<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%a7%d5%ac-%d5%b6%d5%ab%d5%b6%d5%b5%d5%b8/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sun, 08 Nov 2026 14:04:29 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20703</guid>

            <pubDate>Thu, 29 Oct 2026 11:06:22 +0000</pubDate>

            <title>Համաշխարհային բանկը 2026-ին հումքային ապրանքների գների 23% աճ է կանխատեսում</title>

            <description><![CDATA[<p>Համաշխարհային բանկի գնահատմամբ՝ հումքային ապրանքներն այս տարի միջինում 23%-ով կթանկանան։ Մերձավոր Արևելքի պատերազմը, հացահատիկի մատակարարումների խափանումներն ու եղանակային ռիսկերը ճնշում են համաշխարհային շուկաները։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-worldbank-cover-20261029.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Համաշխարհային բանկը 2026-ին հումքային ապրանքների գների 23% աճ է կանխատեսում]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հոկտեմբերի 28-ին հրապարակված «Հումքային շուկաների հեռանկարը» զեկույցում բանկը կանխատեսել է, որ 2026-ին էներգակիրների գները կաճեն 32%-ով՝ երեք տարվա անկումից հետո։ Brent նավթի տարեկան միջին գինը գնահատվում է 91 դոլար մեկ բարելի դիմաց՝ 2025-ի 69 դոլարի փոխարեն։ 2027-ի կանխատեսումը 79 դոլար է։



Պարենային հումքի գների համար բանկն այս տարի շուրջ 10% աճ է սպասում, իսկ հաջորդ տարի՝ ևս 7%։ Երկու տարվա կուտակային աճը կկազմի մոտ 18%։ Վառելիքի և պարարտանյութերի թանկացումը մեծացնում է գյուղատնտեսական ծախսերը, իսկ Էլ Նինյոն վտանգում է բերքը։



Մետաղների գները, կանխատեսման համաձայն, 2026-ին կբարձրանան 25%-ով, թանկարժեք մետաղներինը՝ 40%-ով։ Բանկն այս շարժը կապում է մատակարարումների խափանումների, վերականգնվող էներգետիկայում ու տվյալների կենտրոններում ներդրումների և աշխարհաքաղաքական անորոշության հետ։



Բազային սցենարով՝ 2027-ին հումքային ապրանքների ընդհանուր գները կնվազեն 7%-ով։ Այդ հաշվարկը ենթադրում է, որ համաշխարհային մատակարարումների վրա ազդող հակամարտությունները էապես չեն սրվի։



Անբարենպաստ սցենարում, եթե միաժամանակ իրականանան նավթի մատակարարման, Սև ծովով հացահատիկի փոխադրման և եղանակային ռիսկերը, Brent-ի միջին գինը 2027-ին կարող է հասնել 105 դոլարի։ Պարենային հումքն այդ դեպքում բազային կանխատեսումից 12%-ով թանկ կլինի։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/world-bank-commodity-outlook</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20606</guid>

            <pubDate>Sun, 25 Oct 2026 12:06:37 +0000</pubDate>

            <title>Արբանյակային քարտեզները ցույց են տվել 2026-ի և 1997-ի Էլ Նինյոների նմանությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ի համեմատական քարտեզներում 2026 թվականի Էլ Նինյոն ջրի բաշխմամբ նման է 1997–1998 թվականների հզոր իրադարձությանը։ Երկու դեպքում էլ սովորականից բարձր և տաք ջուրը հասնում է Հարավային Ամերիկայի ափերին, սակայն այդ նմանությունը դեռ չի կանխորոշում ձմռան եղանակը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/el-nino-1997-2026.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Արբանյակային քարտեզները ցույց են տվել 2026-ի և 1997-ի Էլ Նինյոների նմանությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-ի Earth Observatory-ն հոկտեմբերի 23-ին հրապարակել է Խաղաղ օվկիանոսի մակերևույթի բարձրության համեմատական քարտեզներ։ Դրանք ներկայացնում են 1997 թվականի հոկտեմբերի 13-ի և 2026 թվականի հոկտեմբերի 12-ի վիճակը՝ համապատասխանաբար TOPEX/Poseidon և Sentinel-6 Michael Freilich արբանյակների չափումներով։



Երկու պատկերներում էլ սովորականից բարձր ջրի գոտին ձգվում է հասարակածային Խաղաղ օվկիանոսի կենտրոնական և արևելյան մասերով մինչև Հարավային Ամերիկայի ափերը։ NASA-ի մասնագետ Ջոշ Ուիլիսի գնահատմամբ՝ այս տարվա իրադարձությունը 1997–1998 թվականների Էլ Նինյոյին նման է ջրի բաշխմամբ, թեև ավելի արագ է զարգացել։



Համեմատության երրորդ քարտեզը վերաբերում է 2015 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ մեկ այլ շատ ուժեղ Էլ Նինյոյի ժամանակահատվածի։ Այդ դեպքում բարձր և տաք ջրի գոտին նույն չափով չէր հասնում Հարավային Ամերիկայի ափին։ Հետևաբար ուժեղ Էլ Նինյոները կարող են տարբեր լինել նաև իրենց տարածական կառուցվածքով։



Քարտեզները սովորական գունավոր լուսանկարներ չեն։ Կարմիրը ցույց է տալիս միջինից բարձր, կապույտը՝ ցածր, իսկ սպիտակը՝ միջինին մոտ ծովի մակարդակը։ Ջուրը տաքանալիս ընդարձակվում է, ուստի բարձրաչափական տվյալներն օգնում են հետևել օվկիանոսում ջերմության կուտակմանը։ Համեմատությունից հեռացվել են սեզոնային տատանումներն ու երկարաժամկետ միտումները։



