<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%b4%d5%ab%d5%bf%d5%b8%d6%84%d5%b8%d5%b6%d5%a4%d6%80%d5%ab%d5%a1%d5%b6%d5%a5%d6%80/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 31 Oct 2026 16:02:20 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20576</guid>

            <pubDate>Fri, 23 Oct 2026 15:23:18 +0000</pubDate>

            <title>Մարդու բջիջներում ստեղծել են գեների ակտիվությունը գրանցող «սև արկղ»</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները մարդու բջիջներում ստեղծել են արհեստական օրգանոիդ, որը պահպանում է կարճատև գենային ակտիվության հետքերը։ «Ռեկորդանել» կոչվող մոլեկուլային պահոցը հավաքում և քայքայումից պաշտպանում է տեղեկատվական ՌՆԹ-ն՝ թույլ տալով օրեր անց վերականգնել բջջի արձագանքը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/recordanelle-cell.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մարդու բջիջներում ստեղծել են գեների ակտիվությունը գրանցող «սև արկղ»]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ցյուրիխի շվեյցարական բարձրագույն տեխնիկական դպրոցի՝ ETH Zurich-ի հետազոտողները նոր մեթոդը ներկայացրել են հոկտեմբերի 21-ին Nature Biotechnology-ում հրապարակված աշխատանքում։ Այն փորձարկել են մարդու HEK293T բջջային գծի վրա։ Հեղինակների նպատակն է պահպանել այնպիսի անցողիկ փոփոխություններ, որոնք սովորական վերլուծության պահին արդեն կարող են անհետացած լինել։



Երբ գենն ակտիվանում է, բջջում կարող են առաջանալ տեղեկատվական ՌՆԹ-ի նոր մոլեկուլներ՝ սպիտակուցի սինթեզի հրահանգներ։ Սակայն այդ մոլեկուլները ժամանակի ընթացքում քայքայվում են։ ՌՆԹ-ի սովորական սեքվենավորումը հիմնականում ցույց է տալիս նմուշառման պահի պատկերը և կարող է բաց թողնել ավելի վաղ տեղի ունեցած կարճատև արձագանքը։



Նոր պահոցը կառուցված է միաձուլված սպիտակուցից, որն ունի երեք գործառութային մաս։ Դրանցից մեկը կառույցն ամրացնում է միտոքոնդրիայի արտաքին թաղանթին, մյուսն օգնում է ձևավորել խտացված մոլեկուլային միջավայր, իսկ երրորդը կապում է ՌՆԹ-ն։ Այդպես մոլեկուլների մի մասը հայտնվում է պաշտպանված միջավայրում և պահպանվում ավելի երկար։



Լաբորատորիան հայտնում է, որ փորձարկված տարբերակները կարող են նմուշառել բջջում արտահայտվող գեների մինչև 90 տոկոսի ՌՆԹ-ները։ Սա չի նշանակում բջջի ամբողջ ՌՆԹ-ի 90 տոկոսի պահպանում․ խոսքը ներկայացված գեների բազմազանության մասին է։ Արխիվը հավաքում է դրանցից առաջացած մոլեկուլների միայն մի մասը։



Փորձերից մեկում բջիջները կարճ ժամանակով ենթարկել են իմունային ազդանշանային սպիտակուցի՝ ինտերֆերոն-բետայի ազդեցությանը։ Երկու օր անց վերահսկիչ բջիջներում ակտիվացած գեների մեծ մասի արձագանքն այլևս չէր հայտնաբերվում, մինչդեռ օպտիմալացված ռեկորդանելներում հետքերը պահպանվել էին։ Դրանք հնարավոր էր կարդալ նաև առանձին բջիջների մակարդակով։



Առանց բջջային կուլտուրայի վերացանքի ազդանշանը հայտնաբերել են մինչև հինգ օր անց։ Վերացանքի և հետագա աճի պայմաններում այն պահպանվել է ավելի կարճ՝ երեքից չորս օր։ Հեղինակները դա կապում են բջիջների բազմացման ընթացքում նախկինում հավաքված տեղեկատվության նոսրացման հետ։



