<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a3%d5%ab%d5%b7%d5%a1%d5%bf%d5%ab%d5%b9-%d5%a9%d5%bc%d5%b9%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 18:07:44 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21345</guid>

            <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 16:06:58 +0000</pubDate>

            <title>Չադում բաբուինների ոսկորների վրա արծվի ճանկերի հետքեր են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Չադի Էնեդի սարահարթում հայտնաբերված ոսկորների վնասվածքները հուշում են, որ արծիվները կարող են որսալ նույնիսկ 20 կիլոգրամից ծանր բաբուինների։ Հետազոտության հեղինակների կարծիքով՝ այդպիսի վտանգի կարող էին ենթարկվել նաև մարդու վաղ ազգակիցներից մի քանիսը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/olive-baboon-stolz-scaled.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Չադում բաբուինների ոսկորների վրա արծվի ճանկերի հետքեր են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Սենթ Էնդրյուսի համալսարանի Քեթրին Հոբեյթերի գլխավորած խումբը նոյեմբերի 18-ին American Journal of Biological Anthropology հանդեսում նկարագրել է Չադի հյուսիս-արևելքում հայտնաբերված ձիթապտղագույն բաբուինների (Papio anubis) գանգերն ու ոսկորները։ Հետազոտողները դրանք գտել են Էնեդիի արգելոցի ավազաքարե ժայռերի մոտ՝ 2025 թվականի փետրվար–մարտին։



Սկզբնական նմուշում ինը կենդանու մնացորդ կար։ Նրանցից ութը հասուն արուներ էին, որոնց մարմնի միջին զանգվածը, ըստ ազդրոսկրի գլխիկի չափերի, կազմել է 22,2 կիլոգրամ։ Երկու արուի գանգի ակնակապիճներում հետազոտողները ծակվածքներ են գտել, իսկ թիակներից մեկի վրա՝ խոր քերծվածքներ։ Գանգերից մեկի հետ գտնված ազդրոսկրը թույլ է տվել այդ կենդանու զանգվածը գնահատել 21,8 կիլոգրամ։



2026 թվականի հունիսին խումբը գտել է ևս մեկ հասուն արուի գանգ և կմախքի մի մասը։ Այս կենդանու գնահատված զանգվածը 26,2 կիլոգրամ էր։ Նրա ոսկորների վրա ևս եղել են ճանկերին բնորոշ ծակվածքներ ու թիակների խոր քերծվածքներ։



Հեղինակները վնասվածքները կապում են Վերոյի արծվի (Aquila verreauxii) հետ։ Խումբը նկարագրել է նաև կենդանի բաբուինների արձագանքը․ երբ երկու այդպիսի արծիվ թռել են նրանց գլխավերևով, կապիկները տագնապի ձայներ են արձակել ու թաքնվել։ Հետազոտողները մահացու հարձակման ականատես չեն եղել, իսկ ոսկորների հետքերն ինքնին չեն բացառում, որ արծիվը սնվել է արդեն սատկած կենդանով։



Հոդվածի հեղինակների նշմամբ՝ մինչ այս գիշատիչ թռչնի կողմից 13 կիլոգրամից ծանր պրիմատի սպանության հաստատված դեպք հայտնի չէր։ Որոշ հետազոտողներ 20 կիլոգրամը համարում էին այն վերին սահմանը, որից ծանր պրիմատներին թռչունները չեն որսում։ Չադի գտածոները հիմք են տալիս վերանայելու այդ ենթադրությունը, եթե հետագա դիտարկումները հաստատեն ակտիվ որսը։



Որոշ ավստրալոպիթեկներ մոտավորապես նույնքան էին կշռում, որքան Էնեդիի հասուն արու բաբուինները։ Այդ համեմատությունը հեղինակներին հիմք է տալիս ենթադրելու, որ խոշոր գիշատիչ թռչունները սպառնալիք կարող էին լինել նաև նրանց համար։ Չադում հայտնաբերված ոսկորները, սակայն, չեն վկայում հնագույն մարդկանց կամ նրանց ազգակիցների վրա կոնկրետ հարձակումների մասին։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/chad-baboons-eagle-claw-marks</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>