<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%af%d5%b8%d5%b6%d5%a5%d5%af%d5%bf%d5%b8%d5%b4/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 13:02:36 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21397</guid>

            <pubDate>Fri, 20 Nov 2026 11:11:43 +0000</pubDate>

            <title>Մկան ուղեղի կապերը քարտեզագրել են նանոմետրային մանրամասնությամբ</title>

            <description><![CDATA[<p>Հարվարդի բժշկական դպրոցի և Սան Դիեգոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի հետազոտողները արագացրել են էլեկտրոնային տոմոգրաֆիան՝ պահպանելով ուղեղի հյուսվածքի նուրբ կառուցվածքները։ Մկան ուղեղի նմուշում նրանք տեսել են նաև էլեկտրական սինապսներ, որոնք կապերի լայնածավալ քարտեզներում կարող են աննկատ մնալ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/brain-tomography-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մկան ուղեղի կապերը քարտեզագրել են նանոմետրային մանրամասնությամբ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մեթոդը հեղինակները նոյեմբերի 19-ին ներկայացրել են Nature Methods ամսագրում։ Նրանք ուսումնասիրել են մկան ուղեղիկի կեղևի հաջորդական կտրվածքներ՝ ստանալով 15 նանոմետրից նուրբ եռաչափ լուծաչափ։ Պատկերների մշակման համար կիրառվել է նաև մեքենայական ուսուցում։



Նեյրոնների և նրանց միջև կապերի քարտեզները կոչվում են կոնեկտոմներ։ Դրանք օգնում են պարզել, թե ինչպես են բջիջները միավորվում նյարդային ցանցերում։ Սակայն հյուսվածքի մեծ ծավալներ պատկերելիս որոշ մանրամասներ կորչում են, այդ թվում՝ բջիջներն անմիջականորեն կապող էլեկտրական սինապսները։



Էլեկտրոնային տոմոգրաֆիան նմուշը դիտում է տարբեր անկյուններից և պատկերներից վերակառուցում դրա եռաչափ կառուցվածքը։ Սովորաբար նույն հատվածի համար հարյուրավոր պատկերներ են պետք, ինչն աշխատանքը դանդաղեցնում է։ Նոր մոտեցումը սահմանափակում է նկարահանման անկյունների քանակը։



Հարվարդի բժշկական դպրոցը հայտնում է, որ խումբն օգտագործել է մոտ 50 անգամ ավելի քիչ պատկերներ և սովորականից շուրջ 20 անգամ ավելի հաստ կտրվածքներ։ Գիտական հոդվածում նկարագրված նմուշների հաստությունը գերազանցել է 500 նանոմետրը։



Հետազոտողները տեսել են էլեկտրական սինապսները և եռաչափ հյուսվածքային բլոկի ներսում հետևել նյարդաթելերին՝ մինչև այլ նեյրոնների հետ միացման կետերը։ Այսպիսով, նույն տվյալներում հնարավոր է եղել դիտարկել թե՛ կապերի ընթացքը, թե՛ դրանց մանր կառուցվածքը։



Պատկերներում երևացել են նաև փոքր ելուստներ նեյրոնների և հարևան գլիալ՝ օժանդակ բջիջների միջև։ Հեղինակների մեկնաբանությամբ՝ դրանք կարող են կապված լինել մեկ բջջի կողմից մյուսից նյութ վերցնելու հետ։ Այդ կառուցվածքների գործառույթը դեռ պարզաբանված չէ։



Փորձը վերաբերում է մկան ուղեղի հյուսվածքի նմուշին։ Ամբողջ կաթնասունի ուղեղն այս կերպ քարտեզագրելու համար, ըստ հետազոտողների, պետք է նաև ավտոմատացնել նմուշների մշակումը։ Դա խմբի երկարաժամկետ նպատակներից է։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/brain-connectome-tomography</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>