<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%b0%d5%a1%d5%b6%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a1%d5%bc%d5%b8%d5%b2%d5%bb%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sun, 15 Nov 2026 18:04:59 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21196</guid>

            <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 06:01:09 +0000</pubDate>

            <title>ԱՀԿ-ն հայտնել է, որ ԴՌ Կոնգոյում բռնությունը խոչընդոտում է Էբոլայի դեմ պայքարին</title>

            <description><![CDATA[<p>Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում Էբոլայով հիվանդացել է ավելի քան 11 հազար մարդ, մահացել՝ ավելի քան 5400-ը։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը նոյեմբերի 13-ին հայտնել է, որ մի շարք նախկին օջախներում դեպքերը նվազել են, սակայն հեռավոր շրջաններում նոր դեպքեր են գրանցվում, իսկ հարձակումները դժվարացնում են բուժօգնությունն ու վարակի վերահսկումը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/cdc-congo-24867.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[ԱՀԿ-ն հայտնել է, որ ԴՌ Կոնգոյում բռնությունը խոչընդոտում է Էբոլայի դեմ պայքարին]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ժնևում կայացած ճեպազրույցում ԱՀԿ արտակարգ իրավիճակների ծրագրի ղեկավար Չիկվե Իհեկվեազուն հայտնել է, որ շաբաթական դեռ մինչև 500 նոր դեպք է գրանցվում։ Նրա խոսքով՝ մահացածների ավելի քան մեկ երրորդը երեխաներ են։ Կոնգոյի իշխանությունները բռնկման մասին հայտարարել էին մայիսին։



ԱՀԿ-ի տվյալներով՝ վարակի տարածումը հաջողվել է սահմանափակել մի շարք նախկին օջախներում, այդ թվում՝ Մոնգբվալուում և Բուտեմբոյում։ Բունիայում էլ նոր դեպքերի թիվը նվազել է, և բուժկենտրոններում ավելի քիչ մահճակալներ են զբաղված։ Այդուհանդերձ, Բունիայում վարակը դեռ տարածվում է։



Վեց ամսում ԱՀԿ-ն հաստատել է բուժաշխատողների և բուժհաստատությունների դեմ ավելի քան 80 հարձակում։ Ըստ Իհեկվեազուի՝ բռնության պատճառով բուժաշխատողները չեն կարողանում հասնել օգնության կարիք ունեցող մարդկանց, իսկ տեղահանված բնակիչների համար բուժօգնություն ստանալն ավելի է դժվարանում։



Էբոլայի դեմ պայքարը համակարգող ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչ Ժյուլիեն Առնեն ասել է, որ Հյուսիսային Կիվուի և Իտուրիի մի շարք շրջաններում զինված խմբերի գործողությունները վտանգավոր են դարձնում վարակվածների հետ շփված մարդկանց հայտնաբերումն ու նրանց վիճակին հետևելը։



«Բժիշկներ առանց սահմանների» կազմակերպությունը նոյեմբերի 12-ին զգուշացրել էր, որ բռնկումը շարունակում է մնալ վերահսկողությունից դուրս։ Կազմակերպության տվյալներով՝ նախորդ մեկ ամսում Էբոլայից գրանցված մահերի գրեթե երկու երրորդը տեղի է ունեցել բուժկենտրոններից դուրս։



Բռնկումը պայմանավորված է Բունդիբուգյո վիրուսով՝ Էբոլա հիվանդություն առաջացնող վիրուսներից մեկով։ Reuters-ը նշում է, որ վիրուսի այս տեսակի դեմ հաստատված պատվաստանյութ կամ հատուկ բուժում չկա։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/congo-ebola-who-november</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20618</guid>

            <pubDate>Mon, 26 Oct 2026 12:06:12 +0000</pubDate>

            <title>Պարտադիր կրթության լրացուցիչ տարին կապել են դեմենցիայի ավելի քիչ դեպքերի հետ</title>

