<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%b4%d5%b8%d5%ac%d5%b8%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 14:10:52 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20586</guid>

            <pubDate>Sat, 24 Oct 2026 05:07:57 +0000</pubDate>

            <title>Տիտանի համար նախատեսված Dragonfly-ն ավարտել է առաջին թռիչքի մոդելավորումը</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ի Dragonfly թռչող ապարատի համակարգերը վիրտուալ թռիչքի ընթացքում ինքնուրույն ընտրել են անվտանգ վայրէջքի վայր։ Փորձարկումը համակարգչային ստենդում միավորել է Տիտանի վրա ապագա առաջին թռիչքի հիմնական փուլերը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/dragonfly-navcam-20261024.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Տիտանի համար նախատեսված Dragonfly-ն ավարտել է առաջին թռիչքի մոդելավորումը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-ն հոկտեմբերի 23-ին հայտնել է, որ փորձարկումն անցկացվել է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի Կիրառական ֆիզիկայի լաբորատորիայում՝ APL-ում։ Օգտագործվել է ապագա թռիչքային սարքավորումներին նման համակարգ։



Վիրտուալ սցենարում ապարատն անջատվել է պաշտպանիչ պատյանից, թռել Տիտանի ավազաբլուրների վրայով, ուսումնասիրել տեղանքը և ընտրած վայրում վայրէջք կատարել։ Սա իրական մթնոլորտում թռիչք չէր։



Ստենդում համատեղ աշխատել են թռիչքային ծրագրաշարն ու էլեկտրոնիկան՝ ստանալով նավիգացիոն տեսախցիկների, իներցիալ չափիչների և լիդարի նմանակված տվյալներ։ Լիդարը պետք է չափի տեղանքի բարձրությունն ու թեքությունը և բացահայտի վտանգավոր հատվածները։



Հաջորդ քայլը նույն սցենարը Dragonfly-ի իրական թռիչքային համակարգում փորձարկելն է։ Ինժեներները նաև դիտավորյալ խափանումներ կստեղծեն՝ ստուգելու ապարատի ինքնուրույն արձագանքը. Տիտանի վրա Երկրից իրական ժամանակում կառավարում հնարավոր չի լինի։



Dragonfly-ի մեկնարկը նախատեսվում է 2028 թվականի հուլիսից ոչ շուտ, իսկ ժամանումը՝ 2034-ի վերջին։ Ապարատը Սատուրնի ամենամեծ արբանյակի տարբեր վայրերում կուսումնասիրի կյանքի առաջացմանը նախորդող քիմիական գործընթացներն ու բնակելիության պայմանները։



Անվտանգ ժամանման համար զուգահեռ փորձարկվում է նաև ապարատը պաշտպանիչ պատյանից ներքև իջեցնող մեխանիզմը։ Այն պետք է Dragonfly-ին հնարավորություն տա գործարկել պտուտակները՝ պատյանից անջատվելուց առաջ։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/dragonfly-first-flight</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20562</guid>

            <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 05:07:06 +0000</pubDate>

            <title>Ճապոնիան MMX ապարատն ուղարկել է Ֆոբոսից նմուշներ բերելու</title>

            <description><![CDATA[<p>Ճապոնական MMX տիեզերական ապարատը հաջողությամբ արձակվել է դեպի Մարսի արբանյակները։ Առաքելության նպատակն է Ֆոբոսի մակերևույթից նմուշներ հավաքել և 2031 թվականին դրանք հասցնել Երկիր՝ օգնելու պարզել Մարսի երկու արբանյակների ծագումը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/mmx-phobos-cover-20261020.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ճապոնիան MMX ապարատն ուղարկել է Ֆոբոսից նմուշներ բերելու]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ճապոնիայի օդատիեզերական հետազոտությունների գործակալությունը՝ JAXA-ն, հոկտեմբերի 20-ին հաստատել է, որ H3 հրթիռը MMX ապարատը բարձրացրել է Տանեգասիմա տիեզերակայանից։ Արձակումը տեղի է ունեցել ճապոնական ժամանակով 04:41-ին՝ Երևանի ժամանակով հոկտեմբերի 19-ի 23:41-ին։ Մոտ 1 ժամ 11 րոպե անց ապարատը հաջողությամբ անջատվել է հրթիռից։



MMX-ը նախատեսված է Մարսի երկու արբանյակների՝ Ֆոբոսի և Դեյմոսի հետազոտության համար։ Գիտնականները փորձում են տարբերակել դրանց ծագման երկու հիմնական վարկածը․ դրանք կա՛մ Մարսի ձգողությամբ որսված աստերոիդներ են, կա՛մ առաջացել են մոլորակի հետ խոշոր մարմնի բախումից հետո ուղեծրում մնացած բեկորներից։ Ֆոբոսի նյութը Երկրի լաբորատորիաներում ուսումնասիրելը կարող է օգնել լուծել այդ հարցը։



NASA-ն առաքելության նախապատրաստման մասին հաղորդագրությունում նշում է, որ MMX-ի ժամանումը Մարսի մոտ նախատեսվում է 2027 թվականի օգոստոսին։ Ապարատը նախ կուսումնասիրի արբանյակները, իսկ Ֆոբոսից նմուշառումը կսկսվի ոչ շուտ, քան 2028 թվականի դեկտեմբերին։ Առաջադրանքը Մարսի մակերևույթից հող բերելը չէ․ նմուշները պետք է վերցվեն նրա արբանյակից։



