<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a2%d5%bb%d5%bb%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sun, 08 Nov 2026 14:04:29 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20796</guid>

            <pubDate>Sun, 01 Nov 2026 08:05:59 +0000</pubDate>

            <title>Կենդանի բջջում լիպիդային կաթիլների շարժմանը հետևել են 3D-ով</title>

            <description><![CDATA[<p>Տոկիոյի համալսարանի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը վայրկյանում ստանում է կենդանի բջջի 19,2 եռաչափ քիմիական պատկեր։ Առանց ներկանյութերի աշխատող համակարգով նրանք հետևել են բջջի ներսում լիպիդային կաթիլների շարժմանը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-mip-3d.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Կենդանի բջջում լիպիդային կաթիլների շարժմանը հետևել են 3D-ով]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մասատո Ֆուկուշիմայի և գործընկերների աշխատանքը հոկտեմբերի 30-ին հրապարակվել է Nature Communications-ում։ Համակարգը մեկ ամբողջական եռաչափ պատկերի համար ծախսում է 52 միլիվայրկյան՝ նախորդ միջին ինֆրակարմիր ֆոտոջերմային տոմոգրաֆիայի տարբերակներից գրեթե 400 անգամ արագ։ Համեմատությունը վերաբերում է հենց այս տեխնոլոգիային։



Ինչպես համալսարանը բացատրում է, միջին ինֆրակարմիր ճառագայթումն առաջացնում է մոլեկուլների քիմիական կապերի տատանումներ։ Կլանված էներգիան փոքր-ինչ տաքացնում է նմուշը և փոխում դրա բեկման ցուցիչը։ Տեսանելի լույսով չափելով այդ փոփոխությունը՝ հետազոտողները տեղեկություն են ստանում բջջի ներսի քիմիական կազմի մասին։



Արագությունն ավելացնելու համար թիմը կիրառել է հզոր իմպուլսային լազեր և լույսի տարածական մոդուլյատոր, որն արագ փոխում է լուսավորման անկյունը։ Բջիջը դիտարկվում է 11 ուղղությունից՝ ինֆրակարմիր ճառագայթման միացված և անջատված վիճակներում։ Չափումների տարբերություններից համակարգը վերականգնում է եռաչափ քիմիական պատկերը՝ առանց մի քանի հաջորդական նկարահանումների ազդանշանները միջինացնելու։



Մեթոդը փորձարկել են լաբորատորիայում աճեցված COS-7 բջիջների վրա։ Կենդանի բջիջներում լիպիդային կաթիլների տեղաշարժին հետևել են մոտ 3,6 վայրկյան։ Այս կառուցվածքները ծառայում են որպես ճարպերի պահեստներ և մասնակցում բջջի նյութափոխանակությանը։



Եռաչափ հետագծերը ցույց են տվել, որ կաթիլների շարժունակությունը բջջի տարբեր հատվածներում նույնը չէ։ Դրանց տեղաշարժը տարբերվել է նաև ըստ ուղղության։ Միայն հարթ պատկերը թույլ չէր տա ամբողջությամբ գնահատել խորությամբ տեղաշարժը և շարժման սահմանափակումները։



Առանձին փորձով ֆիքսված բջջում մոտ մեկ վայրկյանում գրանցել են տարբեր հաճախականություններով 20 եռաչափ պատկեր։ Ստացված սպեկտրները թույլ են տվել տարբերակել կորիզակի և լիպիդային կաթիլի քիմիական ազդանշանները։ Սա ցույց է տալիս, որ համակարգը կարող է համատեղել կառուցվածքի դիտարկումն ու տեղային քիմիական վերլուծությունը։



Առայժմ մեթոդը ցուցադրվել է առանձին բջիջների և բարակ նմուշների համար։ Հաստ հյուսվածքներում ջրի կողմից ինֆրակարմիր լույսի կլանումն ու տեսանելի լույսի ցրումը կսահմանափակեն դիտարկման խորությունը։ Հեղինակները հետագա կիրառությունների թվում դիտարկում են բջջային կաթիլների ձևավորման, միաձուլման և նյութափոխանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/live-cell-3d-chemical-imaging</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20534</guid>

