<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/science/koronavirus-e/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Wed, 11 Nov 2026 18:07:07 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link>https://shesht.am/science/koronavirus-e</link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=8926</guid>

            <pubDate>Fri, 13 Mar 2020 16:10:47 +0000</pubDate>

            <title>Ինչպե՞ս չդիպչել դեմքին. երբ շուրջբոլորը կորոնավիրուս է, ապա իսկապես կարևոր է</title>

            <description><![CDATA[<p>Լուրջ ուղեցույց՝ առանց «շան օձիքի» մասին կատակների: Ներկայացվում է, թե ինչպես կարելի է չդիպչել դեմքին կամ ինչ անել, երբ այդ ցանկությունը զսպելը բարդ է:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/03/2478405.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ինչպե՞ս չդիպչել դեմքին. երբ շուրջբոլորը կորոնավիրուս է, ապա իսկապես կարևոր է]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը, ինչպես նաև առողջապահական այլ կազմակերպություններ, խորհուրդ են տալիս կորոնավիրուսով վարակվելուց խուսափելու համար չդիպչել դեմքին՝ հատկապես քթին, բերանին և աչքերին: Այդ խորհուրդն արդիական է նաև այլ դեպքերում, երբ վիրուսը կամ բակտերիան փոխանցվում են օդակաթիլային ուղիներով: Խնդիրն այն է, որ, տարբեր տվյալներով, մարդն օրվա ընթացքում դեմքին է դիպչում ժամում 16-23 անգամ: Եվ այդ գործողությունը չի կարելի համար գիտակցված: Ուստի պատրաստվել է ուղեցույց, որը կօգնի այդ սովորույթի դեմ դժվարին պայքարում:



Փորձեք հասկանալ, թե ինչն է ձեզ հրահրում



Իմացական (կոգնիտիվ) թերապիայի կենտրոնի հոգեբան, «Пост тревога» տելեգրամ-ալիքի հեղինակ Տատյանա Պավլովնայի կարծիքով՝ «ինչպե՞ս չդիպչել դեմքին» հարցին պատասխանելու համար նախ պետք է հարցնել՝ «ինչո՞ւ ենք մենք դիպչում դեմքին»: Նա խորհուրդ է տալիս օրվա ընթացքում ինքնադիտարկում իրականացնել, նշել այն, ինչը հարկադրում է հաճախ դիպչել դեպքին, առանձնացնել, թե ինչ իրավիճակներում եք դա անում և ինչու: Հոգեբանի խոսքով` անձամբ է դա արել, և երեք պահ է արձանագրել. դեմքին դիպչում է, երբ քիթը «ֆսֆսացնում է» (ցրտից կամ օդի չորությունից), երբ նստած է համակարգչի մոտ և դունչը հենում է ձեռքին, երբ խիստ կենտրոնանում են այլ մարդկանց հետ խոսակցության ժամանակ:



Ընդ որում, տարբեր հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ մարդիկ իրենք իրենց դիպչում են (հիմնականում՝ դեպքին) հաճախ տհաճ իրավիճակներում, օրինակ՝ երբ անհանգիստ են կամ ստիպված են ստել: Դա հաճախ է լինում, երբ մարդուն շեղում են նրանից, ինչն ուշադրության կենտրոնացում է պահանջում: Միևնույն ժամանակ կարող է թվալ, թե ինչ-որ բան իսկապես քոր եկավ, թեև, ակնհայտ է, որ այդ զգացումը չի ծագել մազի կամ աղվամազի ինչ-որ թրթռումից:



Փորձեք նվազեցնել նման իրավիճակների քանակը



Իհարկե, ասելը հեշտ է, քան հետևելը, բայց միևնույն է՝ սթրեսային իրավիճակներն անհրաժեշտ է նվազեցնել կամ փոփոխել նրանց նկատմամբ վերաբերմունքը: Դրա համար ավելի լավ է դիմել հոգեբանի կամ հոգեթերապևտի: Այն մասին, թե ինչպես է պետք ձերբազատվել շեղող հանգամանքներից, բազմաքանակ գրքեր ու հոդվածներ են գրվել:



