<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a9%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%b2%d5%a6%d5%ab/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 04:07:05 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20718</guid>

            <pubDate>Thu, 29 Oct 2026 16:10:04 +0000</pubDate>

            <title>Գործիքների համար պիտանի քարի պակասը կարող էր սահմանափակել հին մարդկանց տարածումը</title>

            <description><![CDATA[<p>Արաբական թերակղզու Ռուբ ալ Խալի անապատում հնագետները հին քաղցրահամ լճերի բազմաթիվ հետքեր են գտել, բայց ոչ՝ քարե գործիքներ։ Նոր հետազոտության համաձայն՝ ջրի առկայությունը բավարար չէր մարդկանց երկարատև բնակության համար, եթե մոտակայքում գործիքներ պատրաստելու պիտանի քար չկար։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-desert-stone-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գործիքների համար պիտանի քարի պակասը կարող էր սահմանափակել հին մարդկանց տարածումը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Միջազգային խմբի աշխատանքը հոկտեմբերի 28-ին հրապարակվել է Nature-ում։ Չեխիայի գիտությունների ակադեմիան հոկտեմբերի 29-ի հաղորդագրությամբ ներկայացրել է արդյունքները՝ նշելով, որ վաղ մարդկանց տարածման մոդելներում պետք է հաշվի առնել նաև քարե հումքի երկրաբանական բաշխումը։



Հետազոտության հիմքում Սաուդյան Արաբիայի անապատային ներքին շրջաններով մոտ 1500 կիլոմետրանոց երթուղու ուսումնասիրությունն է։ Դաշտային աշխատանքն իրականացվել է 2023 թվականի նոյեմբեր–դեկտեմբերին։ Հետազոտված 125 տեղամասերից 55-ում գրանցվել են հնագույն լճերի նստվածքներ։ Սակայն ուսումնասիրված տեղամասերից ոչ մեկում քարե գործիքներ կամ դրանց պատրաստման թափոններ չեն գտնվել։



Լճային շերտերը համադրվել են նախկինում թվագրված նստվածքների հետ, որոնք վերաբերում են մոտ 122–67 հազար տարի առաջ ընկած ժամանակահատվածին։ Քաղցրահամ ջրի նախկին առկայության մասին վկայում են նաև փափկամարմինների խեցիները։ Նույն ժամանակաշրջանում անապատի եզրային գոտիներում մարդկանց բնակության վայրեր հայտնի են։



Հեղինակների բացատրությամբ՝ տարբերությունը կարող էր պայմանավորված լինել երկրաբանությամբ։ Գործիքներ պատրաստելու համար պիտանի քար պարունակող ապարները հասանելի էին եզրերին, իսկ ներքին շրջաններում ծածկված էին ավելի երիտասարդ նստվածքներով։ Ստորերկրյա ջրերով սնվող լճերը, ի տարբերություն գետերի, չէին կարող հեռավոր աղբյուրներից քար բերել։



Թիմը ջրի և քարե հումքի քարտեզները համադրել է նաև հայտնի հնավայրերի բաշխման հետ։ Մոդելի համաձայն՝ Արաբական թերակղզու՝ ջրին հասանելի տարածքների շուրջ 57%-ը գտնվում է գործիքների համար պիտանի քար չունեցող երկրաբանական կազմավորումների վրա։ Սա մոտավոր գնահատական է, ոչ թե այդ ամբողջ տարածքում մարդկանց բացակայության ուղղակի ապացույց։



Հետազոտությունն արձանագրում է տեսանելի հնագիտական հետքերի բացակայություն ուսումնասիրված երթուղու վրա։ Այն չի բացառում կարճատև անցումները կամ ապագայում փոքր կանգառների հայտնաբերումը։ Հիմնական եզրակացությունը վերաբերում է կայուն բնակությանը․ քարե գործիքներից կախված խմբերի համար ջուրն ու հումքը միասին կարող էին որոշել, թե որտեղ էր հնարավոր երկարատև բնակությունը։



Գիտնականները մոդելը, տվյալներն ու ծրագրային կոդը բաց հասանելիությամբ տրամադրել են նաև այլ անապատային շրջանների ուսումնասիրության համար։ Չեխիայի գիտությունների ակադեմիայի հաղորդմամբ՝ այն ստուգվել է, մասնավորապես, Օմանում երկարամյա դաշտային հետազոտությունների տվյալներով։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/desert-stone-water</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>