Փորձարկված պայմաններում լավագույն տարբերակը էականորեն չի փոխել բջիջների կենսունակությունն ու միտոքոնդրիաների աշխատանքը։ Այդուհանդերձ, հեղինակները շեշտում են, որ նման գրանցիչն ինքնին միջամտություն է բջջին, և հնարավոր ազդեցությունները դեռ պետք է ուսումնասիրել այլ պայմաններում։ Մեթոդն առայժմ բջջային գործընթացներն ուսումնասիրելու լաբորատոր գործիք է, որի կիրառելիությունը այլ բջիջներում և կենդանի օրգանիզմներում դեռ պետք է գնահատել։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/recordanelle-rna</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20467</guid>

            <pubDate>Sun, 11 Oct 2026 17:17:48 +0000</pubDate>

            <title>Մոտ 194 տարեկան Ջոնաթան կրիայի ԴՆԹ-ում երկարակեցության հուշումներ են գտել</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/jonathan-tortoise-kevstan.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մոտ 194 տարեկան Ջոնաթան կրիայի ԴՆԹ-ում երկարակեցության հուշումներ են գտել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Kallel հիմնադրամի ղեկավարած միջազգային խումբը հետազոտության արդյունքները հրապարակել է Science Advances ամսագրում։ Հեղինակների թվում է նաև Քեմբրիջի համալսարանի հետազոտող Ջասթին Գերլախը։



Ջոնաթանը պատկանում է Ալդաբրայի հսկա կրիաների տեսակին՝ Aldabrachelys gigantea։ Նա Սեյշելյան կղզիներից Սուրբ Հեղինե է բերվել 1882 թվականին՝ արդեն հասուն տարիքում։ Ինչպես հայտնում է Քեմբրիջի համալսարանը, ենթադրվում է, որ կրիան ծնվել է մոտ 1832 թվականին։ Նրա տարիքը ճշգրիտ հայտնի չէ։



ԴՆԹ-ն առանձնացվել է բերանի խոռոչի բջիջներից և թքից։ Արյան նմուշառում չի թույլատրվել՝ առողջությանը սպառնացող վտանգից խուսափելու համար։ Համեմատության հիմք է ծառայել ավելի երիտասարդ՝ Թենք անունով կրիայի գենոմը։



Այլ հսկա կրիաների գենոմների հետ համեմատությունը Ջոնաթանի 287 գենում բացահայտել է միայն նրա մոտ հայտնաբերված տարբերակներ։ Այդ գեների մի մասը մասնակցում է ԴՆԹ-ի վնասվածքների վերականգնմանը, քրոմոսոմների ծայրերի պահպանմանը և նյութափոխանակությանը։



Ուսումնասիրվել է նաև ԴՆԹ-ի մեթիլացումը՝ գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումների բաշխումը։ Ջոնաթանի տվյալները համեմատվել են ևս չորս կրիաների տվյալների հետ՝ հինգ և 12 տարեկան կենդանիներից մինչև երկու տարեց առանձնյակներ։



Ջոնաթանի մեթիլացման պատկերն ընդհանուր առմամբ ավելի անկանոն է եղել։ Սակայն 272 գենի կարգավորող հատվածներում նշումների բաշխումը երիտասարդ կրիաների նման կայուն է մնացել։ Այդ գեների թվում կան միտոքոնդրիաների աշխատանքի և ՌՆԹ-ի մշակման հետ կապված գեներ։



Հեղինակների վարկածով՝ նման կայունությունը կարող է նպաստել այդ գեների աշխատանքի ճշգրտությանը։ Միտոքոնդրիաներում արդյունավետ էներգաարտադրությունն իր հերթին կարող է աջակցել բջջի վերականգնման մեխանիզմներին։ Սա առաջարկված բացատրություն է, ոչ թե փորձով հաստատված պատճառահետևանքային կապ։



Մեթիլացման համեմատությունն ընդգրկել է ընդամենը հինգ կրիա։ Նմուշների սահմանափակումները նաև թույլ չեն տվել ուղղակիորեն ստուգել գեների ակտիվության և մեթիլացման անկանոնության կապը։ Արդյունքները պետք է ստուգվեն ավելի շատ կենդանիների վրա։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/jonathan-tortoise-genome-longevity</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>