<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a1%d6%80%d6%87%d5%a5%d5%ac%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d6%84%d5%a5%d5%b5%d6%83/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 14 Nov 2026 06:01:09 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21191</guid>

            <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 04:11:42 +0000</pubDate>

            <title>Հարավային Աֆրիկայում գրեթե ամբողջական գանգով դինոզավրի նոր տեսակ են նկարագրել</title>

            <description><![CDATA[<p>Հարավային Աֆրիկայի Արևելյան Քեյփ նահանգում գտնված գանգն ու կմախքի մյուս ոսկորները պատկանել են գիտությանը մինչ այդ անհայտ դինոզավրի։ Հետազոտողների գնահատմամբ՝ առանձնյակը կշռել է մոտ 400 կիլոգրամ, թեև դեռ ակտիվորեն աճում էր։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/nyana-skull-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հարավային Աֆրիկայում գրեթե ամբողջական գանգով դինոզավրի նոր տեսակ են նկարագրել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Վիտվատերսրանդի համալսարանի հնէաբան Աթաշնի Մուպենը և նրա գործընկերները նոյեմբերի 11-ին Royal Society Open Science ամսագրում նկարագրել են Nyana rooiwalensis տեսակը։ Ոսկորները գտել են 2018 թվականին՝ Քհեմեղա գյուղի մոտ, Էլիոթի երկրաբանական կազմավորման ստորին շերտերում։ Դրանք ուշ տրիասի ժամանակաշրջանի են՝ ավելի քան 200 միլիոն տարվա վաղեմության։



Գանգի պահպանված հատվածը 21,3 սանտիմետր է։ Պահպանվել են ուղեղատուփը, քիմքը և նույնիսկ աչքերը պահող ոսկրային օղակները։ Հետազոտողները բրածոն սկանավորել են Եվրոպական սինքրոտրոնային ճառագայթման կենտրոնում և ռենտգենյան տվյալներով վերականգնել գանգի եռաչափ կառուցվածքը։



Զանգվածը գնահատելու համար թիմն օգտագործել է ազդրոսկրի շրջագիծը։ Կենդանու զարգացման փուլը որոշելու համար գիտնականները մանրադիտակով ուսումնասիրել են վերջույթների ոսկորների բարակ կտրվածքները։ Դրանցում աճի դադարի առավելագույնը երկու գիծ են գտել, իսկ ոսկրի արտաքին շերտի կառուցվածքը վկայել է, որ կենդանին մահվան պահին դեռ արագ էր աճում։



Վերջույթների համամասնություններից հեղինակները ենթադրում են, որ կենդանին տեղաշարժվել է երկու ոտքով։ Հայտնի է միայն մեկ առանձնյակ։ Հասուն կենդանու զանգվածը հետազոտողները կարող են մոտավոր գնահատել միայն ազգակից տեսակների աճի տվյալներով։



Nyana-ն զաուրոպոդոմորֆների վաղ ներկայացուցիչներից է։ Այդ խմբում ավելի ուշ ի հայտ են եկել երկարավիզ հսկաներ, այդ թվում՝ դիպլոդոկները։ Երիտասարդ առանձնյակի մեծ զանգվածն ու ակտիվ աճը հուշում են, որ արագ աճելու հատկությունը խմբում ձևավորվել էր դեռ հսկա զաուրոպոդների առաջացումից առաջ։



Գանգի և մյուս ոսկորների կառուցվածքի համեմատությունը միանշանակ չի որոշել նոր տեսակի տեղը դինոզավրերի ազգակցական ծառում։ Կախված վերլուծության եղանակից՝ նրա ամենամոտ ազգակիցը կարող էր լինել հյուսիսամերիկյան Sarahsaurus-ը կամ հարավաֆրիկյան Ngwevu-ն։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/nyana-south-africa-dinosaur</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>