<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/science/black-hole-fragmentation/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 14 Nov 2026 15:08:49 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link>https://shesht.am/science/black-hole-fragmentation</link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20609</guid>

            <pubDate>Sun, 25 Oct 2026 14:12:17 +0000</pubDate>

            <title>Ֆիզիկոսները գնահատել են սև խոռոչի երկատման հնարավոր պայմանները</title>

            <description><![CDATA[<p>Սև խոռոչի արագ պտույտը որոշ տեսական պայմաններում կարող է նպաստավոր դարձնել դրա բաժանումը երկու փոքր խոռոչի։ Սակայն նոր հաշվարկները չեն ապացուցում, որ այդպիսի գործընթաց իրականում տեղի է ունենում. դրա համար դեռ պետք է նկարագրել հենց բաժանման մեխանիզմը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/black-hole-fragmentation-20261025.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ֆիզիկոսները գնահատել են սև խոռոչի երկատման հնարավոր պայմանները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հարավային Դանիայի համալսարանի, Սորբոնի և Նեապոլի Ֆեդերիկո II համալսարանի հետազոտողները համեմատել են այն ֆիզիկական սահմանափակումները, որոնք սովորաբար արգելում են սև խոռոչի մասնատումը։ Արդյունքները հոկտեմբերի 22-ին հրապարակել են Physical Review D հանդեսում։ Համալսարանը աշխատանքի մասին հոկտեմբերի 23-ին հայտնել է իր կայքում։



Սովորական՝ չպտտվող սև խոռոչի դեպքում գլխավոր արգելքներից մեկը ջերմադինամիկական է։ Դրա էնտրոպիան՝ համակարգի հնարավոր մանրադիտակային վիճակների թվի չափը, համեմատական է զանգվածի քառակուսուն։ Նույն ընդհանուր զանգվածով երկու փոքր խոռոչների գումարային էնտրոպիան ավելի ցածր կլիներ, ինչը հակասում է էնտրոպիայի չնվազելու պահանջին։



Արագ պտտվող խոռոչների համար պատկերը բարդանում է։ Եթե սկզբնական պտույտի մի մասը վերածվի նոր մարմինների ուղեծրային շարժման, էնտրոպիայի հաշվեկշիռը որոշ դեպքերում կարող է նպաստավոր դառնալ։ Սակայն միայն այդ պայմանը բավարար չէ. փոքր խոռոչները պետք է կարողանան հեռանալ միմյանցից՝ պահպանելով էներգիան և անկյունային մոմենտը։



Հեղինակների մոդելում այդ լրացուցիչ պահանջները գրեթե փակում են մասնատման հնարավորությունը։ Հնարավոր բացառություն են մնում տեսական առավելագույնին մոտ արագությամբ պտտվող խոռոչները։ Նույնիսկ այդ դեպքում հաշվարկները ցույց չեն տալիս, թե ինչ գործընթաց կարող է բաժանումն առաջացնել։



Թիմը դիտարկել է նաև տարածության լրացուցիչ չափումներ և Էյնշտեյնի ընդհանուր հարաբերականությունից տարբերվող գրավիտացիոն մոդելներ։ Դրանցից որոշներում փոքր բեկորի անջատումը կարող է էնտրոպիայի տեսանկյունից նպաստավոր լինել, հատկապես երբ առաջացող երկու խոռոչների զանգվածները խիստ տարբեր են։ Սրանք ընտրված տեսական մոդելների հետևություններ են, ոչ դիտարկված դեպքեր։



Աշխատանքի վերնագրում օգտագործված «տաբատի» պատկերը նկարագրում է ենթադրյալ բաժանումը ժամանակի ընթացքում. մեկ ընդհանուր հատվածը ճյուղավորվում է երկու «ոտքի»։ Այս համեմատությունը բաժանման մեխանիզմ չի առաջարկում և ինքնին չի վերացնում հորիզոնի երկատումը սահմանափակող թեորեմները։



Հաջորդ անհրաժեշտ քայլը գործընթացի մանրամասն դինամիկական հաշվարկն է կամ համակարգչային մոդելավորումը։ Միայն այդպես կարելի է ստուգել՝ նպաստավոր վերջնական վիճակներին հասնելու ֆիզիկական ճանապարհ առհասարակ կա՞։ Առայժմ աշխատանքը սահմանազատում է այն պայմանները, որոնց դեպքում նման ճանապարհ արժե փնտրել։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/black-hole-fragmentation</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>