<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d6%80%d5%a7%d5%a1%d5%a2%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 14 Nov 2026 15:08:49 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20727</guid>

            <pubDate>Fri, 30 Oct 2026 04:07:40 +0000</pubDate>

            <title>Հիվանդանոցների կոյուղում հակաբիոտիկներն առավելություն են տալիս կայուն բակտերիաներին</title>

            <description><![CDATA[<p>Շվեդիայի 10 հիվանդանոցի կոյուղաջրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ հակաբիոտիկների մնացորդները նպաստում են դեղակայուն բակտերիաների գերակշռմանը։ Գիտնականներն այդ ազդեցությունը հիմնականում կապել են ցիպրոֆլոքսացինի և ցեֆոտաքսիմի հետ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-larsson-hospital-sewers-20261030.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հիվանդանոցների կոյուղում հակաբիոտիկներն առավելություն են տալիս կայուն բակտերիաներին]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Գյոթեբորգի համալսարանը հոկտեմբերի 29-ին հայտնել է, որ հիվանդանոցների կոյուղիներում հակաբիոտիկների նկատմամբ կայուն բակտերիաների ընտրություն է արձանագրվել։ Հետազոտության արդյունքները նույն օրը հրապարակվել են Nature Communications ամսագրում։



Թիմը համեմատել է Շվեդիայի ութ քաղաքի հիվանդանոցային և քաղաքային կոյուղաջրերը։ Լաբորատոր փորձերում բոլոր տասը հիվանդանոցներից վերցված ու զտված կոյուղաջրերը նպաստել են հակաբիոտիկակայուն աղիքային ցուպիկների՝ Escherichia coli-ի ընտրությանը։ Համապատասխան քաղաքային նմուշներում նման ազդեցություն չեն հայտնաբերել։



Գիտնականները նաև ուսումնասիրել են հենց կոյուղատարների ներսում ձևավորված կենսաթաղանթները՝ մակերևույթներին ամրացած մանրէային համայնքները։ Հիվանդանոցային խողովակների կենսաթաղանթներում կայուն E. coli-ի բաժինը ավելի մեծ էր, քան հոսող կոյուղաջրերում։ Քաղաքային մաքրման կայաններում համանման հարստացում չեն արձանագրել։



Միայն կոյուղաջրերում կայուն մանրէներ գտնելը դեռ չէր ապացուցի, որ միջավայրն է նպաստում դրանց ընտրությանը. հիվանդներն իրենք կարող են ավելի շատ նման բակտերիաներ արտազատել։ Նոր աշխատանքում թիմը համադրել է տեղում դիտարկումները, լաբորատոր փորձերն ու քիմիական չափումները՝ տարբերակելու այդ ազդեցությունները։



Հետազոտողները զգայուն E. coli-ին ավելացրել են ֆտորքվինոլոնների և բետա-լակտամային հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունություն ապահովող գեներ։ Դրանից հետո բակտերիաները կարողացել են աճել հիվանդանոցային կոյուղաջրերում, որտեղ նախկինում չէին աճում։ Դեղերի կոնցենտրացիաների չափումները ևս ցույց են տվել ցիպրոֆլոքսացինի և ցեֆոտաքսիմի նշանակալի դերը։



Արդյունքները, հեղինակների գնահատմամբ, ցույց են տալիս, թե որտեղ է պետք առաջնահերթ նվազեցնել այսպիսի ընտրության վտանգը։ Քաղաքային կայաններում լրացուցիչ մաքրումը կարող է սահմանափակել դեղերի հետագա տարածումը, սակայն չի կանխի հիվանդանոցի կոյուղատարներում արդեն տեղի ունեցած ընտրությունը։



Ուսումնասիրությունը վերաբերում է Շվեդիայի հիվանդանոցներին։ Հեղինակները ենթադրում են, որ համադրելի հակաբիոտիկային օգտագործմամբ այլ երկրներում ևս կարող է նման գործընթաց լինել, բայց դա այս աշխատանքում ուղղակիորեն չի ստուգվել։ Թիմը դեռ աշխատում է նպատակային մաքրման մեթոդի մշակման վրա։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/hospital-sewers-resistance</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20603</guid>

