<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%ac%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%bd/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 05 Nov 2026 07:10:13 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20530</guid>

            <pubDate>Sun, 18 Oct 2026 08:12:46 +0000</pubDate>

            <title>Լույսն ու ձայնը ուժեղ կապել են օպտիկական մանրաթելում՝ առանց ռեզոնատորի</title>

            <description><![CDATA[<p>Ֆիզիկոսները սառեցված օպտիկական մանրաթելում լույսի և ձայնային տատանումների ուժեղ կապ են ստացել լույսի ընդամենը մեկ անցումով։ Արդյունքը կարող է հիմք դառնալ քվանտային ազդանշանների մշակման նոր համակարգերի համար, սակայն նման սարք այս փորձով դեռ չի ցուցադրվել։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/brillouin-fiber-cover-20261018.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Լույսն ու ձայնը ուժեղ կապել են օպտիկական մանրաթելում՝ առանց ռեզոնատորի]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Մաքս Պլանկի լույսի գիտության ինստիտուտի և Հանովերի Լայբնիցի համալսարանի հետազոտողները փորձի արդյունքները հոկտեմբերի 16-ին Nature Physics-ում հրապարակել են։ Բիրգիթ Շտիլլերի ղեկավարած թիմը ցույց է տվել, որ լույսի և մանրաթելի միջով տարածվող ձայնային ալիքների փոխազդեցության արագությունը կարող է գերազանցել համակարգում էներգիայի կորստի արագությունները՝ առանց օպտիկական կամ մեխանիկական ռեզոնատորի։

Այդ վիճակը ֆիզիկայում անվանում են ուժեղ կապ։ Երկու համակարգերն այնքան արագ են փոխանակում էներգիան, որ փոխանակումը հասցնում է տեղի ունենալ մինչև տատանումների համաժամանակության կորուստը։ Լույսի դեպքում խոսքը ֆոտոնների, իսկ ձայնային տատանումների դեպքում՝ ֆոնոններ կոչվող քվանտների փոխազդեցության մասին է։

Սովորաբար նման կապ ստանալու համար լույսը պահում են ռեզոնատորում, որտեղ այն բազմիցս շրջանառվում և փոխազդում է նյութի հետ։ Մանրաթելում պայմաններն այլ են․ լույսը անցնում է մեկ անգամ, ուստի նույն ուժեղ փոխազդեցությունն ապահովելը զգալիորեն ավելի դժվար է։

Փորձում օգտագործվել է հատուկ՝ բարձր ոչ գծայնությամբ օպտիկական մանրաթել, որը սառեցվել է մինչև մոտ 4 կելվին՝ Ցելսիուսի սանդղակով մոտ −269 աստիճան։ Այդ պայմաններում նվազում են ձայնային տատանումների կորուստները և ուժեղանում է Բրիլյուեն–Մանդելշտամի ցրումը՝ լույսի ու նյութի ակուստիկ ալիքների փոխազդեցությունը։ Համակարգն աշխատեցվել է 1550 նանոմետր ալիքի երկարությամբ լազերով։

Հետազոտողները ուժեղ կապը հայտնաբերել են ազդանշանի սպեկտրում։ Լազերի հզորությունն ավելացնելիս մեկ գագաթը բաժանվել է երկուսի, որոնց առավելագույն չափված հեռավորությունը կազմել է 26,7 մեգահերց։ Նոր չափման եղանակով նրանք նաև հետևել են երկու խառը՝ լուսաձայնային տատանումների հաճախականություններին․ դրանք հատվելու փոխարեն հեռացել են միմյանցից՝ ուժեղ կապին բնորոշ պատկերով։ Այս պատկերը համապատասխանել է տեսական հաշվարկներին։

Ձայնային ալիքները լույսից շատ ավելի դանդաղ են տարածվում, ուստի կարող են օգտագործվել ազդանշանները ժամանակավորապես պահելու կամ մշակելու համար։ Ինստիտուտը նշում է, որ նոր արդյունքը կարևոր քայլ է մանրաթելերն ապագայում ոչ միայն կապուղի, այլև քվանտային փոխազդեցությունների հարթակ դարձնելու ուղղությամբ։

