<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a2%d5%a1%d5%af%d5%bf%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Mon, 09 Nov 2026 18:02:41 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20603</guid>

            <pubDate>Sun, 25 Oct 2026 08:12:48 +0000</pubDate>

            <title>Երեք ուժով են բացատրել բակտերիաների «քիմիական զենքի» բազմազանությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները միջատասպան բակտերիաների արտադրած պեպտիդների ընտանիքում հայտնաբերել են 49 տարբեր միացություն։ Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ այդ բազմազանությունը ձևավորում են բնական ընտրությունը, պատահական գենետիկական փոփոխությունները և գենի նման հատվածների փոխանակման ավելի մեծ հավանականությունը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/bacterial-peptides-20261025.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Երեք ուժով են բացատրել բակտերիաների «քիմիական զենքի» բազմազանությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Գերմանիայի Մաքս Պլանկի ցամաքային մանրէաբանության ինստիտուտի և Մարբուրգի համալսարանի հետազոտողների աշխատանքը հոկտեմբերի 21-ին հրապարակվել է Nature Ecology &amp; Evolution ամսագրում։ Թիմն ուսումնասիրել է GameXPeptide կոչվող պեպտիդների ընտանիքը, որոնց օգնությամբ որոշ բակտերիաներ սպանում են միջատներին։



Այդ նյութերն արտադրում են Xenorhabdus և Photorhabdus ցեղերի բակտերիաները։ Դրանք բնակվում են կլոր որդերի՝ նեմատոդների օրգանիզմում և որդերի միջոցով ներթափանցում միջատների թրթուրների մեջ։ Պեպտիդները հավաքող խոշոր ֆերմենտներն աշխատում են արտադրական գծի պես․ առանձին մոդուլներ հերթով ավելացնում են ամինաթթուները։ Գենի հատվածների փոխանակումը կարող է փոխել այդ մոդուլներն ու վերջնական նյութի կառուցվածքը։



Գիտնականները համադրել են ֆերմենտների էվոլյուցիոն պատմության վերականգնումը և քիմիական վերլուծությունը։ Ընդհանուր առմամբ նրանք հայտնաբերել են 49 միացություն՝ ներառյալ կողմնակի արտադրանքները։ Դրանց շարքում կային նաև չորս և վեց ամինաթթվից կազմված տարբերակներ։ Հետևաբար այս թիվը չի նշանակում 49 պատրաստի դեղամիջոց կամ նույնքան նոր հակաբիոտիկ։



Թիմը վերականգնել է նաև այդ ֆերմենտների ենթադրյալ ընդհանուր նախնու գենը և ստուգել դրա արտադրանքը Escherichia coli բակտերիայում։ Այդ համեմատությունը ցույց է տվել, որ տարբեր էվոլյուցիոն ճյուղեր անկախ ճանապարհներով բազմիցս հասել են նույն կամ նման պեպտիդների։



Մաքս Պլանկի ընկերությունը հոկտեմբերի 22-ի հաղորդագրությունում բացատրում է, որ բազմազանության հիմքում երեք գործոնի համատեղ ազդեցությունն է։ Բնական ընտրությունը կարող է պահպանել միջատների դեմ ավելի արդյունավետ տարբերակները։ Գենետիկական դրեյֆը թույլ է տալիս ամրապնդվել նաև պատահական փոփոխություններին՝ առանց ակնհայտ առավելության։ Իսկ գենի հատվածների փոխանակումն ավելի հավանական է, երբ դրանք հաջորդականությամբ նման են․ դա սահմանափակում է նոր համակցությունների շրջանակը։



Լաբորատոր փորձերում ութ պեպտիդային տարբերակները միջատների չորս տեսակների վրա տարբեր արդյունավետություն են ցուցաբերել։ Միևնույն ժամանակ մի քանի տարբեր պեպտիդներ կարող էին նման ազդեցություն ունենալ նույն միջատի վրա։ Հեղինակները զգուշացնում են, որ այս սահմանափակ փորձերը չեն նշանակում, թե բնության մեջ յուրաքանչյուր նյութ միայն մեկ տեսակ է թիրախավորում։



Հետազոտողները ենթադրում են, որ նույն մոտեցումը կարող է օգնել այլ բնական միացությունների ընտանիքներում որոնել դեռ չնկարագրված կենսաակտիվ տարբերակներ։ Սակայն առայժմ ուսումնասիրվել է մեկ ֆերմենտային ընտանիքի պատմությունը․ արդյունքների ընդհանրացումը և հնարավոր դեղագործական կիրառությունը հետագա ստուգման կարիք ունեն։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/bacterial-peptide-evolution</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20565</guid>

