<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a2%d5%aa%d5%b7%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sun, 15 Nov 2026 18:04:59 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20500</guid>

            <pubDate>Thu, 15 Oct 2026 12:04:35 +0000</pubDate>

            <title>Քաղցկեղի ախտորոշումից տարիներ առաջ երեխաների արյան մեջ որոշ հակամարմիններ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Նորվեգացի հետազոտողները քաղցկեղ ունեցող երեխաների արյան մեջ հայտնաբերել են օրգանիզմի սեփական՝ ԴՆԹ-ի վերականգնմանը մասնակցող սպիտակուցները թիրախավորող հակամարմիններ։ Դրանց մի մասը եղել է նաև տարիներ անց քաղցկեղ ախտորոշված մարդկանց մանկության արյան նմուշներում, սակայն հիվանդության առաջացման մեջ դրանց դերը դեռ ապացուցված չէ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-antibodies-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Քաղցկեղի ախտորոշումից տարիներ առաջ երեխաների արյան մեջ որոշ հակամարմիններ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Բերգենի համալսարանի և Օսլոյի համալսարանական հիվանդանոցի գիտնականների աշխատանքը հոկտեմբերի 14-ին հրապարակվել է Frontiers in Immunology ամսագրում։ Հիմնական համեմատությունն ընդգրկել է քաղցկեղի ինը տեսակով 175 հիվանդի և համապատասխան տարիքի 141 առողջ մասնակցի արյան շիճուկի նմուշներ։
Հետազոտողները որոնել են աուտոհակամարմիններ՝ հակամարմիններ, որոնք ճանաչում են օրգանիզմի սեփական սպիտակուցները։ Դրանք հանդիպում են նաև առողջ մարդկանց մոտ, բայց քաղցկեղ ունեցող երեխաների նմուշներում առանձնացել են ԴՆԹ-ի վնասումների վերականգնման հետ կապված սպիտակուցները թիրախավորող խմբերը։ Նույն պատկերը չի հայտնաբերվել մեծահասակների խմբերի մեծ մասում։
Առանձին ստուգման համար օգտագործվել են բրիտանական երկու երկարաժամկետ հետազոտությունների մանկության նմուշները։ Ընտրանքում եղել են հետագայում՝ մինչև 30 տարեկանը, քաղցկեղ ախտորոշված 30 մարդ և համեմատության խմբի 29 մասնակից։ Երեք ընտրված աուտոհակամարմիններից առնվազն մեկը հայտնաբերվել է առաջին խմբի 17 և երկրորդի չորս մասնակցի մոտ։
Բջջային փորձերում հիվանդների շիճուկից ստացված IgG հակամարմինները ներթափանցել են կենդանի բջիջներ։ Դրանց մի մասը կուտակվել է բջջակորիզի հարևանությամբ գտնվող TIGER կոչվող տիրույթում, որտեղ հայտնվել են նաև թիրախավորվող որոշ սպիտակուցներ։
Հեղինակները ենթադրում են, որ նման կուտակումը կարող է սպիտակուցներին հեռացնել իրենց սովորական աշխատանքի վայրից և խանգարել բջջի պաշտպանական գործընթացներին։ Սակայն այս փորձերը դեռ չեն ապացուցում, որ հակամարմինները մարդու օրգանիզմում քաղցկեղ են առաջացնում։ Հնարավոր այլ բացատրությունները ներառում են արդեն սկսված նախաքաղցկեղային գործընթացը կամ իմունային համակարգի խանգարումը։
Frontiers-ի հրապարակած պարզաբանման մեջ հետազոտողները նշում են, որ դեռ ուսումնասիրում են հակամարմինների ազդեցությունը բջջային մշակույթներում ԴՆԹ-ի վերականգնման վրա։ Հիպոթեզան հետագայում նախատեսում են ստուգել նաև մկների փորձերով։
Նախաախտորոշիչ ընտրանքը փոքր է, իսկ որոշ մասնակիցներ հիվանդացել են արդեն չափահաս տարիքում։ Արդյունքները նոր հետազոտական ուղղություն են բացում, բայց դեռ չեն տալիս երեխաների համատարած ստուգման համար հաստատված թեստ կամ կանխարգելման եղանակ։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/autoantibodies-cancer-study</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20488</guid>

