<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a2%d6%80%d5%a1%d5%a6%d5%ab%d5%ac%d5%ab%d5%a1/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Mon, 16 Nov 2026 18:17:40 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21245</guid>

            <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 15:01:03 +0000</pubDate>

            <title>Կանադան մինչև 560 միլիոն կանադական դոլար կհատկացնի արևադարձային անտառների պահպանությանը</title>

            <description><![CDATA[<p>Կանադան առաջիկա չորս տարում մինչև 560 միլիոն կանադական դոլար կտրամադրի արևադարձային անտառների պահպանության միջազգային հիմնադրամին։ Վարչապետ Մարկ Քարնին նախնական ներդրման մասին հայտարարել է նոյեմբերի 15-ին՝ Մանիլայում Բրազիլիայի նախագահ Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվայի հետ հանդիպմանը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/amazon-manaus-palmer.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Կանադան մինչև 560 միլիոն կանադական դոլար կհատկացնի արևադարձային անտառների պահպանությանը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կանադայի վարչապետի գրասենյակը հայտնել է, որ Օտտավայի ներդրումը կօգնի հիմնադրամին հավաքել աշխատանքն սկսելու համար անհրաժեշտ կապիտալը և ներգրավել այլ պետական ու մասնավոր ներդրողների։ Հայտարարված գումարը Կանադայի նախնական ներդրման առավելագույն չափն է։



Tropical Forest Forever Facility (TFFF) հիմնադրամը գործարկելու մասին հայտարարվել էր 2025 թվականի նոյեմբերին՝ Բրազիլիայի Բելեն քաղաքում անցկացված COP30 համաժողովում։ Նախաձեռնությունը համատեղ ղեկավարում են Բրազիլիան և Նորվեգիան։ Կանադան դեռ Բելենում էր միացել հիմնադրամի ստեղծման հռչակագրին։



Հիմնադրամը նախատեսում է ներգրավված կապիտալը ներդնել և ստացված եկամուտից ամեն տարի վճարել այն երկրներին, որոնք պահպանում են արևադարձային անտառները։ Վճարները կախված կլինեն պահպանության ստուգված արդյունքներից։



Ծրագիրը կարող է ընդգրկել ավելի քան 70 երկիր, որտեղ խոնավ արևադարձային և մերձարևադարձային լայնատերև անտառների ընդհանուր մակերեսը գերազանցում է մեկ միլիարդ հեկտարը։ Անտառների պահպանության դիմաց ստացվող վճարների առնվազն 20 տոկոսը պետք է ուղղվի բնիկ ժողովուրդներին և տեղական համայնքներին։



Կանադայի կառավարությունը այս ներդրումը ներառում է զարգացող երկրներին մինչև 2031 թվականը ավելի քան 13 միլիարդ կանադական դոլարի կլիմայական աջակցություն տրամադրելու իր նպատակի մեջ։ Հիմնադրամի աշխատանքի մեկնարկը դեռ կախված է անհրաժեշտ միջոցների հավաքագրումից։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/canada-tropical-forest-fund</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21167</guid>

            <pubDate>Fri, 13 Nov 2026 09:10:03 +0000</pubDate>

            <title>Բրազիլիայի հեռավոր շրջաններում վայրի կենդանիների արյան մեջ միկրոպլաստիկ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Բրազիլիայում հետազոտված 47 տապիրներից ու հսկա մրջնակերներից 43-ի արյան մեջ միկրոպլաստիկ են հայտնաբերել։ Մասնիկներ են գտել նաև Պանտանալի ճահճային շրջանում հետազոտված բոլոր կենդանիների արյան մեջ, թեև նրանցից մի քանիսն ապրել են կառուցապատված տարածքներից ավելի քան 65 կիլոմետր հեռու։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/tapir-pantanal-bill-mcdavid.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Բրազիլիայի հեռավոր շրջաններում վայրի կենդանիների արյան մեջ միկրոպլաստիկ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մարսիա Ֆերասի գլխավորած հետազոտական խումբը արդյունքները նոյեմբերի 11-ին հրապարակել է Nature հանդեսում։ Արյան նմուշները վերցրել են 2021 թվականի փետրվարից մինչև 2022 թվականի նոյեմբեր՝ Բրազիլիայի երեք շրջաններում՝ Ամազոնիայի անտառահատման գոտում, Սերադոյի գյուղատնտեսական տարածքներում և Պանտանալի համեմատաբար քիչ փոփոխված մի ագարակում։