            <pubDate>Sun, 25 Oct 2026 08:12:48 +0000</pubDate>

            <title>Երեք ուժով են բացատրել բակտերիաների «քիմիական զենքի» բազմազանությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները միջատասպան բակտերիաների արտադրած պեպտիդների ընտանիքում հայտնաբերել են 49 տարբեր միացություն։ Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ այդ բազմազանությունը ձևավորում են բնական ընտրությունը, պատահական գենետիկական փոփոխությունները և գենի նման հատվածների փոխանակման ավելի մեծ հավանականությունը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/bacterial-peptides-20261025.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Երեք ուժով են բացատրել բակտերիաների «քիմիական զենքի» բազմազանությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Գերմանիայի Մաքս Պլանկի ցամաքային մանրէաբանության ինստիտուտի և Մարբուրգի համալսարանի հետազոտողների աշխատանքը հոկտեմբերի 21-ին հրապարակվել է Nature Ecology &amp; Evolution ամսագրում։ Թիմն ուսումնասիրել է GameXPeptide կոչվող պեպտիդների ընտանիքը, որոնց օգնությամբ որոշ բակտերիաներ սպանում են միջատներին։



Այդ նյութերն արտադրում են Xenorhabdus և Photorhabdus ցեղերի բակտերիաները։ Դրանք բնակվում են կլոր որդերի՝ նեմատոդների օրգանիզմում և որդերի միջոցով ներթափանցում միջատների թրթուրների մեջ։ Պեպտիդները հավաքող խոշոր ֆերմենտներն աշխատում են արտադրական գծի պես․ առանձին մոդուլներ հերթով ավելացնում են ամինաթթուները։ Գենի հատվածների փոխանակումը կարող է փոխել այդ մոդուլներն ու վերջնական նյութի կառուցվածքը։



Գիտնականները համադրել են ֆերմենտների էվոլյուցիոն պատմության վերականգնումը և քիմիական վերլուծությունը։ Ընդհանուր առմամբ նրանք հայտնաբերել են 49 միացություն՝ ներառյալ կողմնակի արտադրանքները։ Դրանց շարքում կային նաև չորս և վեց ամինաթթվից կազմված տարբերակներ։ Հետևաբար այս թիվը չի նշանակում 49 պատրաստի դեղամիջոց կամ նույնքան նոր հակաբիոտիկ։



Թիմը վերականգնել է նաև այդ ֆերմենտների ենթադրյալ ընդհանուր նախնու գենը և ստուգել դրա արտադրանքը Escherichia coli բակտերիայում։ Այդ համեմատությունը ցույց է տվել, որ տարբեր էվոլյուցիոն ճյուղեր անկախ ճանապարհներով բազմիցս հասել են նույն կամ նման պեպտիդների։



Մաքս Պլանկի ընկերությունը հոկտեմբերի 22-ի հաղորդագրությունում բացատրում է, որ բազմազանության հիմքում երեք գործոնի համատեղ ազդեցությունն է։ Բնական ընտրությունը կարող է պահպանել միջատների դեմ ավելի արդյունավետ տարբերակները։ Գենետիկական դրեյֆը թույլ է տալիս ամրապնդվել նաև պատահական փոփոխություններին՝ առանց ակնհայտ առավելության։ Իսկ գենի հատվածների փոխանակումն ավելի հավանական է, երբ դրանք հաջորդականությամբ նման են․ դա սահմանափակում է նոր համակցությունների շրջանակը։



Լաբորատոր փորձերում ութ պեպտիդային տարբերակները միջատների չորս տեսակների վրա տարբեր արդյունավետություն են ցուցաբերել։ Միևնույն ժամանակ մի քանի տարբեր պեպտիդներ կարող էին նման ազդեցություն ունենալ նույն միջատի վրա։ Հեղինակները զգուշացնում են, որ այս սահմանափակ փորձերը չեն նշանակում, թե բնության մեջ յուրաքանչյուր նյութ միայն մեկ տեսակ է թիրախավորում։



Հետազոտողները ենթադրում են, որ նույն մոտեցումը կարող է օգնել այլ բնական միացությունների ընտանիքներում որոնել դեռ չնկարագրված կենսաակտիվ տարբերակներ։ Սակայն առայժմ ուսումնասիրվել է մեկ ֆերմենտային ընտանիքի պատմությունը․ արդյունքների ընդհանրացումը և հնարավոր դեղագործական կիրառությունը հետագա ստուգման կարիք ունեն։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/bacterial-peptide-evolution</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>