<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a1%d6%80%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%b5%d5%a1%d5%af%d5%b6%d5%a5%d6%80/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 18:05:35 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21318</guid>

            <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 04:00:47 +0000</pubDate>

            <title>ՆԱՍԱ-ի «Տերա» արբանյակը դեկտեմբերի 1-ին կդադարեցնի Երկրի դիտարկումները</title>

            <description><![CDATA[<p>ՆԱՍԱ-ն հայտարարել է, որ «Տերա» արբանյակը դեկտեմբերի 1-ից այլևս գիտական տվյալներ չի հավաքի։ Վեց տարվա համար նախատեսված սարքը Երկրի մակերևույթն ու մթնոլորտը դիտարկել է գրեթե 27 տարի։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/nasa-terra-1999.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[ՆԱՍԱ-ի «Տերա» արբանյակը դեկտեմբերի 1-ին կդադարեցնի Երկրի դիտարկումները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
ՆԱՍԱ-ն նոյեմբերի 17-ին հայտնել է, որ արբանյակի համակարգերը մաշվում են, իսկ ուղեծիրը աստիճանաբար փոխվում է։ Գիտական չափումները դադարեցնելուց հետո թիմը մնացած վառելիքով կիջեցնի սարքի ուղեծիրը։ Բոլոր համակարգերի անջատումը նախատեսված է 2027 թվականի հունվարին։



«Տերան» արձակվել է 1999 թվականի դեկտեմբերի 18-ին։ Առաքելության սկզբում հինգ սարքերը նույն անցման ընթացքում չափումներ էին կատարում մթնոլորտում և Երկրի մակերևույթին։ Այդպես գիտնականները կարող էին, օրինակ, հրդեհների մասին տվյալները համադրել ծխի տարածման դիտարկումների հետ։



MODIS գործիքի տվյալներով հետազոտողները հետևել են հրդեհներին, սառցածածկի փոփոխություններին և բուսականությանը։ Մյուս գործիքներն ուսումնասիրում էին ամպերը, Երկրի ճառագայթային հաշվեկշիռը, օդում կախված մանր մասնիկներն ու մթնոլորտի աղտոտվածությունը։



Մինչև առաքելության ավարտի մասին հայտարարությունը թիմն արդեն սահմանափակել էր գիտական սարքերի աշխատանքը՝ էներգիա խնայելու համար։ Մթնոլորտն ուսումնասիրող MOPITT գործիքն անջատվել էր, իսկ ամպերն ու Երկրի մակերևույթը դիտարկող CERES և ASTER գործիքների մի մասը չէր աշխատում։



Արբանյակի չափումներն օգտագործվել են նաև գյուղատնտեսության, ջրային պաշարների կառավարման և բնական վտանգների գնահատման համար։ ՆԱՍԱ-ն նշում է, որ մշակված տվյալները հասանելի են գործակալության մի քանի տվյալների կենտրոններում։ Արխիվն անվճար կմնա նաև առաքելության ավարտից հետո։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/nasa-terra-mission-end</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20747</guid>

            <pubDate>Fri, 30 Oct 2026 12:11:18 +0000</pubDate>

            <title>NASA-ն ներկայացրել է Երկրի մագնիսոլորտն ուսումնասիրող TRACERS-ի առաջին արդյունքները</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ի TRACERS զույգ արբանյակների առաջին արդյունքները հուշում են, որ Երկրի մագնիսոլորտի սահմանին մագնիսական վերամիացման տարածական տարբերությունները գերակշռում են ժամանակային փոփոխություններին։ 207 համատեղ դիտարկումների վրա հիմնված եզրակացությունը դեռ պետք է ստուգվի ավելի մեծ տվյալաշարով։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/tracers-orbit-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[NASA-ն ներկայացրել է Երկրի մագնիսոլորտն ուսումնասիրող TRACERS-ի առաջին արդյունքները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-ն հոկտեմբերի 29-ին ներկայացրել է TRACERS առաքելության առաջին գիտական արդյունքները։ Նույն օրը հետազոտությունը հրապարակվել է Journal of Geophysical Research: Space Physics ամսագրում։ Գիտնականները փորձել են տարբերակել մագնիսական վերամիացման տարածական և ժամանակային փոփոխությունները՝ հասկանալու համար, թե դրանցից որն է գերակշռում Երկրի մագնիսոլորտի սահմանին։