Հետազոտողները վերլուծել են հարթավայրային 26 տապիրի և 21 հսկա մրջնակերի արյան նմուշ։ Մեկ միլիլիտր արյան մեջ միջինը 73,8 մասնիկ է եղել, իսկ առանձին կենդանիների ցուցանիշները տատանվել են զրոյից մինչև ավելի քան 1200։ Մասնիկների բաղադրությունը որոշել են լուսային սպեկտրի օգնությամբ՝ չափելով մեկ միկրոմետրից խոշոր մասնիկները։



Կենդանիներից 40-ի տեղաշարժի մասին GPS տվյալները բավարար են եղել՝ համեմատելու նրանց բնակության տարածքներն ու արյան մեջ միկրոպլաստիկի քանակը։ Մասնիկների խտությունն ընդհանուր առմամբ ավելի բարձր է եղել այն կենդանիների մոտ, որոնց կենսատարածքն ավելի մոտ է եղել կառուցապատված տարածքներին և թափոնների կառավարման օբյեկտներին։



Պանտանալում հետազոտված կենդանիներից մի քանիսը թափոնների կառավարման մոտակա օբյեկտից ավելի քան 112 կիլոմետր հեռու են ապրել։ Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի Օքանագանի մասնաճյուղը նոյեմբերի 12-ին հայտնել է, որ, հեղինակների գնահատմամբ, մասնիկները հեռավոր վայրեր կարող են հասնել քամու և ջրի միջոցով։



Հետազոտությունն արձանագրել է կապ կենդանիների բնակության վայրի և նրանց արյան մեջ մասնիկների քանակի միջև։ Սակայն այն չի պարզել, թե մասնիկներն ինչ ճանապարհով են հայտնվել յուրաքանչյուր կենդանու օրգանիզմում կամ ինչ ազդեցություն են ունեցել նրանց առողջության վրա։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/microplastics-brazil-wildlife</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20904</guid>

            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 16:09:20 +0000</pubDate>

            <title>Դինոզավրի 115 միլիոն տարվա ոսկրում հեմի հետքեր են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Բրազիլիայում հայտնաբերված դինոզավրի ոտքի բրածո ոսկրում գիտնականները գտել են հեմի՝ հեմոգլոբինի բաղադրիչի հետքեր։ Դրանք պահպանվել են ոսկրի անոթային խողովակներում՝ հանքայնացած գոյացությունների ներսում, որոնք հետազոտողները համարում են արյան կարմիր բջիջների մնացորդներ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/curtin-dinosaur-heme-20261104.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Դինոզավրի 115 միլիոն տարվա ոսկրում հեմի հետքեր են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Քերթինի համալսարանի երկրաքիմիկոս Քլիթի Գրայսի ղեկավարած միջազգային խումբն արդյունքները հրապարակել է «Proceedings of the National Academy of Sciences» ամսագրում։ Համալսարանը նոյեմբերի 3-ին հայտնել է, որ հետազոտված ոսկորը պատկանել է Բրազիլիայի հյուսիս-արևելքում հայտնաբերված Aratasaurus museunacionali տեսակի թերոպոդ դինոզավրին։



Հետազոտողները ոսկրի այն նեղ խողովակներում, որոնցով կենդանու կենդանության օրոք անցել են արյունատար անոթները, մանրադիտակով նկատել են ձվաձև գոյացություններ։ Նման կառուցվածքների ձևը միայնակ բավարար չէ պարզելու համար, թե դրանք բջիջների մնացորդներ են, թե առաջացել են ոսկրի բրածոյացման ընթացքում։



Ոսկրից անջատված նյութում հեղուկ քրոմատագրությամբ և զանգվածային սպեկտրաչափությամբ հայտնաբերել են հեմ B և դրա՝ բրածոյացման ընթացքում փոփոխված ձևերը։ Շրջակա ապարում գերակշռում էին այլ միացություններ՝ քլորոֆիլից և բակտերիաքլորոֆիլից առաջացած պորֆիրիններ։ Այդ տարբերությունը, հեղինակների գնահատմամբ, հուշում է, որ հեմը հենց ոսկրից է ծագել։



Ռամանյան սպեկտրաչափությամբ թիմը հեմին բնորոշ ազդանշաններ է գրանցել հենց ձվաձև գոյացությունների ներսում։ Էլեկտրոնային մանրադիտակով նույն գոյացություններում գտել են նաև երկաթ, ազոտ ու ածխածին, ինչպես նաև հաուսմանիտ՝ մանգանի օքսիդի հանքանյութ։