MMX-ի հետ ճանապարհ է ընկել նաև գերմանաֆրանսիական Idefix փոքր ինքնագնացը։ Գերմանիայի օդատիեզերական կենտրոնը՝ DLR-ը, հայտնում է, որ այն Ֆոբոսի վրա պետք է հայտնվի 2028–2029 թվականների սահմանագծին և աշխատի մոտ 100 օր։ Դրա չափումները կօգնեն գնահատել մակերևույթի մեխանիկական, ջերմային ու հանքաբանական հատկությունները և ընտրել հիմնական ապարատի վայրէջքի ու նմուշառման հարմար տեղերը։



Ֆոբոսի չափազանց թույլ ձգողությունը վայրէջքն անսովոր է դարձնում։ Ըստ DLR-ի՝ Idefix-ը կարձակվի մակերևույթից մոտ 40–100 մետր բարձրությունից, հպումից հետո կարող է ցատկել, ապա պետք է ինքնուրույն ուղղվի և բացի արևային վահանակները։ Այդ գործողությունները դեռ առջևում են․ հաջող արձակումը դրանց կատարման երաշխիք չէ։



Արբանյակի բաղադրությունն ուսումնասիրելու համար MMX-ը նաև կրում է NASA-ի MEGANE սարքը։ Այն մակերևույթից արձակվող նեյտրոնների և գամմա ճառագայթների էներգիան չափելով՝ կօգնի որոշել քիմիական տարրերի կազմը։ Նմուշառման համակարգերից մեկը մակերևութային նյութը կհավաքի սեղմված ազոտի հոսքով, իսկ ճապոնական մյուս համակարգը նախատեսված է ավելի խոր շերտից նմուշ վերցնելու համար։



Առաքելության ծրագրով՝ MMX-ը պետք է հավաքի առնվազն 10 գրամ նյութ և վերադարձնի այն 2031 թվականին։ Եթե բոլոր փուլերը հաջողվեն, սա կլինի Մարսի արբանյակից նմուշներ Երկիր հասցնելու առաջին առաքելությունը։ Մինչ այդ ապարատը դեռ պետք է հասնի Մարսի համակարգ, հետազոտի Ֆոբոսը, վայրէջք կատարի և ապահովի նմուշներով վերադարձը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/mmx-phobos-launch</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20214</guid>

            <pubDate>Sun, 20 Sep 2026 07:11:56 +0000</pubDate>

            <title>LRO-ի պատկերներում Լուսնի վրա 222 մետր տրամագծով նոր խառնարան են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ի LRO ուղեծրային սարքի պատկերներում գիտնականները հայտնաբերել են մոտ 222 մետր տրամագծով և 43 մետր խորությամբ Մաքգեթչին խառնարանը։ Այն առաջացել է 2024 թվականի գարնանը, իսկ նոր ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ հարվածը փոխել է նաև շրջակա գրունտի հատկությունները։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/mcgetchin-cover.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[LRO-ի պատկերներում Լուսնի վրա 222 մետր տրամագծով նոր խառնարան են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Հայտնագործության մասին NASA-ն հայտնել է սեպտեմբերի 16-ին։ Պատկերների մշակման մասնագետ Ռոբերտ Վագները Լուսնի քարտեզների համեմատության ժամանակ նկատել էր արտասովոր պայծառ բիծ։ Այն խառնարանից դուրս նետված նյութի հետքն էր։

«Մինչև» և «հետո» պատկերներով հարվածի ժամանակը սահմանափակել են 2024 թվականի ապրիլի 11-ից մայիսի 22-ն ընկած միջակայքով։ Հետևաբար խոսքը այս օրերին տեղի ունեցած բախման մասին չէ։

Ձախում՝ LRO-ի 2025 թվականի ամռան պատկերները, աջում՝ նույն տարածքը 2011 թվականի գարնանը։ Շրջանագծով նշված լուսավոր բիծը հարվածից դուրս նետված նյութն է / © NASA Goddard, Intuitive Machines, Robert Wagner։

Խառնարանը նկատել են 2025 թվականի հոկտեմբերին, ապա այն ուսումնասիրել ավելի մանրամասն պատկերներով։ Այն անվանակոչվել է ամերիկացի երկրաբան և մոլորակագետ Թոմաս Մաքգեթչինի պատվին։

Diviner ջերմային սարքի չափումները բացահայտել են մոտ յոթ կիլոմետր լայնությամբ գոտի, որը գիշերը շրջակա տարածքից 8–9 աստիճան Ցելսիուսով ավելի սառն է։ Science Advances-ում հրապարակված ուսումնասիրությունը այդ տարբերությունը կապում է հարվածից հետո գրունտի վերին շերտերի փխրունացման հետ։

Ավելի նոսր գրունտը պակաս արդյունավետ է պահում ջերմությունը։ Այսպիսով, հարվածի ազդեցությունը չի սահմանափակվում տեսանելի փոսով՝ փոխվում է նաև շրջակա մակերևույթը, որի վրայով հետագայում կարող են շարժվել լուսնագնացները։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/moon-mcgetchin-crater-222-meters</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>