<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%b2%d5%a1%d5%af%d5%a5%d5%b6%d5%bd%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 14 Nov 2026 15:08:49 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20688</guid>

            <pubDate>Thu, 29 Oct 2026 04:09:52 +0000</pubDate>

            <title>Մոդելավորումը կասկածի տակ է դրել գիսաստղերի դերը Երկրի վրա կյանքի առաջացման մեջ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիսաստղերը, հավանաբար, չեն եղել Երկրի վրա կյանքի առաջացման համար անհրաժեշտ մոլեկուլների հուսալի աղբյուր։ Նոր համակարգչային մոդելավորումը ցույց է տվել, որ բախման ժամանակ դրանց մեծ մասը կքայքայվեր, իսկ պահպանված նյութերը արագ կնոսրանային ջրում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-comet-life-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մոդելավորումը կասկածի տակ է դրել գիսաստղերի դերը Երկրի վրա կյանքի առաջացման մեջ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Քեմբրիջի համալսարանի գլխավորած թիմը վերագնահատել է այն վարկածը, ըստ որի՝ գիսաստղերը վաղ Երկիր են հասցրել կյանքի առաջացման համար անհրաժեշտ քիմիական նախանյութերը։ Աշխատանքը հրապարակվել է Scientific Reports ամսագրում հոկտեմբերի 28-ին։ Հեղինակները համադրել են գիսաստղերի ուղեծրային էվոլյուցիայի, մթնոլորտ մտնելու և մակերևույթին բախվելու մոդելները։



Ուսումնասիրության կենտրոնում ցիանաջրածինն է՝ HCN-ը։ Այս պարզ մոլեկուլը մասնակցում է մի շարք նախակենսաբանական ռեակցիաների, որոնցով կարող են առաջանալ շաքարներ, նուկլեոտիդներ և այլ կարևոր միացություններ։ Գիսաստղերում դրա առկայությունը դեռ չի նշանակում, որ այն կարող էր անվնաս հասնել Երկրի մակերևույթ և պահպանվել բավարար խտությամբ։



Հաշվարկներում հաջող առաքման պայմանները դժվարությամբ են համատեղվում։ Փոքր գիսաստղերը հաճախ քայքայվում են մթնոլորտում, իսկ մեծ արագությամբ բախումները ոչնչացնում են փխրուն օրգանական մոլեկուլները։ Դրանց պահպանման համար նպաստավոր դանդաղ և սահող բախումները հնարավոր են միայն չափի, արագության ու անկյան սահմանափակ համադրությունների դեպքում։



Թիմը կատարել է Երկրի վաղ գիսաստղային ռմբակոծության 100 հազար վիճակագրական մոդելավորում։ Դրանց 54 տոկոսում չի եղել ցամաքին՝ մոդելում բավարար համարված խտությամբ HCN հասցնող որևէ բախում։ Հեղինակներն ընդգծում են, որ հաշվարկներում մի շարք անորոշ պայմաններ ընտրել են հենց գիսաստղային առաքման համար հնարավորինս նպաստավոր սահմաններում։



Քեմբրիջի համալսարանը հաղորդել է, որ նույնիսկ պահպանված HCN-ը երկար չէր մնա խտացված․ ջուրը արագ կնոսրացներ այն։ Հետևաբար հետագա քիմիական ռեակցիաները պետք է շատ արագ ընթանային։ Գլխավոր հեղինակ Ռիչարդ Էնսլոուի խոսքով՝ եզակի հաջող պատահականությունը լիովին բացառել հնարավոր չէ, բայց այն չէր լինի նախանյութերի կայուն մատակարարման մեխանիզմ։



Համեմատական հաշվարկներում Մարսը գիսաստղային առաքման համար ավելի նպաստավոր թիրախ է եղել՝ փոքր չափի և ավելի ցածր բախման արագությունների պատճառով։ Սակայն սա Մարսի վրա կյանքի գոյության ապացույց չէ․ կարևոր են նաև հին մթնոլորտի, ջրի և բաց ցամաքի պայմանները։ Երկրի համար հեղինակները քննարկում են այլ հնարավոր ուղիներ՝ տեղում ընթացող քիմիական գործընթացներ կամ աստղակերպերի բախումներից հետո նախանյութերի սինթեզ։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/comets-life-origin</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20586</guid>

            <pubDate>Sat, 24 Oct 2026 05:07:57 +0000</pubDate>

            <title>Տիտանի համար նախատեսված Dragonfly-ն ավարտել է առաջին թռիչքի մոդելավորումը</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ի Dragonfly թռչող ապարատի համակարգերը վիրտուալ թռիչքի ընթացքում ինքնուրույն ընտրել են անվտանգ վայրէջքի վայր։ Փորձարկումը համակարգչային ստենդում միավորել է Տիտանի վրա ապագա առաջին թռիչքի հիմնական փուլերը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/dragonfly-navcam-20261024.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Տիտանի համար նախատեսված Dragonfly-ն ավարտել է առաջին թռիչքի մոդելավորումը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-ն հոկտեմբերի 23-ին հայտնել է, որ փորձարկումն անցկացվել է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի Կիրառական ֆիզիկայի լաբորատորիայում՝ APL-ում։ Օգտագործվել է ապագա թռիչքային սարքավորումներին նման համակարգ։



Վիրտուալ սցենարում ապարատն անջատվել է պաշտպանիչ պատյանից, թռել Տիտանի ավազաբլուրների վրայով, ուսումնասիրել տեղանքը և ընտրած վայրում վայրէջք կատարել։ Սա իրական մթնոլորտում թռիչք չէր։



Ստենդում համատեղ աշխատել են թռիչքային ծրագրաշարն ու էլեկտրոնիկան՝ ստանալով նավիգացիոն տեսախցիկների, իներցիալ չափիչների և լիդարի նմանակված տվյալներ։ Լիդարը պետք է չափի տեղանքի բարձրությունն ու թեքությունը և բացահայտի վտանգավոր հատվածները։



Հաջորդ քայլը նույն սցենարը Dragonfly-ի իրական թռիչքային համակարգում փորձարկելն է։ Ինժեներները նաև դիտավորյալ խափանումներ կստեղծեն՝ ստուգելու ապարատի ինքնուրույն արձագանքը. Տիտանի վրա Երկրից իրական ժամանակում կառավարում հնարավոր չի լինի։



Dragonfly-ի մեկնարկը նախատեսվում է 2028 թվականի հուլիսից ոչ շուտ, իսկ ժամանումը՝ 2034-ի վերջին։ Ապարատը Սատուրնի ամենամեծ արբանյակի տարբեր վայրերում կուսումնասիրի կյանքի առաջացմանը նախորդող քիմիական գործընթացներն ու բնակելիության պայմանները։



Անվտանգ ժամանման համար զուգահեռ փորձարկվում է նաև ապարատը պաշտպանիչ պատյանից ներքև իջեցնող մեխանիզմը։ Այն պետք է Dragonfly-ին հնարավորություն տա գործարկել պտուտակները՝ պատյանից անջատվելուց առաջ։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/dragonfly-first-flight</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>