            <pubDate>Wed, 14 Oct 2026 11:08:08 +0000</pubDate>

            <title>Դաշտանադադարը կապել են օրգանիզմի տասնյակ ցուցանիշների կտրուկ փոփոխության հետ</title>

            <description><![CDATA[<p>ԱՄՆ-ում և Իսրայելում ավելի քան մեկ միլիոն կանանց լաբորատոր տվյալների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դաշտանադադարի շրջանում փոփոխվում են ոչ միայն սեռական հորմոնները։ Մի շարք ցուցանիշներում հետազոտողները հայտնաբերել են կտրուկ անցում, իսկ հորմոնային փոփոխությունները՝ վերջին դաշտանից ավելի քան տասը տարի առաջ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-menopause-researchers.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Դաշտանադադարը կապել են օրգանիզմի տասնյակ ցուցանիշների կտրուկ փոփոխության հետ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Վեյցմանի գիտության ինստիտուտի հետազոտողները հայտնել են, որ դաշտանադադարի հետ կապված փոփոխությունները կարող են ընդգրկել օրգանիզմի տարբեր համակարգեր և միշտ չէ, որ ընթանում են աստիճանաբար։ Ուրի Ալոնի ղեկավարած խմբի աշխատանքը հոկտեմբերի 12-ին հրապարակվել է Nature Medicine ամսագրում։
Գլեն Փրիդհեմը, Յոավ Հայուտը և նրանց գործընկերները համադրել են ԱՄՆ-ի NHANES առողջապահական հետազոտության ու Իսրայելի Clalit առողջապահական կազմակերպության տվյալները։ Ընդհանուր առմամբ վերլուծվել է ավելի քան 300 միլիոն լաբորատոր արդյունք։ Դրանք երկար տարիների ընթացքում կուտակված բժշկական տվյալներ են, ոչ թե նոր կլինիկական փորձարկման արդյունքներ։
Հետազոտված 90 տեսակի լաբորատոր քննություններից 52-ի ցուցանիշներում թիմը հայտնաբերել է դաշտանադադարի շրջանում կտրուկ փոփոխություններ։ Դրանք առնչվել են նաև ոսկրային փոխանակությանը, լյարդի ու երիկամների գործառույթին և արյան լիպիդներին, այդ թվում՝ խոլեստերինին։ Նման տարիքի տղամարդկանց մոտ նույնպիսի կտրուկ անցումներ չեն դիտվել։
Այսպիսի մեծ տվյալաշարերում հաճախ նշված չէ կնոջ վերջին դաշտանի տարիքը։ Այդ բացը լրացնելու համար գիտնականները մշակել են հաշվարկային մեթոդ, որը հաշվի է առնում տարբեր մարդկանց մոտ դաշտանադադարի տարբեր ժամանակները։ Այն թույլ է տվել տարիքային միջին ցուցանիշների մեջ թաքնված փոփոխությունները վերակառուցել՝ վերջին դաշտանի նկատմամբ ժամանակագրությամբ։
Վերակառուցված պատկերը ցույց է տվել նաև, որ սեռական հորմոնների փոփոխություններն արագանում են դաշտանադադարից ավելի քան մեկ տասնամյակ առաջ։ Սա խմբային տվյալների հիման վրա ստացված օրինաչափություն է․ այն չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր կնոջ օրգանիզմում բոլոր փոփոխությունները տեղի են ունենում նույն պահին կամ նույն ուժգնությամբ։
Դաշտանադադարի հորմոնային թերապիա ստացող կանանց մոտ մի շարք փոփոխություններ ավելի թույլ են եղել։ Սակայն աշխատանքը բուժման պատահականացված փորձարկում չէ, և այդ տարբերությունն ինքնին չի հաստատում թերապիայի պատճառական ազդեցությունն ու չի որոշում, թե ում համար այն նպատակահարմար կլինի։ Հեղինակների կարծիքով՝ արդյունքները կարող են օգնել ավելի լավ ուսումնասիրել դաշտանադադարի ամբողջական ֆիզիոլոգիական պատկերը։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/menopause-body-wide-changes</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20471</guid>

            <pubDate>Sun, 11 Oct 2026 18:04:02 +0000</pubDate>

            <title>Հայաստանն առաջինն է հաստատել Agenus-ի երկու հակաքաղցկեղային դեղամիջոցները</title>

