<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%af%d5%a5%d5%b6%d5%bd%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sun, 11 Oct 2026 20:18:26 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20474</guid>

            <pubDate>Sun, 11 Oct 2026 20:18:25 +0000</pubDate>

            <title>Ամազոնիայում հայտնաբերել են սնկով վարակված սարդի նմանվող նոր տեսակ</title>

            <description><![CDATA[<p>Էկվադորի Ամազոնիայում հայտնաբերված Taczanowskia waska սարդի մարմնի ելուստները սնկային գոյացություններ են հիշեցնում։ Հետազոտողների վարկածով՝ այդ նմանությունը կարող է օգնել նրան խուսափել գիշատիչներից կամ աննկատ որսալ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/taczanowskia-waska.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ամազոնիայում հայտնաբերել են սնկով վարակված սարդի նմանվող նոր տեսակ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Տեսակի նկարագրությունը 2026 թվականի փետրվարի 26-ին հրապարակվել է Zootaxa գիտական ամսագրում։ Հետազոտության հեղինակներն են Դեյվիդ Ռ. Դիաս-Գևարան, Ալեքսանդր Գրիֆին Բենթլին և Նադին Դյուպերեն։



Սարդին հայտնաբերել են Էկվադորի Պաստասա նահանգի Մերա շրջանում՝ Waska Amazonía կազմակերպության տարածքում։ Տերևի ստորին կողմում անշարժ նստած կենդանուն սկզբում համարել են մակաբույծ սնկով վարակված և մահացած սարդ։ Սակայն հպումից հետո այն շարժվել է։



Պարզվել է, որ բաց գույնն ու երկարավուն ելուստները սարդի մարմնի առանձնահատկություններն են։ Դրանք նման են Gibellula ցեղի սնկերի առաջացրած գոյացություններին։ Այդ սնկերը վարակում են սարդերին, իսկ նոր տեսակի արտաքին տեսքը վարակման հետևանք չէ։



Լայբնիցի Կենսաբազմազանության փոփոխությունների վերլուծության ինստիտուտը՝ LIB-ը, հայտնել է, որ գիտնականները նմանության համար երկու հնարավոր բացատրություն են առաջարկում։ Այն կարող է պաշտպանել սարդին, եթե գիշատիչները խուսափում են վարակված կենդանու նմանվող որսից։ Հնարավոր է նաև, որ այդ կերպ սարդն աննկատ է մնում իր զոհերի համար։



Հետազոտության հեղինակների գնահատմամբ՝ սա սարդերին վարակող սնկին նմանակելու առաջին նկարագրված դեպքն է սարդերի շրջանում։ Սակայն նման քողարկման պաշտպանական և որսին նպաստող գործառույթները դեռ վարկածներ են։



Գիտնականներն ուսումնասիրել են նաև պատմական հավաքածուները։ Գերմանական գիտական հավաքածուում նրանք գտել են նույն տեսակին պատկանող մի նմուշ, որը Բոլիվիայում հավաքվել էր դեռ 1903 թվականին։



Բացահայտման ելակետը iNaturalist հարթակում հրապարակված լուսանկարն էր։ Հարթակի օգտատերերը նկատել են, որ լուսանկարում սնկի փոխարեն սարդ է պատկերված, որից հետո գիտնականները սկսել են դրա ուսումնասիրությունը։ Հարթակի մյուս դիտարկումներն ու լուսանկարները նույնպես օգտագործվել են տեսակի տարածման և էկոլոգիայի վերաբերյալ տվյալները լրացնելու համար։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/ecuador-spider-fungus-mimicry</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20467</guid>

            <pubDate>Sun, 11 Oct 2026 17:17:48 +0000</pubDate>

            <title>Մոտ 194 տարեկան Ջոնաթան կրիայի ԴՆԹ-ում երկարակեցության հուշումներ են գտել</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/jonathan-tortoise-kevstan.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մոտ 194 տարեկան Ջոնաթան կրիայի ԴՆԹ-ում երկարակեցության հուշումներ են գտել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Kallel հիմնադրամի ղեկավարած միջազգային խումբը հետազոտության արդյունքները հրապարակել է Science Advances ամսագրում։ Հեղինակների թվում է նաև Քեմբրիջի համալսարանի հետազոտող Ջասթին Գերլախը։



Ջոնաթանը պատկանում է Ալդաբրայի հսկա կրիաների տեսակին՝ Aldabrachelys gigantea։ Նա Սեյշելյան կղզիներից Սուրբ Հեղինե է բերվել 1882 թվականին՝ արդեն հասուն տարիքում։ Ինչպես հայտնում է Քեմբրիջի համալսարանը, ենթադրվում է, որ կրիան ծնվել է մոտ 1832 թվականին։ Նրա տարիքը ճշգրիտ հայտնի չէ։



ԴՆԹ-ն առանձնացվել է բերանի խոռոչի բջիջներից և թքից։ Արյան նմուշառում չի թույլատրվել՝ առողջությանը սպառնացող վտանգից խուսափելու համար։ Համեմատության հիմք է ծառայել ավելի երիտասարդ՝ Թենք անունով կրիայի գենոմը։



Այլ հսկա կրիաների գենոմների հետ համեմատությունը Ջոնաթանի 287 գենում բացահայտել է միայն նրա մոտ հայտնաբերված տարբերակներ։ Այդ գեների մի մասը մասնակցում է ԴՆԹ-ի վնասվածքների վերականգնմանը, քրոմոսոմների ծայրերի պահպանմանը և նյութափոխանակությանը։



Ուսումնասիրվել է նաև ԴՆԹ-ի մեթիլացումը՝ գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումների բաշխումը։ Ջոնաթանի տվյալները համեմատվել են ևս չորս կրիաների տվյալների հետ՝ հինգ և 12 տարեկան կենդանիներից մինչև երկու տարեց առանձնյակներ։



Ջոնաթանի մեթիլացման պատկերն ընդհանուր առմամբ ավելի անկանոն է եղել։ Սակայն 272 գենի կարգավորող հատվածներում նշումների բաշխումը երիտասարդ կրիաների նման կայուն է մնացել։ Այդ գեների թվում կան միտոքոնդրիաների աշխատանքի և ՌՆԹ-ի մշակման հետ կապված գեներ։



Հեղինակների վարկածով՝ նման կայունությունը կարող է նպաստել այդ գեների աշխատանքի ճշգրտությանը։ Միտոքոնդրիաներում արդյունավետ էներգաարտադրությունն իր հերթին կարող է աջակցել բջջի վերականգնման մեխանիզմներին։ Սա առաջարկված բացատրություն է, ոչ թե փորձով հաստատված պատճառահետևանքային կապ։



Մեթիլացման համեմատությունն ընդգրկել է ընդամենը հինգ կրիա։ Նմուշների սահմանափակումները նաև թույլ չեն տվել ուղղակիորեն ստուգել գեների ակտիվության և մեթիլացման անկանոնության կապը։ Արդյունքները պետք է ստուգվեն ավելի շատ կենդանիների վրա։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/jonathan-tortoise-genome-longevity</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>