<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%af%d5%b8%d5%bc%d5%b6%d5%a5%d5%ac%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d5%ac%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 05 Nov 2026 07:10:13 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20816</guid>

            <pubDate>Sun, 01 Nov 2026 17:11:55 +0000</pubDate>

            <title>Ուրանի դիտելուրիդում հաստատել են գերհաղորդական երկու վիճակների համատեղ գոյությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>Ուրանի դիտելուրիդը՝ UTe₂-ը, որոշակի ճնշման և ջերմաստիճանի պայմաններում կարող է միաժամանակ ունենալ գերհաղորդականության երկու տարբեր բաղադրիչ։ Հետագա սառեցման ընթացքում դրանցից մեկը կարող է անհետանալ՝ մյուսի հետ մրցակցության պատճառով։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-ute2-sample.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ուրանի դիտելուրիդում հաստատել են գերհաղորդական երկու վիճակների համատեղ գոյությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Արդյունքները հոկտեմբերի 30-ին Nature Physics ամսագրում հրապարակել է Կոռնելի և Մերիլենդի համալսարանների ու Կարլսրուեի տեխնոլոգիական ինստիտուտի հետազոտողների խումբը։ Աշխատանքի առաջին հեղինակը Սահաս Կամատն է, իսկ փորձարարական խումբը ղեկավարել է ֆիզիկոս Բրեդ Ռեմշոուն։



Գերհաղորդական վիճակում նյութը կարող է էլեկտրական հոսանք հաղորդել առանց դիմադրության։ Սակայն այդ վիճակը տարբեր նյութերում կարող է տարբեր կերպ ձևավորվել։ UTe₂-ում վաղուց հայտնի էր մեկ վիճակ, որն առաջանում է խիստ սառեցման ժամանակ, և մեկ այլ վիճակ, որը հայտնվում է ճնշման կամ ուժեղ մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ։ Անորոշ էր՝ դրանք կարո՞ղ են նույն պայմաններում համատեղ գոյություն ունենալ։



Պատասխանը գտնելու համար գիտնականները նմուշի միջով ուլտրաձայնային իմպուլսներ են անցկացրել և չափել նյութի առաձգական հատկությունները՝ փոխելով ճնշումը, ջերմաստիճանն ու մագնիսական դաշտը։ Նրանց հայտնաբերած նոր սահմանին ձայնի արագությունը կտրուկ մեծացել է։ Այդ փոփոխությունը ցույց է տվել, որ սառեցնելիս գերհաղորդական բաղադրիչներից մեկը վերանում է։



Չափումները թույլ են տվել ճշտել նյութի վիճակների քարտեզը՝ փուլային դիագրամը։ Նախկին պատկերում երեք վիճակների սահմանները հանդիպում էին մի կետում այնպես, որ դա հակասում էր թերմոդինամիկայի պահանջներին։ Նոր սահմանը բացահայտել է չորրորդ տիրույթը, որտեղ երկու գերհաղորդական բաղադրիչները գոյություն ունեն միասին։



Կոռնելի համալսարանը պարզաբանում է, որ համատեղ վիճակում բաղադրիչները նաև մրցակցում են։ Փորձի որոշ պայմաններում՝ մոտ 1–2 կելվին ջերմաստիճանների շրջանում, սառեցումը ուժեղացնում է դրանցից մեկին և ճնշում մյուսին։ Սա ամբողջ նյութի գերհաղորդականության կորուստ չէ․ վերանում է համատեղ վիճակի բաղադրիչներից մեկը։



UTe₂-ը դիտարկվում է որպես տոպոլոգիական գերհաղորդիչ լինելու թեկնածու՝ քվանտային հաշվարկների համար հետաքրքիր հնարավորություններով։ Սակայն երկու բաղադրիչների համատեղ գոյությունն ինքնին չի ապացուցում այդ հատկությունը։ Հեղինակները նշում են, որ այն հաստատելու համար անհրաժեշտ են լրացուցիչ չափումներ․ այս աշխատանքը փորձարարական հիմք է տալիս հետագա որոնմանը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/ute2-superconducting-coexistence</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20507</guid>

