնել են պարզել ժամանակակից ամենախոշոր ձկների կյանքի տևողությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>Հսկա կետանման շնաձկների հյուսվածքներում առկա ռադիոակտիվ նուկլիդները ցույց են տվել, որ նրանց ողնաշարը ձևավորվել է «տարեկան օղակներով»՝ մոտավորապես 50 տարվա ընթացքում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/70605.ngsversion.1422284532871.adapt_.1900.1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Միջուկային փորձարկումների հետևանքներն օգնել են պարզել ժամանակակից ամենախոշոր ձկների կյանքի տևողությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կետանման շնաձկները (Rhincodontidae) ամենախոշոր շնաձկներն են, և առհասարակ՝ Երկրի վրա ներկայումս առկա ձկների շարքում են ամենամեծը: Հասուն առանձնյակների չափերը կարող են գերազանցել 10 մետրը, իսկ որոշ տեղեկություններով` 20 մետրը: Առանց այդ էլ լինելով ոչ մեծաքանակ՝ վերջին տարիներին նրանց թիվն ավելի է նվազում, այնպես որ այդ զարմանալի կենդանիների կյանքի շատ կողմեր մնում են չբացահայտված:



Գիտնականներն անգամ հստակ չգիտեն կետանման շնաձկների կյանքի տևողությունը. կան չապացուցված տեղեկություններ, որ նրանք կարող են ապրել 100 տարուց ավելի: Այդ հարցի պատասխանը տալու համար կատարվել է նոր հետազոտություն: Հսկա ձկների կյանքի տևողությունը որոշելու համար աշխատության հեղինակները գնահատել են նրանց օրգանիզմում ածխածնի ռադիոկատիվ նուկլիդների քանակը:



Հազվադեպ հանդիպող շնաձկանն անմիջապես ուսումնասիրելն այնքան էլ հեշտ չէ: Ուստի գիտնականներն օգտագործել են նրանց ողնաշարի նմուշները՝ գտնված 2007թ. Թայվանի ձկան շուկայում: Եվս մեկ նմուշ վերցվել է պակիստանցի ձկնորսների ցանցերում մոլորված ու սատկած շնաձկից: Մանրադիտակի օգնությամբ կենսաբանները դիտարկել են շերտերը, որոնք առաջացել են հյուսվածքներից, և հաշվարկել են նրանց քանակը: Ի տարբերություն ծառերի տարեկան օղակների՝ այդ շերտերի ձևավորման արագությունը հստակ հայտնի չէ, այնպես որ՝ նման աշխատանքը դեռևս չի ծառայում ձկան տարիքը պարզելուն:



Այդ պատճառով գիտնականները դիմել են ռադիոնուկլիդային հետազոտությանը: 1940-ականներից սկսած միջուկային զենքի փորձարկումները սկսեցին մթնոլորտ նետել ռադիոակտիվ տարրեր, այդ թվում՝ ածխածին-14, որն ածխածնի շրջանառության բնական ցիկլում է հայտնվել՝ ներառվելով կենսաբանական հյուսվածքներում: Փորձարկումների արգելքից հետո ոչ կայուն նուկլիդները քայքայվել են, իսկ նորերը չեն հայտնվել, ուստի նրանց քանակություն թույլ է տալիս գնահատել հյուսվածքի տարիքը:



Այդպիսի հետազոտությունը ցույց է տվել, որ կետանման շնաձկների ողնաշարի շերտերն իսկապես ձևավորվում են ըստ տարիների, իսկ «թայվանական» և «պակիստանական» ձկների տարիքը 50 է: Հետազոտության հեղինակներից Մարկ Միկանը նշել է, որ ձկան տարիքն ու չափերն իմանալով՝ կարելի է հաշվարկել նրա աճի արագությունը: Դա առանցքային բնութագիր է, որը խոսում է որսի նկատմամբ տեսակի կայունության և անկումից հետո թվաքանակի վերականգնման նրա ունակության մասին: Կետանման շնաձկները հասնում են մինչև անհրաժեշտ չափերի և վերարտադրողական տարիքի՝ 30 տարուց ոչ շուտ: Ուստի նրանց պոպուլյացիաները դժվար թե արագորեն վերականգնվեն կրճատումից, ինչը դեռևս շարունակվում է:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/amenaxoshor-dzkneri</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>