Սակայն ուժեղ կապի գրանցումը դեռ չի նշանակում, որ թիմը փոխանցել կամ պահել է քվանտային տեղեկություն։ Հոդվածի հեղինակները քվանտային կոհերենտ փոխանակման ռեժիմին հասնելը դիտարկում են որպես հաջորդ քայլ․ դրա համար, ըստ իրենց գնահատման, անհրաժեշտ է մեծացնել լազերի հզորությունը կամ ավելի նվազեցնել կորուստները։ Փորձը հաստատել է ֆիզիկական սկզբունքի իրագործելիությունը, ոչ թե պատրաստի քվանտային հիշողության աշխատանքը։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/fiber-light-sound</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20491</guid>

            <pubDate>Wed, 14 Oct 2026 15:17:18 +0000</pubDate>

            <title>Էլեկտրոնների «ուշացումը» կարող է բացահայտել լույսի քվանտային հատկությունները</title>

            <description><![CDATA[<p>Ֆիզիկոսների տեսական հաշվարկները ցույց են տվել, որ լույսի քվանտային տատանումները կարող են փոխել ատոմներից արձակվող էլեկտրոնների ազդանշանը։ Այդ փոփոխությունը չափման մեջ կարող է երևալ որպես մի քանի տասնյակ ատտովայրկյանի լրացուցիչ ուշացում՝ լույսի հատկությունները հետազոտելու նոր հնարավորություն տալով։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/quantum-light-attosecond-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Էլեկտրոնների «ուշացումը» կարող է բացահայտել լույսի քվանտային հատկությունները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Չինաստանի Հուաչժունի գիտության և տեխնոլոգիաների համալսարանի Յուեմին Չժոուի և նրա գործընկերների աշխատանքը հոկտեմբերի 13-ին հրապարակվել է Physical Review Letters ամսագրում։ Հեղինակներն ուսումնասիրել են՝ արդյոք էլեկտրոնների օգնությամբ հնարավոր է կարդալ քվանտային լույսի այն հատկությունները, որոնք սովորական չափումներում հեշտ չէ տարբերակել։
Աշխատանքի հիմքում RABBIT անվամբ հայտնի ատտովայրկյանային մեթոդն է։ Ծայրահեղ ուլտրամանուշակագույն կարճ իմպուլսները իոնացնում են ատոմները՝ դրանցից էլեկտրոններ արձակելով, իսկ որոշակի ուշացումով տրվող ինֆրակարմիր իմպուլսը զոնդում է այդ էլեկտրոններին։ Մեկ ատտովայրկյանը վայրկյանի մեկ միլիարդերորդի մեկ միլիարդերորդ մասն է։
Նույն վերջնական էներգիային էլեկտրոնը կարող է հասնել երկու տարբեր ուղիներով՝ կլանելով կամ արձակելով ինֆրակարմիր ֆոտոն։ Այդ ուղիների ինտերֆերենցիան՝ քվանտային «համադրումը», էլեկտրոնների էներգիական սպեկտրում պարբերական տատանումներ է առաջացնում։ Դրանց փուլից սովորաբար գնահատում են էլեկտրոնի արձակման ժամանակային ուշացումը։
Ինչպես Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերության Physics պարբերականը բացատրում է, հետազոտողները հաշվարկել են, թե ինչ կլինի, եթե զոնդող լույսը պատրաստվի «սեղմված վակուում» կոչվող քվանտային վիճակում։ Այդ վիճակին բնորոշ ուժգնության մեծ տատանումները փոխում են էլեկտրոնների սպեկտրային տատանումների փուլը։
Փուլի փոփոխությունը սովորական մեկնաբանությամբ կարող է ընկալվել որպես մի քանի տասնյակ ատտովայրկյանի լրացուցիչ ուշացում։ Սակայն այստեղ ազդանշանը կապված է նաև լույսի ֆոտոնային վիճակագրության հետ։ Այսինքն՝ նման չափումը կարող է տեղեկություն տալ ոչ միայն էլեկտրոնի շարժման, այլև այն հետազոտող լույսի քվանտային հատկությունների մասին։
Սա տեսական արդյունք է, ոչ թե արդեն կատարված փորձի նկարագրություն։ Հեղինակները մեթոդը դիտարկում են որպես ատտովայրկյանային ճշգրտությամբ քվանտային չափումների հնարավոր ուղղություն։ Հաջորդ կարևոր հարցն այն է, թե կանխատեսված ազդանշանը ինչպես կդրսևորվի փորձարարական պայմաններում։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/quantum-light-attosecond-delay</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>