<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a3%d5%a5%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d5%a1%d5%af%d5%bf%d5%ab%d5%be%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 14 Nov 2026 15:08:49 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20810</guid>

            <pubDate>Sun, 01 Nov 2026 14:02:25 +0000</pubDate>

            <title>Մանրացված խեցիները նվազեցրել են ջրի թթվայնությունը լաբորատոր փորձարկման ժամանակ</title>

            <description><![CDATA[<p>Ավազին խառնված մանրացված խեցիները նվազեցրել են դրա հատիկների միջև եղած ջրի թթվայնությունը և մեղմել երիտասարդ փափկամարմինների գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Կալիֆոռնիայի համալսարանի Դեյվիսի մասնաճյուղի գիտնականները դա դիտարկել են 90-օրյա լաբորատոր փորձարկման ընթացքում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-shell-hash.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մանրացված խեցիները նվազեցրել են ջրի թթվայնությունը լաբորատոր փորձարկման ժամանակ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հետազոտությունը հոկտեմբերի 29-ին հրապարակվել է Biogeosciences ամսագրում։ Գիտնականներն ուսումնասիրել են ավազի մեջ ապրող Leukoma staminea տեսակի երկփեղկ փափկամարմիններին՝ փորձելով պարզել, թե խեցիների հավելումը ինչպես է փոխում հենց կենդանիներին շրջապատող ջրի քիմիական պայմանները։



Օվկիանոսը մթնոլորտից ածխաթթու գազ կլանելիս աստիճանաբար թթվայնանում է։ Այդ պայմաններում կալցիումի կարբոնատից խեցի կառուցող կենդանիներին ավելի դժվար է դառնում այն ձևավորելն ու պահպանելը։ Հատկապես խոցելի են թրթուրներն ու երիտասարդ առանձնյակները, իսկ ավազի մեջ եղած ջրի քիմիական բաղադրությունը կարող է տարբերվել վերևում գտնվող ծովաջրից։



Բոդեգայի ծովային լաբորատորիայում երիտասարդ փափկամարմիններին բաժանել են չորս խմբի՝ սովորական կամ թթվայնացված ծովաջրում, յուրաքանչյուր դեպքում՝ մաքուր ավազով կամ մանրացված խեցիներ պարունակող ավազով։ Փորձի ընթացքում հետևել են ջրի քիմիական ցուցանիշներին ու կենդանիների աճին, իսկ վերջում վերցրել են խեցի ձևավորող թիկնոցի հյուսվածքի նմուշներ՝ գեների ակտիվությունը համեմատելու համար։



Խեցիների հավելումը բարձրացրել է ավազի ծակոտիներում եղած ջրի pH-ը, այսինքն՝ նվազեցրել թթվայնությունը։ Թթվայնացված միջավայրում առանց այդ հավելման աճած կենդանիների գեների ակտիվության պատկերը տարբերվել է մյուս խմբերից։ Խեցիների առկայության դեպքում այն շատ ավելի նման է եղել չթթվայնացված ջրում պահված կենդանիների պատկերին։ Խոսքը գեների աշխատանքի փոփոխության մասին է, ոչ թե ԴՆԹ-ի հաջորդականության վերափոխման։



Աճի արդյունքներն ավելի զգուշավոր մեկնաբանություն են պահանջում։ Թթվայնացված ջրում խեցիների հավելմամբ պահված կենդանիները միջինում ավելի շատ նոր խեցի են ձևավորել, սակայն վիճակագրական վերլուծությունը չի հաստատել հավելման ինքնուրույն ազդեցությունն աճի վրա։ Հեղինակները նշում են, որ յուրաքանչյուր պայմանը փորձարկվել է ընդամենը երկու տարայում, իսկ կենդանիների սկզբնական չափերը տարբեր են եղել։



Համալսարանը հիշեցնում է, որ ափամերձ ավազին խեցիների բեկորներ ավելացնելը որոշ բնիկ համայնքների վաղեմի գործելակերպն է։ Նոր աշխատանքը դրա հնարավոր ազդեցությունը կապում է ջրի տեղային քիմիայի և կենդանիների գեների ակտիվության հետ։ Բաց ծովափում արդյունքը դեռ կախված կլինի բնական նստվածքներից, մանրէներից ու մակընթացություններից․ լաբորատոր փորձը չի հաստատում, որ նույն մոտեցումը հավասարապես արդյունավետ կլինի բոլոր ափերին։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/shell-hash-acidification</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20593</guid>

