<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a3%d6%80%d5%a1%d5%be%d5%ab%d5%bf%d5%a1%d6%81%d5%ab%d5%b8%d5%b6-%d5%b8%d5%bd%d5%ba%d5%b6%d5%b5%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%be%d5%b8%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Fri, 13 Nov 2026 04:05:29 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21083</guid>

            <pubDate>Wed, 11 Nov 2026 05:04:04 +0000</pubDate>

            <title>Աստղագետները վաղ Տիեզերքում քվազարների սերտ զույգի թեկնածու են գտել</title>

            <description><![CDATA[<p>«Ջեյմս Ուեբ» և Gemini North աստղադիտակների տվյալներում աստղագետները գտել են երկու լուսարձակող աղբյուր, որոնք տեսնում ենք Մեծ պայթյունից մոտ 900 միլիոն տարի անց եղած վիճակում։ Դրանց սպեկտրները հուշում են, որ գործ ունենք երկու գերզանգվածային սև խոռոչի հետ, թեև մեկ քվազարի կրկնապատկված պատկերի վարկածը դեռ լիովին չի բացառվել։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/gemini-north-quasar-20261111.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Աստղագետները վաղ Տիեզերքում քվազարների սերտ զույգի թեկնածու են գտել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Սիլվիա Օնորատոյի գլխավորած խումբը նկարագրել է J1602+4228AB համակարգը The Astrophysical Journal Letters ամսագրում նոյեմբերի 10-ին լույս տեսած հոդվածում։ Հետազոտողները երկրորդ՝ ավելի թույլ աղբյուրը նկատել են արդեն հայտնի քվազարի շրջակայքն ուսումնասիրելիս՝ «Ջեյմս Ուեբ» աստղադիտակի սպեկտրային տվյալներում։



Երկնքում երկու աղբյուրներն իրարից բաժանում է մոտ մեկ աղեղնային վայրկյան։ Հետազոտողների հաշվարկով՝ դա համապատասխանում է մոտ 18 հազար լուսատարու՝ երկնքի հարթության վրա։ Այդ թիվը չի ներառում դիտման ուղղությամբ հնարավոր հեռավորությունը, ուստի դրանց իրական բաժանումը կարող է ավելի մեծ լինել։



Քվազարը գալակտիկայի չափազանց պայծառ միջուկ է։ Լույսն արձակում է դեպի կենտրոնական սև խոռոչը հոսող և տաքացող նյութը։ Թիմը գնահատել է, որ երկու աղբյուրների կենտրոնում գտնվող սև խոռոչների զանգվածները կարող են կազմել մոտ 1,5 միլիարդ և 400 միլիոն Արեգակի զանգված։



Gemini North-ի լրացուցիչ դիտարկումները նույնպես օգնել են համեմատել աղբյուրների սպեկտրները, հայտնել է NOIRLab-ը։ Դրանց միջև եղած տարբերությունները խոսում են երկու առանձին աղբյուրի օգտին։ Այնուամենայնիվ, հեղինակները դեռ չեն բացառում, որ առջևում գտնվող զանգվածեղ մարմնի ձգողականությունը կարող էր շեղել մեկ քվազարի լույսը և ստեղծել դրա երկու պատկեր։



Եթե հաստատվի, որ աղբյուրներն առանձին են, ապա այս համակարգը կլինի Տիեզերքի այդ դարաշրջանից հայտնի քվազարների ամենասերտ զույգը՝ ըստ երկնքի հարթության վրա չափված հեռավորության։ Հեղինակները նաև ենթադրում են, որ երկու քվազարների հարևանությունը կարող է մատնանշել վաղ Տիեզերքի նյութով հարուստ մի շրջան։ Դեռ պարզ չէ, թե ինչպես են այդ սև խոռոչներն այդքան վաղ հասել նման զանգվածների։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/early-universe-close-quasar-pair</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20583</guid>

            <pubDate>Fri, 23 Oct 2026 17:10:31 +0000</pubDate>

            <title>«Հաբլի» կադրում հեռավոր գալակտիկան երևում է երկու աղեղի տեսքով</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ն հրապարակել է «Հաբլ» տիեզերական աստղադիտակի պատկերը, որտեղ ավելի մոտ գալակտիկայի ձգողությունը խոշորացնում և աղավաղում է հեռավոր գալակտիկայի լույսը։ Դիտարկումը գրավիտացիոն ոսպնյակների ուսումնասիրության ծրագրի մաս է, որը նաև հիմք է նախապատրաստում «Ռոման» աստղադիտակի տվյալների վերլուծության համար։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/hubble-lens-roman-20261022.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[«Հաբլի» կադրում հեռավոր գալակտիկան երևում է երկու աղեղի տեսքով]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Պատկերը NASA-ն հրապարակել է հոկտեմբերի 22-ին։ Կադրի մեծ պարուրաձև գալակտիկան անմիջապես գրավում է ուշադրությունը, սակայն գրավիտացիոն ոսպնյակը գտնվում է ներքևի աջ անկյունում։ Այն ներկայացված է նաև խոշորացված ներդիրում։



Ոսպնյակի կենտրոնում երևացող էլիպսաձև գալակտիկան մոտ 4,5 միլիարդ լուսատարի հեռավորության վրա է։ Նրա հետևում գտնվող գալակտիկան մոտ 8 միլիարդ լուսատարի հեռավորության վրա է և երևում է երկու պատկերով՝ մեծ աղեղով ու ավելի փոքր, շրջված աղեղով։



Գրավիտացիոն ոսպնյակավորման ժամանակ զանգվածեղ մարմինը կորացնում է տարածաժամանակը՝ փոխելով լույսի տարածման ուղին։ Ինչպես NASA-ն բացատրում է, դիտվող պատկերի աղավաղումն ու կրկնապատկումը կախված են առաջին պլանի մարմնի և հեռավոր աղբյուրի փոխդասավորությունից։



Այդ աղավաղումների չափումը թույլ է տալիս գնահատել ոսպնյակ ստեղծող գալակտիկայի զանգվածը։ Տեսանելի նյութը միշտ չէ, որ բավարար է դիտվող ազդեցությունը բացատրելու համար, և աստղագետներն այս մեթոդով ուսումնասիրում են նաև անտեսանելի՝ մութ նյութի բաշխումը։



«Հաբլը» մանրամասն պատկերում է առանձին թիրախներ, իսկ «Ռոմանի» լայն տեսադաշտը նախատեսված է երկնքի մեծ հատվածների դիտարկման համար։ NASA-ն երկու աստղադիտակների աշխատանքը ներկայացնում է որպես փոխլրացնող մոտեցում՝ ընդգրկուն որոնում և ընտրված օբյեկտների մանրամասն ուսումնասիրություն։



Գրավիտացիոն ոսպնյակների «Հաբլի» պատկերներով հետազոտողները համակարգչային մոդել են կառուցում՝ մութ նյութի առաջացրած աղավաղումները վերլուծելու համար։ Այն կօգնի աշխատել «Ռոմանի» ավելի մեծածավալ պատկերների հետ, իսկ «Հաբլը» հետագայում կարող է մանրամասն դիտարկել նոր թիրախները։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/hubble-lens-roman</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>