Մագնիսական վերամիացման ժամանակ արևային քամու և Երկրի մագնիսական ուժագծերը վերադասավորվում են՝ հնարավորություն տալով մասնիկներին ու էներգիային անցնել մագնիսոլորտի սահմանով։ Այդ գործընթացը կարևոր դեր ունի տիեզերական եղանակի ձևավորման մեջ։ Դրա հետևանքները կարող են առնչվել արբանյակների աշխատանքին, կապին ու էլեկտրացանցերին։



Երկու TRACERS արբանյակները նույն ուղեծրով թռչում են մեկը մյուսի հետևից։ Նրանք անցնում են բևեռային ձագարաձև շրջաններով, որտեղ արևային քամու մասնիկները մագնիսական դաշտի երկայնքով ուղղվում են դեպի վերին մթնոլորտ։ Նույն շրջանի հաջորդական չափումները թույլ են տալիս ստուգել՝ արդյոք դիտված կառուցվածքները փոխվել են երկու անցումների միջև ընկած ժամանակում։



Սթիվեն Ֆյուզելիեի գլխավորած խումբը վերլուծել է 2025-ի նոյեմբերից մինչև 2026-ի փետրվարն ընկած ժամանակահատվածում հարավային բևեռային ձագարով 207 համատեղ անցումների տվյալները։ Օգտագործվել են երկու արբանյակների իոնային վերլուծիչների չափումները։ 129 դեպքում գերակշռել են տարածական տարբերությունները, 48-ում՝ ժամանակային փոփոխությունները, իսկ 30 դեպք միանշանակ դասակարգել չի հաջողվել։



Տարածական փոփոխությունների գերակշռությունը պահպանվել է միջմոլորակային մագնիսական դաշտի ուսումնասիրված բոլոր ուղղությունների և արևային քամու ճնշման բոլոր խմբերի համար։ Սա չի նշանակում, որ գործընթացը ժամանակի ընթացքում չի փոխվում. տարածական տարբերություններով բնութագրվող անցումներից գրեթե բոլորում հեղինակները հայտնաբերել են նաև ժամանակային փոփոխություններ։



Հեղինակներն արդյունքները նախնական են համարում։ Դիտարկումների քանակը մոտ տասն անգամ փոքր է առաքելության սկզբնական ծրագրով նախատեսվածից, իսկ որոշ դեպքերի դասակարգումը պարունակում է սուբյեկտիվության տարր։ Պատճառներից մեկը առաջին արբանյակի մարտկոցների խնդիրն է. այն ստիպված է աշխատել միայն ուղեծրի լուսավորված հատվածում։ Ավելի մեծ տվյալաշարը պետք է օգնի ստուգել հայտնաբերված օրինաչափությունը։



NASA-ի տվյալներով՝ երկու սարքերն այժմ հարավային բևեռային ձագարը պարբերաբար դիտարկում են օրական մի քանի անգամ, իսկ սեպտեմբերին առաքելությունը երկարաձգվել է մինչև 2027-ի գարուն։ Հետագա չափումները կարող են հստակեցնել՝ ինչպես են արևային քամու տարբեր պայմանները փոխում Երկրի մագնիսական միջավայրին էներգիայի փոխանցումը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/tracers-first-results</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20453</guid>

            <pubDate>Fri, 09 Oct 2026 08:22:13 +0000</pubDate>

            <title>SpaceX-ը նախատեսում է 2027-ին սկսել ուղեծրային տվյալների կենտրոնների արձակումը</title>

            <description><![CDATA[<p>SpaceX-ը նախատեսում է 2027 թվականին սկսել Starmind հաշվարկային արբանյակների արձակումը։ Արհեստական բանականության համար նախատեսված սարքերը պետք է սնուցվեն արևային էներգիայով և միասին աշխատեն որպես ուղեծրային տվյալների կենտրոններ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/starmind-spacex-concept.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[SpaceX-ը նախատեսում է 2027-ին սկսել ուղեծրային տվյալների կենտրոնների արձակումը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Starlink-ի ավագ փոխնախագահ Մայքլ Նիկոլսը նախագծի նոր մանրամասները ներկայացրել է Անթալիայում անցկացվող Միջազգային տիեզերագնացության կոնգրեսում։ Նրա ելույթի մասին փոխանցում է Naked Science-ը։



Նիկոլսի խոսքով՝ յուրաքանչյուր արբանյակի հզորությունը կհասնի 250 կիլովատի։ Համեմատության համար նա նշել է Nvidia-ի Vera Rubin NVL72 համակարգը, որն օգտագործվում է արհեստական բանականության հաշվարկների համար։