            <pubDate>Sat, 24 Oct 2026 11:10:00 +0000</pubDate>

            <title>Բույսերի գեների ակտիվությունը չափել են երկգույն լուսարձակմամբ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները բույսերում գեների ակտիվությանը հետևելու համար համադրել են կանաչ և կարմիր լույս արձակող համակարգեր։ Երկու գույների ուժգնությունների հարաբերությունը թույլ է տվել նվազեցնել նյութափոխանակության փոփոխություններից առաջացող շեղումները և ավելի հստակ տեսնել պաշտպանական արձագանքը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/plant-dual-colour-20261024.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Բույսերի գեների ակտիվությունը չափել են երկգույն լուսարձակմամբ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Միջազգային հետազոտական խումբը գեների ակտիվությանը հետևելու համար համադրել է կանաչ և կարմիր լույս արձակող երկու սպիտակուց։ Լոնդոնի MRC բժշկական գիտությունների լաբորատորիայի և գործընկերների աշխատանքը Nature Plants ամսագիրը հոկտեմբերի 23-ին հրապարակել է։



Գենետիկորեն ներդրված լուսարձակող համակարգերը թույլ են տալիս տեսնել, թե երբ են բջիջներում ակտիվանում որոշ գեներ։ Սակայն լույսի պայծառությունը կախված է նաև նյութափոխանակությունից, ջերմաստիճանից և թթվածնի հասանելիությունից։ Այդ պատճառով միայն պայծառության փոփոխությունը կարող է մոլորեցնել․ գենը նույն կերպ է աշխատում, բայց բջիջն ավելի թույլ կամ ավելի ուժեղ է լուսարձակում։



Նոր համակարգում կանաչ լույս արձակող լյուցիֆերազ ֆերմենտի արտադրությունը կապել են ուսումնասիրվող կարգավորիչ հատվածի ակտիվության հետ, իսկ կարմիր տարբերակը ծառայել է որպես ներքին համեմատման չափանիշ։ Երկուսն էլ օգտագործում են նույն նյութը՝ լյուցիֆերինը, որը բջիջն ինքն է արտադրում։ Երկու գույների ուժգնությունների հարաբերությունը հաշվարկելով՝ հետազոտողները զգալիորեն նվազեցրել են նյութափոխանակության փոփոխություններից առաջացող շեղումները։



Թիմը սնկային լյուցիֆերազի նոր տարբերակներ է մշակել, որոնք ավելի երկարալիք լույս են արձակում։ Դրանց գունային տարբերությունները տեսանելի են եղել նույնիսկ սովորական տեսախցիկներով՝ ծխախոտի բջիջներում և պետունիայի ծաղկաթերթերում։ Չափումները կատարվել են մթության մեջ՝ առանց լուսարձակման համար անհրաժեշտ նյութը դրսից պարբերաբար ավելացնելու։



Մոտեցումը փորձարկել են նաև բակտերիաներից ստացված լուսարձակման համակարգով։ Բուսական բջիջների այդ փորձերում երկու գույների հարաբերությամբ ստացված ցուցանիշը որոշ պայմաններում մինչև 16 անգամ ավելի կայուն է եղել, քան միայն լույսի ուժգնության չափումը։ Սա կոնկրետ փորձարարական համեմատության արդյունք է, ոչ բոլոր չափումների ճշգրտության համընդհանուր աճ։



Այնուհետև գիտնականները ստեղծել են գենետիկորեն փոփոխված Arabidopsis thaliana բույսեր՝ պաշտպանական և հորմոնային ազդանշանները դիտարկելու համար։ Երեք օր տևած նկարահանումներում համեմատական ցուցանիշը կայուն է մնացել, երբ պաշտպանական արձագանք հրահրող ազդեցություն չի եղել։ Pseudomonas savastanoi բակտերիայով վարակման փորձերում մեթոդը նաև առանձնացրել է վարակի օջախի շուրջ տեղային արձագանքը՝ տերևի տարբեր մասերի խիստ տարբեր պայծառության ֆոնին։



Հեղինակները սահմանափակում էլ են նշում․ համեմատման համար ընտրված կարգավորիչ հատվածի աշխատանքը կարող է փոխվել՝ կախված հյուսվածքից և գենոմում ներդրման վայրից։ Ուստի լուսարձակման տվյալներից ստացված եզրակացությունները խորհուրդ են տալիս հաստատել նաև անկախ մեթոդներով։



MRC լաբորատորիան հայտնում է, որ մոտեցումը կարող է օգնել երկար ժամանակ հետևել բույսերի արձագանքին հիվանդությունների և միջավայրի փոփոխությունների նկատմամբ։ Կենդանական հյուսվածքներում ու հիվանդությունների մոդելներում նման կիրառությունները դեռ հետագա աշխատանքի նպատակ են․ այս հետազոտության հիմնական փորձերը կատարվել են բուսական բջիջներում և բույսերում։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/plants-dual-colour</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>