            <description><![CDATA[<p>Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը պայմանական թույլտվություն է տվել ամերիկյան Agenus ընկերության Botvymo և Evamplix դեղամիջոցների համատեղ կիրառմանը՝ աղիների քաղցկեղի որոշակի տեսակի բուժման համար։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ սա երկու դեղամիջոցների առաջին պաշտոնական գրանցումն է աշխարհում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/garo-armen-archive.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հայաստանն առաջինն է հաստատել Agenus-ի երկու հակաքաղցկեղային դեղամիջոցները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Agenus-ը որոշման մասին հայտնել է հոկտեմբերի 8-ին։ Ընկերությունը 1994 թվականին համահիմնադրել է Գարո Արմենը, որը նաև դրա գլխավոր գործադիր տնօրենն ու տնօրենների խորհրդի նախագահն է։



Համակցված բուժումը նախատեսված է նախկինում ստանդարտ բուժում ստացած չափահասների համար, որոնց մոտ ախտորոշվել է միկրոսատելիտային կայուն (MSS) մետաստատիկ կոլոռեկտալ քաղցկեղ՝ հաստ և ուղիղ աղիների քաղցկեղ։ Պարտադիր պայման է լյարդում ակտիվ մետաստազների բացակայությունը։



Botvymo-ն բոտենսիլիմաբի, իսկ Evamplix-ը բալստիլիմաբի առևտրային անվանումներն են։ Երկուսն էլ իմունաթերապիայի դեղամիջոցներ են՝ հակամարմիններ, որոնք թիրախավորում են իմունային պատասխանը սահմանափակող տարբեր սպիտակուցներ՝ CTLA-4-ը և PD-1-ը։



Թույլտվություններն ուժի մեջ են մտել 2026 թվականի հոկտեմբերի 2-ից և տրվել են մեկ տարով։ Դրանք կարող են երկարաձգվել՝ ընկերության կողմից ամեն տարի ներկայացվող նոր կլինիկական տվյալների հիման վրա։



Ըստ Agenus-ի՝ որոշման հիմքում են առաջին՝ 1b փուլի C-800-01 հետազոտությունն ու երկրորդ փուլի C-800-25 պատահականացված հետազոտության տվյալները։ Կլինիկական ծրագրի արդյունքները հրապարակվել են Nature Medicine և Clinical Cancer Research ամսագրերում։



Clinical Cancer Research-ում այս օգոստոսին հրապարակվել են 123 հիվանդի ընդլայնված դիտարկման արդյունքները։ Ուռուցքի նվազում արձանագրվել է նրանց 21 տոկոսի մոտ։ Բուժման հետ կապված ամենատարածված անցանկալի երևույթներն են եղել փորլուծությունն ու հոգնածությունը։



Agenus-ն ակնկալում է, որ բուժումը հասանելի կլինի ինչպես Հայաստանի բնակիչներին, այնպես էլ բուժման նպատակով երկիր ժամանող օտարերկրյա հիվանդներին՝ հայ ուռուցքաբանների հսկողությամբ։ Թույլտվությունները գործում են Հայաստանի տարածքում։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/armenia-agenus-cancer-drugs-approval</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20459</guid>

            <pubDate>Sat, 10 Oct 2026 08:09:43 +0000</pubDate>

            <title>Հետազոտողները գնահատել են՝ արյան որ քննությունների վրա է ազդում քաղցած մնալը</title>

            <description><![CDATA[<p>Արյան բազմաթիվ քննությունների արդյունքները քիչ են կախված վերջին սնունդից անցած ժամանակից։ Հարավային Կորեայում անցկացված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ քաղցած մնալու պահանջը կարող է տարբեր լինել՝ կախված ստուգվող ցուցանիշից։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/blood-test-vacutainer.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հետազոտողները գնահատել են՝ արյան որ քննությունների վրա է ազդում քաղցած մնալը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Աշխատանքը սեպտեմբերի 28-ին հրապարակվել է JAMA Internal Medicine ամսագրում։ Հեղինակներն ուսումնասիրել են մեկ հիվանդանոցի 101 148 չափահաս ամբուլատոր հիվանդի շուրջ 9,8 միլիոն լաբորատոր արդյունք՝ համեմատելով 121 ցուցանիշ։