            <pubDate>Sun, 18 Oct 2026 12:11:58 +0000</pubDate>

            <title>Տարեց մկների մոտ SRSF1-ի ակտիվացումը դանդաղեցրել է տկարացումը</title>

            <description><![CDATA[<p>ՌՆԹ-ի մշակումը կարգավորող SRSF1 սպիտակուցի արտադրությունն ավելացնելը փոքր փորձարկման ընթացքում կապված է եղել տարեց մկների ավելի երկար կյանքի հետ։ Մեդիանական տևողությունն աճել է 14%-ով, սակայն յուրաքանչյուր խմբում եղել է ընդամենը 9–10 կենդանի։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/srsf1-mouse-cover-20261018.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Տարեց մկների մոտ SRSF1-ի ակտիվացումը դանդաղեցրել է տկարացումը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Հարվարդի համալսարանի Վայսի ինստիտուտի և իսպանական CIC bioGUNE կենտրոնի հետազոտողները ծերացման վրա ազդող գեների որոնման նոր հարթակ են ներկայացրել։ Հոկտեմբերի 14-ին Nature Aging ամսագրում հրապարակված աշխատանքում նրանք բջջային փորձերը համադրել են կենդանիների վրա ստացված արդյունքների հետ։

Թիմը նախ մեքենայական ուսուցման մոդել է կառուցել, որը մարդու մաշկի ֆիբրոբլաստների տարիքը գնահատում է գեների ակտիվության պատկերով։ Այսպես կոչված տրանսկրիպտոմային տարիքը հաշվարկային ցուցանիշ է. դրա նվազումը ինքնին չի նշանակում, որ մարդու կամ ամբողջ օրգանիզմի կենսաբանական տարիքը նույն չափով հետ է գնացել։

Այնուհետև գիտնականները ստուգել են, թե առանձին գեների ակտիվացումն ինչպես է փոխում այդ ցուցանիշը։ Առավել խոստումնալից թեկնածուն SRSF1-ն էր։ Դրա կոդավորած սպիտակուցը մասնակցում է ՌՆԹ-ի սփլայսինգին՝ գործընթացի, որի ընթացքում ՌՆԹ-ի հատվածները մշակվում և միացվում են՝ հասուն տեղեկատվական ՌՆԹ ձևավորելու համար։

Մարդու տարեց դոնորներից ստացված ֆիբրոբլաստներում SRSF1-ի ակտիվացումը նվազեցրել է բջջային ծերացման, սպիտակուցների բնականոն հավասարակշռության խախտման և բորբոքային ազդանշանների մի շարք նշաններ։ Միաժամանակ բջիջները պահպանել են ֆիբրոբլաստներին բնորոշ հատկանիշները՝ չակտիվացնելով բազմունակ բջիջների առաջացմանը բնորոշ գենային ծրագրերը։

Մկների փորձերում SRSF1-ի գենը փոխանցվել է լյարդը հիմնականում թիրախավորող ադենոասոցացված վիրուսային վեկտորով։ Հեղինակները տկարացման առաջընթացի 44% նվազում և կյանքի մեդիանական տևողության 14% աճ են արձանագրել։ Մեդիանը այն տարիքն է, որին կենդանիների կեսը դեռ կենդանի է. այն միջին կամ առավելագույն կյանքի տևողությունը չէ։

Սրանք նախակլինիկական արդյունքներ են՝ փոքր թվով կենդանիների մասնակցությամբ, ոչ թե մարդկանց համար հաստատված հակածերացման բուժում։ Հեղինակները նշում են, որ հետագա աշխատանքի համար դեռ պետք է լուծել գենի նպատակային փոխանցման ու դեղաչափի խնդիրները և հասկանալ, թե ինչպես են ՌՆԹ-ի մշակման փոփոխություններն ազդում տարբեր հյուսվածքների վրա։

Հարվարդի բժշկական դպրոցի հայտնած տվյալներով՝ հեղինակներից մի քանիսը նշված են SRSF1-ի օգտագործմանն առնչվող արտոնագրային հայտում։ Ալեքսանդրու Պլեշան և Ջորջ Չերչը նաև տարիքային հիվանդությունների բուժման միջոցներ մշակող RegulaBio ընկերության համահիմնադիրներ են և բաժնեմաս ունեն այդ ընկերությունում։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/srsf1-aging-mice</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>