<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/science/thomson-helium-charges/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 16:02:43 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link>https://shesht.am/science/thomson-helium-charges</link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20655</guid>

            <pubDate>Wed, 28 Oct 2026 04:11:04 +0000</pubDate>

            <title>Ֆիզիկոսները պատկերել են լիցքերի դասավորությունը հելիումի կաթիլներում</title>

            <description><![CDATA[<p>Ոսկու նանոմասնիկները հետազոտողներին թույլ են տվել մանրադիտակով տեսնել գերհոսուն հելիումի կաթիլներում լիցքերի ստեղծած կառուցվածքները։ Փոքր համակարգերում դրանց դասավորությունը համապատասխանել է դեռ 1904 թվականին ձևակերպված Թոմսոնի խնդրի տեսական կանխատեսումներին։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-thomson-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ֆիզիկոսները պատկերել են լիցքերի դասավորությունը հելիումի կաթիլներում]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ավստրիայի և Մեծ Բրիտանիայի հետազոտողները փորձով վերարտադրել են գնդի մակերևույթին համանուն լիցքերի էներգիապես առավել շահավետ դասավորությունները։ Աշխատանքը հոկտեմբերի 26-ին հրապարակվել է Physical Review Letters-ում։ Ինսբրուքի համալսարանը արդյունքների մասին հոկտեմբերի 27-ին հայտնել է իր հաղորդագրությունում։



Խնդիրը 1904 թվականին ձևակերպել էր Ջոզեֆ Ջոն Թոմսոնը. ինչպե՞ս են գնդի մակերևույթին դասավորվում իրար վանող հավասար լիցքերը, երբ համակարգի էներգիան նվազագույնն է։ Հարցը պարզ է հնչում, սակայն մասնիկների թվի աճին զուգահեռ հնարավոր դասավորությունները շատանում են, և լավագույն տարբերակը գտնելը դժվարանում է։ Ընդհանուր վերլուծական լուծում մինչ օրս չկա։



Փորձի համար թիմն օգտագործել է գերհոսուն հելիումի շատ սառը կաթիլներ՝ բացարձակ զրոյից ընդամենը մի քանի տասներորդ աստիճան բարձր ջերմաստիճանով։ Էլեկտրոնային փնջով կաթիլներում առաջացրել են դրական լիցքեր, որոնք տեղակայվում են մակերևույթի մոտ և կարող են ազատ վերադասավորվել՝ վանելով միմյանց։



Այնուհետև կաթիլներն անցկացրել են ոսկու գոլորշու միջով։ Լիցքային կենտրոնների շուրջ ձևավորվել են մոտ 700 ատոմից կազմված, մեկական դրական լիցք կրող ոսկու նանոմասնիկներ։ Կաթիլները նստեցրել են էլեկտրոնային մանրադիտակի ցանցի վրա. հելիումը գոլորշիացել է, իսկ ոսկու մասնիկները մնացել են՝ պահպանելով դասավորության երկչափ «դրոշմը»։



Գիտնականները վերլուծել են 25 առանձին դրոշմ, որոնցից յուրաքանչյուրում եղել է 5–36 լիցքավորված նանոմասնիկ։ Մանրադիտակային պատկերները համեմատել են նախկին հաշվարկներով ստացված եռաչափ դասավորությունների պրոյեկցիաների հետ։ Փոքր համակարգերում դիտված պատկերները լավ համապատասխանել են էներգիայի նվազագույնին վերագրվող տեսական կառուցվածքներին։



Ավելի մեծ կաթիլների դրոշմներում երևացել է տեղային վեցանկյուն կարգ՝ հնգակի համաչափությամբ արատներով։ Այդպիսի շեղումները բնորոշ են կոր մակերևույթին դասավորվող մասնիկներին։ Սակայն մեծ համակարգերի ճշգրիտ վերականգնումը դեռ դժվար է. բախման պահին մասնիկների մի մասը հեռանում կամ տեղաշարժվում է, իսկ պատկերները կարող են համընկնել։



Արդյունքը Թոմսոնի խնդրի բոլոր դեպքերի մաթեմատիկական ապացույցը չէ։ Նոր մեթոդը փորձարարական հարթակ է՝ գնդային մակերևույթների վրա լիցքերի դասավորությունն ուսումնասիրելու համար։ Ըստ հեղինակների՝ կաթիլների հարվածի արագությունը նվազեցնելը կարող է օգնել ավելի լավ պահպանել մեծ համակարգերի դասավորությունը և այն համեմատել հաշվարկների հետ։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/thomson-helium-charges</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>