NASA-ի Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիան նշում է, որ 2026-ի Էլ Նինյոն արագ աճել է ամռանը։ Բարձրաչափական երկարատև շարքը հնարավորություն է տալիս ներկա իրադարձությունն անցյալի հետ համեմատել նույնատիպ չափումներով։ Սակայն երկարաժամկետ տաքացման ազդեցությունը տվյալներից հանելու կամ չհանելու ընտրությունը նույնպես կարևոր է իրադարձությունների ուժը գնահատելիս։



NOAA-ի կլիմայի կանխատեսման կենտրոնը հոկտեմբերի 8-ի ամփոփագրում գնահատել է, որ ուժեղ կամ շատ ուժեղ Էլ Նինյոյի պահպանման հավանականությունը մինչև 2027 թվականի հունվար–մարտը գերազանցում է 83 տոկոսը։ Սա կանխատեսման հավանականություն է։ Ուիլիսը ևս զգուշացնում է՝ 1997-ի հետ նմանությունը չի երաշխավորում նույն եղանակային հետևանքները, քանի որ մթնոլորտի արձագանքը փոփոխական է։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/el-nino-1997-2026</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20539</guid>

            <pubDate>Sun, 18 Oct 2026 15:08:20 +0000</pubDate>

            <title>Խաղաղ օվկիանոսի մի հատվածը Էլ Նինյոյի ժամանակ ավելի կապույտ է դարձել</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ի նոր քարտեզները ցույց են տալիս, որ 2026 թվականի Էլ Նինյոյի ընթացքում Խաղաղ օվկիանոսի հասարակածային ջրերի որոշ հատվածներ ավելի կապույտ են դարձել։ Փոփոխությունը կապված է ֆիտոպլանկտոնի՝ ջրի վերին շերտում ապրող մանրադիտակային օրգանիզմների նվազման հետ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/el-nino-ocean-color-cover-20261018.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Խաղաղ օվկիանոսի մի հատվածը Էլ Նինյոյի ժամանակ ավելի կապույտ է դարձել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Հոկտեմբերի 15-ին NASA-ն նոր արբանյակային պատկերներով ներկայացրել է Էլ Նինյոյի զարգացումը։ Գործակալությունը համեմատել է 2025 և 2026 թվականների նույն ամիսների տվյալները՝ միաժամանակ հետևելով ջրի մակերևույթի ջերմաստիճանին, բարձրությանը և գույնին։

Օվկիանոսի գույնի փոփոխությունը գրանցում է PACE արբանյակը։ Սա 2024 թվականին դրա արձակումից հետո առաջին Էլ Նինյոն է։ Սարքը լույսը չափում է հարյուրավոր ալիքի երկարություններով, իսկ գիտնականներն այդ սպեկտրային տեղեկությունից հաշվարկում են ջրի տեսանելի գույնն ամփոփող ցուցանիշ։ Քարտեզը սովորական գունավոր լուսանկար չէ, այլ չափումների գիտական պատկերավորում։

NASA-ի գիտական պատկերավորման ստուդիայի հրապարակած համեմատության մեջ 2026 թվականի հասարակածային գոտու կանաչավուն հատվածը նեղանում է, և տարածվում են ավելի կապույտ երանգները։ Դրանք վկայում են ֆիտոպլանկտոնի ավելի փոքր քանակի մասին։ 2025-ի նույն ժամանակահատվածում, երբ թույլ Լա Նինյա էր, կանաչավուն գոտին ավելի կայուն էր։

Պատճառը միայն ջրի տաքացումը չէ։ Էլ Նինյոյի ընթացքում պասատային քամիները թուլանում են, և սննդանյութերով հարուստ խորքային ջրի բարձրացումը դեպի մակերևույթ նվազում է։ Ֆիտոպլանկտոնն ավելի քիչ սննդանյութ է ստանում։ Քանի որ այն ծովային սննդային ցանցի հիմքում է, դրա նվազումը կարող է ազդել նաև մյուս օրգանիզմների սննդի հասանելիության վրա։

Մյուս քարտեզները ցույց են տալիս ջերմության և ջրի վերաբաշխումը։ Sentinel-6 արբանյակների բարձրաչափական տվյալներով՝ դիտարկումների ընթացքում արևելյան Խաղաղ օվկիանոսի որոշ հատվածներում գրանցվել է սովորականից 30–40 սանտիմետր բարձր, իսկ Ինդոնեզիայի և հյուսիսային Ավստրալիայի մոտ՝ 15–20 սանտիմետր ցածր մակարդակ։ Սա տարածաշրջանային տատանում է, ոչ թե համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակի այդ չափով բարձրացում։

Էլ Նինյոն բնական կլիմայական տատանում է, որը սովորաբար կրկնվում է երկու-յոթ տարին մեկ։ Տաք ջրի շարժումը և քամիների փոփոխությունը փոխկապակցված են. օվկիանոսից մթնոլորտ անցնող ջերմությունն ու խոնավությունը կարող են փոխել տեղումների և եղանակի պատկերը նաև Խաղաղ օվկիանոսից հեռու։

NOAA-ի կլիմայի կանխատեսման կենտրոնը հոկտեմբերի 8-ի ամփոփագրում կանխատեսել է, որ ուժեղ կամ շատ ուժեղ Էլ Նինյոն, հավանաբար, կպահպանվի մինչև 2027 թվականի հունվար–մարտը։ Սակայն կոնկրետ վայրերի եղանակային հետևանքները երաշխավորված չեն, իսկ իրադարձության հնարավոր ռեկորդային ուժը դեռ կանխատեսման գնահատական է, ոչ ավարտված չափումների վերջնական արդյունք։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/el-nino-ocean-color</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>