            <description><![CDATA[<p>Բրիտանիայում դպրոցից հեռանալու նվազագույն տարիքը 15-ից 16 բարձրացրած բարեփոխման ազդեցությունը տեսանելի է եղել տասնամյակներ անց։ Նոր ուսումնասիրության համաձայն՝ լրացուցիչ կրթությունը նվազեցրել է Ալցհայմերի հիվանդության և հարակից դեմենցիաների ախտորոշումների հավանականությունը, սակայն ազդեցության ճշգրիտ չափը դեռ անորոշ է։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/school-dementia-20261026.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Պարտադիր կրթության լրացուցիչ տարին կապել են դեմենցիայի ավելի քիչ դեպքերի հետ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հարավային Կալիֆոռնիայի, Վիսկոնսին–Մեդիսոնի և Միչիգանի համալսարանների հետազոտողները գնահատել են Անգլիայում, Շոտլանդիայում և Ուելսում 1972 թվականին ընդունված դպրոցական բարեփոխման երկարաժամկետ ազդեցությունը։ Աշխատանքը հոկտեմբերի 23-ին հրապարակվել է PNAS հանդեսում։ Նույն օրը արդյունքների և դրանց սահմանափակումների մասին հաղորդել է նաև Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանը։



Բարեփոխումն անսովոր հնարավորություն է տվել տարանջատելու կրթության ազդեցությունն ընտանեկան ու սոցիալական գործոններից։ 1957 թվականի սեպտեմբերի 1-ին և դրանից հետո ծնվածները պարտավոր էին դպրոցում մնալ առնվազն մինչև 16 տարեկանը, մինչդեռ ավելի վաղ ծնվածները կարող էին հեռանալ 15-ում։ Հետազոտողները համեմատել են այդ շեմի երկու կողմերում ծնված մարդկանց։



Օրենքի փոփոխությունը մինչև 16 տարեկանը դպրոցում մնացածների մասնաբաժինն ավելացրել է մոտ 14 տոկոսային կետով։ Թիմն օգտագործել է UK Biobank-ի տվյալները, այդ թվում՝ ավելի քան 100 հազար մասնակից ընդգրկող համեմատություններ։ Դեմենցիայի ախտորոշումները որոշվել են հիվանդանոցային գրանցումների, մահվան մատյանների և մասնակիցների հաղորդած բժշկական պատմության հիման վրա։



Մինչև 2022 թվականի դեկտեմբերը հավաքված տվյալներում բարեփոխման ազդեցության տակ հայտնված խմբի մոտ դեմենցիայի կուտակային հաճախականությունն ավելի ցածր է եղել։ Շեմի շուրջ համեմատությամբ տարբերությունը կազմել է մոտ 0,2 տոկոսային կետ։ Հեղինակների գնահատմամբ՝ այս կառուցվածքը պատճառահետևանքային կապի օգտին ավելի ուժեղ ապացույց է տալիս, քան պարզապես տարբեր կրթություն ունեցող մարդկանց համեմատությունը։



Սակայն սա չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր լրացուցիչ ուսումնական տարի բոլորի համար նույն չափով է նվազեցնում ռիսկը։ Մեկ տարվա կրթության ազդեցությունը գնահատող առանձին հաշվարկները լայն անորոշության միջակայքեր են տվել։ Հեղինակներն ընդգծում են, որ վստահորեն գնահատում են ազդեցության ուղղությունը, իսկ ճշգրիտ չափը որոշելու համար դեպքերը դեռ քիչ են։



Կրթությունը կարող էր ազդել հետագա աշխատանքի, եկամտի, մտավոր ակտիվության և առողջական պայմանների միջոցով։ Բարեփոխման ենթարկվածների շրջանում ուսումնասիրությունը նաև արձանագրել է եկամտի աճ և ինսուլտի կամ սրտամկանի ինֆարկտի ավելի քիչ դեպքեր։ Սակայն տվյալները թույլ չեն տալիս որոշել՝ այս ուղիներից որն է բացատրում դեմենցիայի նվազումը։



Արդյունքները վերաբերում են կոնկրետ բրիտանական բարեփոխմանը և դրա ազդեցությունը կրած մարդկանց։ UK Biobank-ի մասնակիցները միջինում ավելի առողջ ու բարեկեցիկ են, քան ընդհանուր բնակչությունը, իսկ ուսումնասիրված սերունդները դեռ համեմատաբար երիտասարդ են. բարեփոխման առաջին սերունդը 2022-ին մոտ 65 տարեկան էր։ Հետագա դիտարկումները պետք է ցույց տան՝ տարբերությունը պահպանվո՞ւմ է ավելի մեծ տարիքում։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/schooling-dementia</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>