Բարեբախտաբար, երբեմն հարկադրող իրավիճակները բավականին հստակ են և նրանցից ձերբազատվելն առանձնապես բարդ չէ: Օրինակ՝ ոչ մեծ հետազոտությունը ցույց է տվել, որ չոր, զգայում մաշկ ունեցող մարդիկ ավելի հաճախ են դիպչում դեմքին: Եզրակացությունն այն է, որ պետք է փորձել ընտրել լավ խոնավացնող միջոց և իրավիճակը բարելավելու այլ մեթոդ: Եթե հարցը լինզաներն են, որոնք աշխատանքային օրվա ավարտին չորանում են, ապա կարելի է որպես օգտակար միջոց կիրառել արհեստական արցունքները: Եթե խնդիրը դեմքի վրա թափվող մազերն են, գիտեք՝ ինչ անել:



Հոգեբան Տատյանա Պավլովան նշել է, որ կարող է ձեռքի տակ անձեռոցիկ ունենալ և դրանով սրբել քիթը, և ոչ՝ ձեռքով: Նրա խոսքով՝ հնարավոր է հարմարավետ դասավորել նաև աշխատավայրը, կանգնած աշխատել կամ այլ հարմարանքներ ստեղծել, խոսակցության ժամանակ ձեռքին ինչ-որ խաղալիք ունենալ՝ ձեռքերը զբաղացնելու համար:



Մարզեք գիտակցությունը



Եթե այդ միջոցները չեն օգնում կամ ակնհայտ հարկադրող հանգամանքներ չկան և դուք շարունակում եք անվերահսկելիորեն դիպչում եք դեմքին՝ ինքներդ ձեզ չկանգնեցնելով անհրաժեշտ պահի, կօգնի գիտակցությունը, այսինքն՝ սեփական գործողությունների, զգացումների ու մտքերի նկատմամբ ուշադրության բարձրացումը: Այդ իրավիճակը կարելի է մարզել, այդ թվում և՝ մեդիտացիայի օգնությամբ:



Կան նաև փոքրիկ խորամանկություններ, որոնք օգնում են զսպել թեկուզ վերջին պահին:



Դիմահարդարվեք



Առկա են որոշ համեստ տվյալներ և անձնական փորձ, որոնք ցույց են տալիս, որ դիմահարդարումն օգնում է ձեռքերը հեռու պահել դեմքից՝ հարդարումը չվնասելու համար:



Օգտագործեք հատուկ կայք



 Do Not Touch Your Face («Դեմքիդ մի դիպչիր») անվամբ կայքը տեսախցիկի օգնությամբ հետևում է ձեզ և անհրաժեշտ պահի խնդրում է չդիպչել դեմքին, երբ դուք փորձում եք դա անել:



Ձեռքերի շարժումներն ակնհայտ դարձրեք



Հոգեբան Տատյանա Պավլովայի խոսքով՝ օգտակար կարող է լինել այն ամենն, ինչը կենտրոնացնում է գործողության նկատմամբ ուշադրությունը և այն դարձնում է ավելի նկատելի: The New York Times-ը խորհուրդ է տալիս օգտագործել օճառ և ձեռքերը խոնավացնող միջոցներ, BuzzFeed-ն առաջարկում է ձեռքերին վառ ժապավեններ սոսնձել կամ ձեռնոց կրել, ինչպես նաև վզին լայն շարֆ ամրացնել՝ ձեռքերը դեմքին մոտեցնելիս խոչընդոտելու համար: Այդ դեպքերում մարդը գլխի կընկնի, որ ինչ-որ տարօրինակ բան է կատարվում:



Մի նախատեք ձեզ



Գիտակցումը ենթադրում է նաև չնախատում: Եթե նկատել եք, կրկին ցանկանում եք քորել ձեզ, չարությունը ձեր իսկ նկատմամբ անօգուտ է, բացի հավելյալ սթրեսից, որը դրդում է դեմքին դիպչելու ցանկության:



Եթե շատ եք ցանկանում, դեմքին դիպչեք, բայց՝ մաքուր ձեռքերով



Իրականում խնդիրն այն չէ, որ մարդը ձեռք է տալիս դեմքին, այլ այն է, որ դա արվում է կեղտոտ ձեռքերով: Այդ պատճառով երբ հայտնաբերեք, որ ցանկանում եք դիպչել դեմքին, ապա պարզապես լվացեք ձեռքերը կամ օգտագործեք հականեխիչ կամ ախտահանող գել:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/koronavirus-e</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>