            <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 09:10:18 +0000</pubDate>

            <title>ԴՆԹ-ում տվյալներ պահելու նոր համակարգը փորձարկել են նաև բակտերիաներում</title>

            <description><![CDATA[<p>Չինաստանի հետազոտողները մշակել են DNA-SaM համակարգը, որը թվային ֆայլերը ԴՆԹ-ի հաջորդականությունների է վերածում և փոխարինում կենսաքիմիական գործընթացներին խանգարող հատվածները՝ պահպանելով տեղեկությունը։ Լաբորատոր փորձերում նրանք վերականգնել են ԴՆԹ-ում պահված տվյալները, իսկ բակտերիաներում ստուգել՝ արդյոք տեղեկությունը պահպանվում է բազմացման ընթացքում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/dna-sam-cover-20261020.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[ԴՆԹ-ում տվյալներ պահելու նոր համակարգը փորձարկել են նաև բակտերիաներում]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի Շենչժենի առաջատար տեխնոլոգիաների ինստիտուտի և գործընկեր հաստատությունների գիտնականներն իրենց արդյունքները հոկտեմբերի 19-ին ներկայացրել են Nature Communications ամսագրում։ Նոր մոտեցումը միավորում է արագ կոդավորումը, սխալների ուղղումն ու տվյալների՝ փոքր միավորներով կազմակերպումը։



ԴՆԹ-ն որպես կրիչ օգտագործելու համար համակարգչային զրոներն ու մեկերը վերածում են մոլեկուլի չորս բաղադրիչների՝ A, T, C և G տառերով նշվող նուկլեոտիդների հաջորդականությունների։ DNA-SaM-ը ֆայլը բաժանում է փոքր մասերի և դրանց հասցեներն ու հերթականությունը գրանցում երկու մակարդակի ցուցիչներով, որպեսզի ընթերցելիս հնարավոր լինի վերականգնել սկզբնական կառուցվածքը։



Համակարգը նաև գտնում և փոխարինում է կրկնվող կամ գենային ակտիվությունը կարգավորող որոշ հաջորդականություններ։ Դրանք կարող են խանգարել ԴՆԹ-ի սինթեզին, պատճենմանը կամ բջիջներում դրա կայունությանը։ Փոխարինումն իրականացվում է այնպես, որ կոդավորված տեղեկությունը չփոխվի։



Համակարգչային համեմատությունում մոտ 5,5 ՄԲ ծավալով ֆայլի կոդավորումը DNA-SaM-ով տևել է 10,88 վայրկյան, իսկ Yin-Yang մեթոդով՝ 865,69 վայրկյան։ Սա կոդավորման հաշվարկի արագությունն է, ոչ թե ֆայլը մոլեկուլային կրիչի վրա գրելու ամբողջ ժամանակը. ԴՆԹ-ի պատրաստումն ու հետագա ընթերցումը առանձին գործընթացներ են։



Լաբորատոր փորձերում հեղինակները ընդհանուր առմամբ ստուգել են 4,33 ՄԲ տվյալների պահպանումը։ Առանձին փորձաշարում տեղեկություն կրող ԴՆԹ-ն տեղադրել են Escherichia coli բակտերիաների պլազմիդների՝ փոքր օղակաձև ԴՆԹ մոլեկուլների մեջ։ Ընտրված երեք բակտերիալ գծերում ստուգված հաջորդականությունները պահպանվել են 100 սերունդ անց, և դրանցից տեղեկությունը վերականգնվել է առանց սխալների։



Վերականգնման հաջողությունը կախված էր փորձի պայմաններից։ Փորձանոթային փորձերում յուրաքանչյուր ԴՆԹ շղթայի առնվազն 100 հազար պատճենի առկայությամբ սխալների ուղղումից հետո հաջողվել է ամբողջությամբ վերականգնել ստուգված ֆայլերը։ Ավելի ցածր քանակների դեպքում տվյալների մի մասը կորել է։ Հետևաբար արդյունքը չի նշանակում, որ համակարգը ցանկացած պայմաններում ապահովում է անսխալ ընթերցում։



Հեղինակների նկարագրած հսկայական ընդհանուր տարողությունը կոդավորման կառուցվածքից բխող տեսական հնարավորություն է. այդ ծավալի տվյալներ ԴՆԹ-ում չեն գրանցվել։ Լայն կիրառման համար դեռ պետք է նվազեցնել ԴՆԹ-ի սինթեզի արժեքը, իսկ կենդանի բջիջներում պահպանման դեպքում՝ վերահսկել նաև սինթետիկ ԴՆԹ-ի հնարավոր տարածման կենսաանվտանգության ռիսկերը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/dna-sam-storage</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>