<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%af%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%ac%d5%b8%d5%b6%d5%ab%d5%a1/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 07 Nov 2026 17:06:46 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20965</guid>

            <pubDate>Sat, 07 Nov 2026 12:06:38 +0000</pubDate>

            <title>Կատալոնիայի քարանձավում ուսումնասիրել են պալեոլիթի 280 փորագրապատկեր</title>

            <description><![CDATA[<p>Կատալոնիայի Ֆոնտ Մաժոր քարանձավի պատերին և առաստաղին հետազոտողները նկարագրել են 280 փորագրված պատկեր ու նշան, որոնցից 55-ը կենդանիներ են ներկայացնում։ Նոյեմբերի 5-ին Antiquity ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրությունը նոր տվյալներ է տալիս Պիրենեյան թերակղզու հյուսիսարևելքում պալեոլիթյան արվեստի տարածման մասին։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/font-major-horse.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Կատալոնիայի քարանձավում ուսումնասիրել են պալեոլիթի 280 փորագրապատկեր]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Կատալոնիայի մարդու պալեոէկոլոգիայի և սոցիալական էվոլյուցիայի ինստիտուտի՝ IPHES-CERCA-ի, և Ռովիրա ի Վիրջիլի համալսարանի հետազոտողները ուսումնասիրել են 2019 թվականին հայտնաբերված փորագրապատկերները։ Ժոզեպ Մարիա Վերժես Բոշի և Միրիամ Սալաս Ալտեսի աշխատանքը ներառում է դրանց տեղաբաշխման, թեմաների, կատարման եղանակների և հնարավոր ժամանակագրության վերլուծությունը։
Պատկերները կենտրոնացած են ներկայիս մուտքից մոտ 250 մետր հեռավորության վրա՝ նեղ անցուղիների ցանցում։ Դրանք հիմնականում փորագրված են ապարի համեմատաբար փափուկ շերտերին։ Հետազոտողները կիրառել են թվային փաստագրում և բարձր լուծաչափի եռաչափ մոդելներ՝ ակոսներն առանց փխրուն մակերեսները վնասելու ուսումնասիրելու համար։
Ճանաչելի կենդանիների թվում կան ձիեր, եղջերուներ, խոշոր եղջերավորներ և այծազգիներ։ Առանձնանում է արջի պատկերը՝ դիմահայաց ներկայացված ականջներով և փոքր-ինչ բաց բերանով։ Մեծամասնությունը, սակայն, ոչ կենդանական պատկերներ են, այլ զուգահեռ գծեր, երկրաչափական ձևեր և մեկնաբանման դժվար այլ հորինվածքներ։
Ինչպես IPHES-CERCA-ն հայտնում է, կենդանիների պատկերների թվով Ֆոնտ Մաժորը երրորդ խոշոր պալեոլիթյան քարանձավային արվեստի համալիրն է Պիրենեյան թերակղզու միջերկրածովյան հատվածում։ Այն զիջում է միայն Անդալուսիայի Արդալես և Լա Պիլետա քարանձավներին։ Մինչև 2019 թվականի հայտնագործությունը Կատալոնիայում հայտնի էր պալեոլիթին վերագրվող ընդամենը երկու քարանձավային պատկեր, որոնցից մեկի ծագումն էլ մնում է անորոշ։
Փորագրապատկերների տարիքը դեռ ուղղակիորեն չի որոշվել։ Քարանձավի ներքին հատվածներում մարդկանց ներկայության հնագիտական վկայությունները հասնում են մոտ 41–26 հազար տարվա վաղեմության։ Պատկերների ոճը և հնագիտական համատեքստը թույլ են տալիս դրանց զգալի մասը վերագրել մոտ 19 հազար տարի առաջ սկսված մադլենյան մշակույթին նախորդող փուլերին։ Այդ գնահատականը չի նշանակում, որ ամբողջ համալիրը ստեղծվել է միաժամանակ։
Քարանձավի մուտքը վերաբացվել է 1957 թվականին, և դրանից հետո հազարավոր այցելուներ անցել են փորագրված մակերեսների կողքով՝ չճանաչելով դրանց պալեոլիթյան ծագումը։ Ոմանք հնագույն պատկերների վրա անուններ ու տարեթվեր են փորագրել։ Նոր աշխատանքը ցույց է տալիս, որ տարածաշրջանում ժայռարվեստի նախկինում ենթադրվող սակավությունը կարող էր մասամբ պայմանավորված լինել դրա ճանաչման ու պահպանության դժվարություններով։
Հեղինակների գնահատմամբ՝ պատկերների ձևերն ու կատարման առանձնահատկությունները վկայում են միջերկրածովյան գեղարվեստական ավանդույթի մասին, որը տարբերվում է Ֆրանսիայի և Իսպանիայի սահմանային շրջանի հայտնի քարանձավային արվեստից։ Համալիրի ժամանակագրությունն ու առանձին նշանների մշակութային պատկանելությունը ճշտելու համար հետագա ուսումնասիրություններ են անհրաժեշտ։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/font-major-paleolithic-engravings</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>