            <pubDate>Fri, 16 Oct 2026 06:09:01 +0000</pubDate>

            <title>Աստղագետները քարտեզագրել են WASP-17 b-ի մթնոլորտի անհամաչափ եզրը</title>

            <description><![CDATA[<p>Աստղագետները «Ջեյմս Ուեբ» տիեզերական աստղադիտակի տվյալներով վերականգնել են WASP-17 b գազային հսկայի մթնոլորտի եզրի անհամաչափ ձևը։ Մոլորակի «երեկոյան» եզրն ավելի տաք ու ընդարձակ է, քան «առավոտյան» եզրը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-wasp17b-archive.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Աստղագետները քարտեզագրել են WASP-17 b-ի մթնոլորտի անհամաչափ եզրը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կոռնելի և Բրիստոլի համալսարանների համատեղ ղեկավարությամբ կատարված հետազոտության արդյունքները հոկտեմբերի 14-ին հրապարակվել են Nature Astronomy ամսագրում։ Բրիստոլի համալսարանը հաղորդել է, որ նոր մեթոդը թույլ է տալիս համեմատել մթնոլորտի եզրագծի տարբեր հատվածները՝ դրանք մեկ միջին ցուցանիշով նկարագրելու փոխարեն։ Աշխատանքի գլխավոր հեղինակը Կոռնելի համալսարանի հետազոտող Լիլի Ալդերսոնն է։



WASP-17 b-ն Երկրից մոտ 1300 լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող «տաք Յուպիտեր» է։ Այն այնքան մոտ է իր աստղին, որ միշտ նույն կողմով է շրջված դեպի այն․ մոլորակի մի կիսագնդում մշտական ցերեկ է, մյուսում՝ գիշեր։ Նման պայմաններում մթնոլորտային շրջանառությունը կարևոր դեր ունի ջերմության վերաբաշխման գործում։



Թիմն օգտագործել է «Ուեբի» երեք գործիքներով 2023 թվականի մարտին կատարված դիտարկումները։ Երբ մոլորակն անցնում է աստղի առջևով, աստղային լույսի մի մասն անցնում է նրա մթնոլորտի միջով։ Տարբեր ալիքների երկարություններում լույսի թուլացման չափումները բացահայտում են մթնոլորտի հատկությունները։ Այսպիսով, խոսքը նոր վերլուծության մասին է, ոչ թե մոլորակի մթնոլորտի նոր ուղիղ լուսանկարի։



Հեղինակների ներկայացրած մոդելը նկարագրում է եզրագծի փոփոխությունն անընդհատ՝ միայն երկու կիսաշրջան համեմատելու փոխարեն։ Այն գնահատում է նաև հասարակածից դեպի բևեռներ տարբերությունները, սակայն ենթադրում է, որ հյուսիսային և հարավային կիսագնդերը համաչափ են։ Հետևաբար ստացված պատկերը մթնոլորտի ամբողջական ու մանրամասն եղանակային քարտեզ չէ։



Մոդելի գնահատմամբ՝ «առավոտյան» եզրի ջերմաստիճանը մոտ 860 կելվին է, իսկ «երեկոյան» եզրինը՝ մոտ 1520 կելվին։ Տարբերությունը շուրջ 650 կելվին է, ընդ որում՝ առավոտյան հատվածի գնահատման անորոշությունն ավելի մեծ է։ Տաք գազն ավելի է ընդարձակվում, ուստի երեկոյան հատվածում մթնոլորտի եզրն ավելի հեռու է տարածվում մոլորակի կենտրոնից։



Այս անհամաչափությունը համահունչ է մթնոլորտային շրջանառության մոդելներին․ քամիները ցերեկային կողմից տաք գազ են տեղափոխում դեպի երեկոյան եզրը, իսկ գիշերային կողմից առավոտյան եզր է հասնում ավելի սառը գազ։ Սա տվյալների մեկնաբանությունն է՝ հիմնված ֆիզիկական մոդելների վրա, ոչ թե քամու արագության անմիջական չափում։



Վերլուծությունը նաև չի բացահայտել ջրային գոլորշու և ածխաթթու գազի պարունակության համոզիչ փոփոխություն եզրագծի երկայնքով։ Այլ նյութերի ու ամպային մասնիկների տարածական տարբերությունները դեռ հուսալիորեն որոշել չի հաջողվել։ Հեղինակների գնահատմամբ՝ մեթոդը կարող է օգնել ուսումնասիրել նաև այլ էկզոմոլորակների մթնոլորտները, եթե դիտարկումների որակը բավարար լինի։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/wasp17b-atmosphere-map</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>