<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/science/galaktikayi-baxumic/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 22 Sep 2026 08:47:41 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link>https://shesht.am/science/galaktikayi-baxumic</link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10081</guid>

            <pubDate>Wed, 08 Apr 2020 19:32:36 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականներն առաջին անգամ ստացել են պլազմային ջեթի ծնունդի նկարը, որն առաջացել է 2 գալակտիկաների բախումից</title>

            <description><![CDATA[<p>Պլազմայի գերհզոր շիթն առաջացել է TXS 2116-077 գալակտիկայի և նույն չափի այլ գալակտիկայի բախումից: Համեմատաբար քիչ պայծառության շնորհիվ աստղաֆիզիկոսներին հաջողվել է դիտարկել դրա աղբյուրը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/228672_web.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականներն առաջին անգամ ստացել են պլազմային ջեթի ծնունդի նկարը, որն առաջացել է 2 գալակտիկաների բախումից]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
ԱՄՆ-ի Կլեմսոնի համալսարանի հետազոտողները հաղորդել են պլազմայի հարաբերապաշտական (ռելյատիվիստական) շիթի (ջեթ) հայտնաբերումը հաստատելու մասին: Այն առաջացել էր երկու գալակտիկաների բախման հետևանքով: Գիտնականներին հաջողվել է այդ երևույթը նկարահանել ինֆրակարմիր դիապազոնում՝ ստանալով տեսողական առաջին հաստատումն այն բանի, որ տիեզերական նման մեծածավալ մարմինների բախման հետևանքով ձևավորվում են լիցքավորված մասնիկների հզոր շիթեր:



Աստղագետներն ավելի վաղ պարզել էին, որ նման շիթերը կարող են գեներացվել ձվածրաձև գալակտիկաներում, որոնք, իրենց հերթին, ծագել են երկու զսպանակաձև աստղային համակարգերի բախման արդյունքում: Այժմ արդեն հետազոտողներն ունեն լուսանկար, որը ցույց է տալիս նման գոյության վաղ շրջանի բախման արդյունքում ձևավորված ջեթը:



Գիտնականներն աստղադիտակների օգնությամբ բազմիցս նկարահանել են գալակտիկաների բախումները, ստացել են նաև ջեթերի լուսանկարներ: Սակայն նման երիտասարդ հարաբերապաշտական շիթի լուսանկարն առաջին անգամ է ստացվել: Ավելին, շնորհիվ այն բանի, որ ջեթի պայծառությունը դեռևս շատ բարձր չէ, հնարավորություն կա ավելի լավ դիտարկելու մարմինը, որից ցայտում է այդ շիթը: Հետազոտության համահեղինակ Ստեֆանո Մարկեզին նշել է, որ սովորաբար շիթն այնքան ուժեղ է լուսարձակում , որ նրա ետևում գալակտիկան չի երևում:



Ավելի վաղ համարվել է, որ ջեթերը գեներացվում են համեմատաբար ծեր ձվածրաձև գալակտիկաների կողմից՝ այսպես կոչված ակտիվ միջուկներով, որտեղի գործընթացներն ուղեկցվում են վիթխարի էներգիայի արտանետումներով: Գիտնականների մեծ մասը համոզված է, որ նման ակտիվ միջուկներում գերզանգվածային սև խոռոչներ են: Ընդ որում՝ կենտրոնում նման մարմիններ ունեցող գալակտիկաների ոչ բոլոր միջուկներն են ակտիվ: Այսպես՝ Ծիր Կաթինի կենտրոնում գերզանգվածեղ սև խոռոչը պայմանական «հանգստի վիճակում» է:



Ակտիվ միջուկներն աստիճանաբար մեծանում են աճանստվածքի (ակրեցիայի)՝ մատերիայի գրավիտացիոն ձգողականության հաշվին: Սակայն նյութի մի մասն արտանետվում է պլազմային ջեթի տեսքով: Տիեզերքում վայրկյանում ավելի մեծ քանակությամբ էներգիա լուսարձակելով, քան Արեգակը գեներացնում է իր գոյության ողջ ընթացքում՝ հարաբերապաշտական շիթերը փաստացի ծառայում են որպես մասնիկների տիեզերական բնական արագացուցիչ:



Գիտնականների լուսանկարած ջեթն առաջացել է TXS 2116-077 գալակտիկայի և գրեթե նույն զանգվածով աստղային համակարգի բախումից: Արտասովոր երևույթի հետազոտության համար օգտագործվել են մի քանի վերերկրյա աստղադիտակների, ինչպես նաև տիեզերական Chandra աստղադիտարանի տվյալները: Լուսանկարն արվել է 8,2 մետրանոց Subaru օպտիկական ինֆրակարմիր աստղադիտակի օգնությամբ: Այն պատկանում է ճապոնական Աստղագիտական ազգային աստղադիտարանին և տեղադրված է հավայան հրաբխի՝ Մաունա Քեայի վրա:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/galaktikayi-baxumic</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>