<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%ae%d5%b8%d5%be%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a7%d5%af%d5%b8%d5%ac%d5%b8%d5%a3%d5%ab%d5%a1/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 17:09:03 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20894</guid>

            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 12:04:54 +0000</pubDate>

            <title>Հարավային օվկիանոսի ջրերը դեպի հյուսիս են տանում սննդանյութերի տարբեր պաշարներ</title>

            <description><![CDATA[<p>Հարավային օվկիանոսից դեպի հյուսիս շարժվող երկու ջրազանգվածներից մեկում ավելի արագ են կուտակվում նիտրատն ու ֆոսֆատը, մյուսում՝ սիլիկատը։ Այդ տարբերությունը կարող է ազդել, թե ֆիտոպլանկտոնի որ խմբերն ավելի բարենպաստ պայմաններ կգտնեն այնտեղ, որտեղ ջրերը կրկին հասնում են մակերևույթ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/southern-ocean-roger-revelle-20261104.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հարավային օվկիանոսի ջրերը դեպի հյուսիս են տանում սննդանյութերի տարբեր պաշարներ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Բիգելոուի օվկիանոսագիտության լաբորատորիան նոյեմբերի 3-ին ներկայացրել է ուսումնասիրության արդյունքները։ Ուիլյամ Բալչն ու նրա գործընկերները դրանք նոյեմբերի 1-ին հրապարակել են «Journal of Geophysical Research: Oceans» գիտական ամսագրում։



Հարավային կիսագնդի ձմռանը օվկիանոսի վերին ու ավելի խոր շերտերի ջրերը խառնվում են՝ ձևավորելով երկու ջրազանգված։ Դրանք սուզվում են և տասնամյակների ընթացքում շարժվում դեպի հյուսիս։ Անտարկտիկական միջանկյալ ջուրը ձևավորվում է ավելի հարավ և հոսում մերձանտարկտիկական ջրազանգվածի տակ։



Գիտնականները վերլուծել են «Ռոջեր Ռևել» նավի՝ 2020–2021 թվականների արշավի ընթացքում հավաքված նմուշները։ Դրանք վերցրել են Խաղաղ օվկիանոսի հարավային հատվածում՝ հարավային լայնության 30-րդ և 60-րդ զուգահեռականների միջև։



Ջրի՝ մթնոլորտի հետ վերջին շփումից անցած ժամանակը գնահատելու համար հետազոտողները չափել են քլորֆտորածխածինների պարունակությունը։ Այս միացությունները նախկինում լայնորեն օգտագործվել են սառնարաններում ու օդորակիչներում։ Մթնոլորտում դրանց քանակի փոփոխությունների պատմությունն օգնել է պարզել, թե մոտավորապես երբ է ջուրը սուզվել։



Նմուշների համեմատությունը ցույց է տվել, որ մերձանտարկտիկական ջրազանգվածում նիտրատն ու ֆոսֆատն ավելի արագ են կուտակվել, իսկ անտարկտիկական միջանկյալ ջրում՝ սիլիկատը։ Երբ ջուրը նորից հասնում է լուսավոր շերտ, սիլիկատի ավելի մեծ պաշարը կարող է նպաստել դիատոմային ջրիմուռների աճին․ նրանք այդ նյութն օգտագործում են իրենց բջջապատը կառուցելու համար։



Հետազոտողները չեն չափել, թե հեռավոր շրջաններում այդ տարբերությունն ինչպես է փոխում ֆիտոպլանկտոնի կազմը։ Տվյալները նաև թույլ չեն տալիս ամբողջությամբ տարանջատել օրգանական նյութի քայքայման, ջրերի խառնման և սկզբնական պայմանների փոփոխության ազդեցությունները։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/southern-ocean-nutrient-cycling</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20810</guid>

            <pubDate>Sun, 01 Nov 2026 14:02:25 +0000</pubDate>

            <title>Մանրացված խեցիները նվազեցրել են ջրի թթվայնությունը լաբորատոր փորձարկման ժամանակ</title>