Մասնակիցներին բաժանել են երեք խմբի՝ ըստ չսնվելու տևողության՝ ութ ժամից պակաս, 8–12 ժամ և 12 ժամից ավելի։ Խմբերի միջև տարբերությունները 27 ցուցանիշի դեպքում գերազանցել են հետազոտողների ընտրած թույլատրելի սխալի շեմը, սակայն նույն հիվանդների տարբեր այցելությունների համեմատությամբ դրանցից տասը հաստատվել են։



Ութ ժամից պակաս չսնվելու դեպքում ավելի բարձր են եղել, մասնավորապես, գլյուկոզայի, տրիգլիցերիդների, լիպազի և գամմա-գլուտամիլտրանսֆերազի՝ GGT-ի մակարդակները։ Իսկ 12 ժամից ավելի չսնվելու դեպքում բարձր են եղել ընդհանուր բիլիռուբինն ու 25-հիդրօքսիվիտամին D-ն։



Հեղինակների գնահատմամբ՝ քննությունների մեծ մասի համար միասնական պահանջի փոխարեն կարող են բավարար լինել քննությանը հատուկ կանոնները։ Հետազոտությունը դիտարկային է և հիմնված է մեկ հիվանդանոցի տվյալների վրա․ այն չի հաստատում, որ բոլոր արձանագրված տարբերությունների պատճառը սննդից հրաժարվելու տևողությունն է։



ԱՄՆ Բժշկության ազգային գրադարանի MedlinePlus ծառայությունը խորհուրդ է տալիս նախապես ճշտել բժշկից՝ պետք է արդյոք քաղցած ներկայանալ կոնկրետ քննությանը։ Եթե դա պահանջվում է, սովորաբար անհրաժեշտ է չսնվել 8–12 ժամ, իսկ ճշգրիտ տևողությունն ու մյուս պայմանները սահմանում է բուժաշխատողը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/blood-tests-fasting-study</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20421</guid>

            <pubDate>Mon, 05 Oct 2026 12:51:16 +0000</pubDate>

            <title>Բժշկության Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է նեյրոնները լույսով կառավարելու մեթոդի համար</title>

            <description><![CDATA[<p>Ֆիզիոլոգիայի և բժշկության 2026 թվականի Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է Պետեր Հեգեմանին, Գեորգ Նագելին և Կարլ Դայսերոթին՝ օպտոգենետիկայի համար։ Մեթոդը թույլ է տալիս լույսով կառավարել նյարդային բջիջների ակտիվությունը և ուսումնասիրել ուղեղի աշխատանքը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-nobel-20261005.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Բժշկության Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է նեյրոնները լույսով կառավարելու մեթոդի համար]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կարոլինսկայի ինստիտուտը հոկտեմբերի 5-ին հայտնել է, որ դափնեկիրների աշխատանքները նոր հնարավորություններ են բացել հիշողության, զգացմունքների և վարքի հիմքում ընկած նյարդային շղթաները հետազոտելու համար։



Հեգեմանն ու Նագելը միաբջիջ ջրիմուռում հայտնաբերել են լուսազգայուն սպիտակուց՝ կանալռոդոպսին։ Կապույտ լույսի ազդեցությամբ դրանում բացվում է անցուղի, որով բջիջ են ներթափանցում լիցքավորված իոններ։



Դայսերոթը այդ սպիտակուցի գենը ներմուծել է առնետի նյարդային բջիջների մեջ։ Բջիջները կապույտ լույսով լուսավորելով՝ նա կարողացել է նյարդային ազդակ առաջացնել։ Արդյունքը հրապարակվել է 2005 թվականին։



Երկու տարի անց մեթոդն աշխատել է նաև կենդանի մկների ուղեղում։ Հետազոտողները հնարավորություն են ստացել փոխել ընտրված նեյրոնների ակտիվությունը և հետևել, թե դրանից ինչպես են փոխվում օրգանիզմի արձագանքները։



Այս մոտեցումն օգնում է ստուգել նյարդային շղթաների և վարքի պատճառահետևանքային կապերը։ Օպտոգենետիկան կլինիկական հետազոտություններում փորձարկվում է նաև տեսողությունը վերականգնելու համար։

]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/nobel-medicine-2026-optogenetics</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>