Սարքերի մի մասը նախատեսվում է տեղակայել արևահամաժամ ուղեծրերում, որտեղ դրանք ժամանակի մեծ մասը լուսավորվելու են Արևով։ Արևային վահանակները կարտադրի հենց SpaceX-ը։



Արբանյակները նախատեսվում է խմբավորել միմյանց մոտ՝ դրանց միջև տվյալների փոխանցման ուշացումը նվազեցնելու համար։ Երկրի հետ կապը պետք է ապահովեն Starlink-ի արբանյակները։



Մեծ հզորության պատճառով կարևոր է նաև ջերմության հեռացումը։ Նախագիծը ներառում է ճառագայթման միջոցով ջերմությունը տիեզերք արտանետող ռադիատորներ։



SpaceX-ը հունվարին ԱՄՆ Հաղորդակցության դաշնային հանձնաժողովին՝ FCC-ին, հայտ է ներկայացրել մինչև մեկ միլիոն հաշվարկային արբանյակ գործարկելու համար։



Նիկոլսը, սակայն, ընդգծել է, որ համակարգի ընդհանուր կառուցվածքը դեռ նախնական է։ Տեխնիկական լուծումներն ու հայտարարված ցուցանիշները կարող են փոփոխվել գործնական փորձի արդյունքում։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/spacex-starmind-orbital-data-centers</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20229</guid>

            <pubDate>Sun, 20 Sep 2026 09:12:02 +0000</pubDate>

            <title>Electron հրթիռը ուղեծիր է դուրս բերել Synspective-ի տասներկուերորդ ռադարային արբանյակը</title>

            <description><![CDATA[<p>Rocket Lab-ի Electron հրթիռը սեպտեմբերի 19-ին ուղեծիր է դուրս բերել ճապոնական Synspective ընկերության տասներկուերորդ StriX ռադարային արբանյակը։ Այն նախատեսված է Երկրի մակերևույթը դիտարկելու համար, սակայն շահագործման կհանձնվի առաջիկա ամիսների փորձարկումներից հետո։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/electron-capstone-cover.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Electron հրթիռը ուղեծիր է դուրս բերել Synspective-ի տասներկուերորդ ռադարային արբանյակը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[«Owl By The Dozen» առաքելությունը մեկնարկել է Նոր Զելանդիայի Մահիա թերակղզու արձակման համալիրից։ Rocket Lab-ը հայտնել է, որ հրթիռն արբանյակը հասցրել է 572 կիլոմետր բարձրությամբ ցածր երկրամերձ ուղեծիր։

Արձակումը տեղի է ունեցել Երևանի ժամանակով սեպտեմբերի 19-ի ժամը 07։22-ին։ Հաջողությունը հաստատել է նաև արբանյակի պատվիրատուն՝ Synspective-ը։ Ընկերության հաղորդագրության համաձայն՝ առաջիկա ամիսներին կստուգվեն սարքի դիտարկման հնարավորությունները, և միայն դրանից հետո այն կանցնի աշխատանքի։

StriX-ը Երկրի մակերևույթի պատկերներ է ստանում ռադարով։ Այն դեպի ուսումնասիրվող տարածք է ուղարկում միկրոալիքային ազդանշան և գրանցում անդրադարձը։ Այսպիսով ստացվող պատկերը ցույց է տալիս տեղանքի ու շինությունների հատկությունները, ոչ թե դրանց սովորական լուսանկարը։

SAR՝ սինթեզված բացվածքով ռադար անվանումը նկարագրում է պատկերի ստացման եղանակը։ Շարժվող արբանյակը միավորում է տարբեր դիրքերից գրանցված ազդանշանները՝ ստանալով շատ ավելի մեծ ալեհավաքի աշխատանքի նման արդյունք։ Այս սկզբունքը Synspective-ը բացատրում է իր համակարգի նկարագրության մեջ։

Այս արձակմամբ Rocket Lab-ի և Synspective-ի համագործակցությունը չի ավարտվում։ Հրթիռային ընկերության տվյալներով՝ մինչև տասնամյակի վերջ նախատեսված է ևս 15 առանձին Electron առաքելություն՝ արբանյակային ցանցն ընդլայնելու համար։ Դա ապագա արձակումների ծրագիր է, ոչ թե արդեն ուղեծրում գտնվող սարքերի թիվը։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/it/electron-synspective-strix-12-launch</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>