Հեղինակները ենթադրում են, որ կենդանու մնացորդներն արագ ծածկվել են թթվածնով աղքատ նստվածքով, իսկ հանքայնացումը նպաստել է բջիջների ձևի և մոլեկուլային հետքերի պահպանմանը։ Թե այդ պայմաններից յուրաքանչյուրն ինչ դեր է ունեցել, դեռ պարզ չէ։



Գտածոն բրածո ոսկրում հեմի պահպանման օրինակ է։ Այն չի նշանակում, որ հետազոտողները գտել են հեղուկ արյուն կամ ամբողջական հեմոգլոբին։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/dinosaur-bone-heme</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20633</guid>

            <pubDate>Tue, 27 Oct 2026 10:13:55 +0000</pubDate>

            <title>Լուլան վերընտրվել է Բրազիլիայի նախագահի պաշտոնում՝ չորրորդ ժամկետով</title>

            <description><![CDATA[<p>Բրազիլիայի նախագահ Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվան հաղթել է հոկտեմբերի 25-ին անցկացված նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում։ Նա երկիրը կգլխավորի չորրորդ ժամկետով՝ այս անգամ առաջ անցնելով սենատոր Ֆլավիու Բոլսոնարուից։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-brazil-lula-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Լուլան վերընտրվել է Բրազիլիայի նախագահի պաշտոնում՝ չորրորդ ժամկետով]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Բրազիլիայի Բարձրագույն ընտրական դատարանը (TSE) հոկտեմբերի 26-ին հրապարակված ամփոփագրում հայտնել է, որ Աշխատավորական կուսակցության թեկնածու Լուլան ստացել է 64 256 232 ձայն՝ վավեր քվեների 51,79 տոկոսը։ Լիբերալ կուսակցության թեկնածու Ֆլավիու Բոլսոնարուի օգտին քվեարկել է 59 826 041 ընտրող՝ 48,21 տոկոսը։ Երկու թեկնածուների տարբերությունը կազմել է շուրջ 4,43 միլիոն ձայն։



Դատարանի տվյալներով՝ երկրորդ փուլին մասնակցել է 128,2 միլիոն մարդ՝ ընտրելու իրավունք ունեցող ավելի քան 158 միլիոն քաղաքացիներից։ Չմասնակցածների բաժինը կազմել է մոտ 19,2 տոկոս՝ առաջին փուլի 21,08 տոկոսի դիմաց։



Reuters-ը հաղորդել է, որ նախկին նախագահ Ժաիր Բոլսոնարուի ավագ որդին՝ Ֆլավիուն, չի ընդունել պարտությունը և հայտարարել է, թե պահանջելու է չեղարկել ընտրությունների արդյունքը։ Նա դա կապել է քվեարկության ժամկետը երկու ժամով երկարաձգելու մասին Գերագույն դաշնային դատարանի դատավորի որոշման հետ։



TSE-ի պարզաբանմամբ՝ քվեարկությունը Բրազիլիայի մայրաքաղաքի ժամանակով ժամը 17:00-ից մինչև 19:00 երկարաձգվել է այն տեղամասերում, որոնք որոշման պահին դեռ բաց էին։ Արդեն փակված էլեկտրոնային քվեարկության սարքերը չեն վերաբացվել։ Որոշումը գործառնական դժվարություններ է առաջացրել, և քվեարկության արձանագրությունների ընդունումը ժամանակավորապես կասեցվել է։



Associated Press-ը նշել է, որ քվեարկության ժամանակը երկարաձգելու խնդրանքով դիմել էին երկու թեկնածուների շտաբներն էլ։ Լուլայի կողմը մատնանշել էր ընտրողների փոխադրման խնդիրները, իսկ Բոլսոնարուի կողմը՝ երկրի որոշ շրջաններում տեղացած հորդառատ անձրևները։



Բրազիլիայի Սենատի լրատվական ծառայությունը հայտնել է, որ նախագահի երդմնակալությունը նախատեսված է 2027 թվականի հունվարի 5-ին։ Լուլան նախկինում նախագահական ընտրություններում հաղթել էր 2002, 2006 և 2022 թվականներին։ Արդյունքների հրապարակումից հետո նա խոստացել է կառավարել բոլոր բրազիլացիների համար։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/brazil-lula-election-2026</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>