            <description><![CDATA[<p>Ավազին խառնված մանրացված խեցիները նվազեցրել են դրա հատիկների միջև եղած ջրի թթվայնությունը և մեղմել երիտասարդ փափկամարմինների գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Կալիֆոռնիայի համալսարանի Դեյվիսի մասնաճյուղի գիտնականները դա դիտարկել են 90-օրյա լաբորատոր փորձարկման ընթացքում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-shell-hash.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մանրացված խեցիները նվազեցրել են ջրի թթվայնությունը լաբորատոր փորձարկման ժամանակ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հետազոտությունը հոկտեմբերի 29-ին հրապարակվել է Biogeosciences ամսագրում։ Գիտնականներն ուսումնասիրել են ավազի մեջ ապրող Leukoma staminea տեսակի երկփեղկ փափկամարմիններին՝ փորձելով պարզել, թե խեցիների հավելումը ինչպես է փոխում հենց կենդանիներին շրջապատող ջրի քիմիական պայմանները։



Օվկիանոսը մթնոլորտից ածխաթթու գազ կլանելիս աստիճանաբար թթվայնանում է։ Այդ պայմաններում կալցիումի կարբոնատից խեցի կառուցող կենդանիներին ավելի դժվար է դառնում այն ձևավորելն ու պահպանելը։ Հատկապես խոցելի են թրթուրներն ու երիտասարդ առանձնյակները, իսկ ավազի մեջ եղած ջրի քիմիական բաղադրությունը կարող է տարբերվել վերևում գտնվող ծովաջրից։



Բոդեգայի ծովային լաբորատորիայում երիտասարդ փափկամարմիններին բաժանել են չորս խմբի՝ սովորական կամ թթվայնացված ծովաջրում, յուրաքանչյուր դեպքում՝ մաքուր ավազով կամ մանրացված խեցիներ պարունակող ավազով։ Փորձի ընթացքում հետևել են ջրի քիմիական ցուցանիշներին ու կենդանիների աճին, իսկ վերջում վերցրել են խեցի ձևավորող թիկնոցի հյուսվածքի նմուշներ՝ գեների ակտիվությունը համեմատելու համար։



Խեցիների հավելումը բարձրացրել է ավազի ծակոտիներում եղած ջրի pH-ը, այսինքն՝ նվազեցրել թթվայնությունը։ Թթվայնացված միջավայրում առանց այդ հավելման աճած կենդանիների գեների ակտիվության պատկերը տարբերվել է մյուս խմբերից։ Խեցիների առկայության դեպքում այն շատ ավելի նման է եղել չթթվայնացված ջրում պահված կենդանիների պատկերին։ Խոսքը գեների աշխատանքի փոփոխության մասին է, ոչ թե ԴՆԹ-ի հաջորդականության վերափոխման։



Աճի արդյունքներն ավելի զգուշավոր մեկնաբանություն են պահանջում։ Թթվայնացված ջրում խեցիների հավելմամբ պահված կենդանիները միջինում ավելի շատ նոր խեցի են ձևավորել, սակայն վիճակագրական վերլուծությունը չի հաստատել հավելման ինքնուրույն ազդեցությունն աճի վրա։ Հեղինակները նշում են, որ յուրաքանչյուր պայմանը փորձարկվել է ընդամենը երկու տարայում, իսկ կենդանիների սկզբնական չափերը տարբեր են եղել։



Համալսարանը հիշեցնում է, որ ափամերձ ավազին խեցիների բեկորներ ավելացնելը որոշ բնիկ համայնքների վաղեմի գործելակերպն է։ Նոր աշխատանքը դրա հնարավոր ազդեցությունը կապում է ջրի տեղային քիմիայի և կենդանիների գեների ակտիվության հետ։ Բաց ծովափում արդյունքը դեռ կախված կլինի բնական նստվածքներից, մանրէներից ու մակընթացություններից․ լաբորատոր փորձը չի հաստատում, որ նույն մոտեցումը հավասարապես արդյունավետ կլինի բոլոր ափերին։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/shell-hash-acidification</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>