<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%b6%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sun, 15 Nov 2026 18:04:59 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21175</guid>

            <pubDate>Fri, 13 Nov 2026 12:05:13 +0000</pubDate>

            <title>Փոքր անկյան տակ պտտված երկշերտ գրաֆենի դիմադրությունը կտրուկ փոխվել է ձգելիս և սեղմելիս</title>

            <description><![CDATA[<p>Ֆիզիկոսները պարզել են, որ իրար նկատմամբ մոտ 1,1 աստիճանով պտտված գրաֆենի երկու շերտի էլեկտրական դիմադրությունը կտրուկ փոխվում է, երբ նյութը ձգում կամ սեղմում են։ Դեֆորմացիայի նկատմամբ այդ զգայունությունը փորձի որոշ պայմաններում սովորական մետաղների ցուցանիշը գերազանցել է ավելի քան 100 անգամ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-moire-graphene.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Փոքր անկյան տակ պտտված երկշերտ գրաֆենի դիմադրությունը կտրուկ փոխվել է ձգելիս և սեղմելիս]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Վաշինգտոնի համալսարանի ֆիզիկոսների մասնակցությամբ կատարված ուսումնասիրությունը նոյեմբերի 12-ին հրապարակվել է Science ամսագրում։ Հետազոտողները համեմատել են իրար նկատմամբ պտտված գրաֆենի շերտերը սովորական դասավորությամբ երկշերտ գրաֆենի հետ։



Գրաֆենի մեկ շերտը մեկ ատոմ հաստությամբ ածխածնային ցանց է։ Երբ երկու այդպիսի շերտերը դնում են իրար վրա և մեկը փոքր անկյունով պտտում, ցանցերի վերադրումը ստեղծում է ավելի խոշոր կրկնվող պատկեր՝ մուարե կառուցվածք։ Մոտ 1,1 աստիճանի դեպքում, որը ֆիզիկոսներն անվանում են «կախարդական անկյուն», երկշերտ գրաֆենը որոշ պայմաններում կարող է դառնալ գերհաղորդիչ։



Նմուշները ձգելու և սեղմելու համար թիմն օգտագործել է պիեզոէլեկտրական սարք, որի չափերը փոխվում են կիրառված լարումից։ Դա հնարավորություն է տվել չափման ընթացքում սահուն փոխել նույն նմուշի դեֆորմացիան մեկ ուղղությամբ, ինչպես հայտնում է համալսարանը։



Հեղինակների ներկայացրած տվյալներով՝ 1,1 աստիճանով պտտված նմուշի դիմադրությունը նկատելիորեն փոխվել է անգամ այն դեպքում, երբ դեֆորմացիայի միջակայքը կազմել է ընդամենը 0,09 տոկոս։ Սովորական դասավորությամբ երկշերտ գրաֆենում փոփոխություն չեն գրանցել նույնիսկ 0,16 տոկոսանոց միջակայքում՝ չափման ճշտության սահմաններում։



Արձագանքի ուժգնությունը կախված էր լիցքակիրների խտությունից և ջերմաստիճանից։ Որոշ պայմաններում այն ուժեղացել է նմուշը սառեցնելիս։ Մեթոդը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես է բյուրեղային ցանցի ձևափոխությունն ազդում էլեկտրոնների վարքի վրա, սակայն փորձը դեռ չի պարզել ուժեղ արձագանքի ճշգրիտ մեխանիզմը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/graphene-strain-resistance</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20934</guid>

            <pubDate>Fri, 06 Nov 2026 14:04:03 +0000</pubDate>

            <title>Արևային բջիջների համար խոստումնալից նյութում տեղային բևեռացում են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Մոնաշի և Օքսֆորդի համալսարանների ֆիզիկոսները պերովսկիտի բարակ թաղանթում հայտնաբերել են տեղային էլեկտրական բևեռացում։ Այն ի հայտ է գալիս բյուրեղի որոշ հատվածների սահմաններին և ընդգրկում է ընդամենը մի քանի ատոմային շերտ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/perovskite-solar-cell-archive.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Արևային բջիջների համար խոստումնալից նյութում տեղային բևեռացում են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հետազոտողները բարակ թաղանթներ են պատրաստել ցեզիումի կապարի յոդիդից (CsPbI₃)՝ հալոգենիդային պերովսկիտների ընտանիքի կիսահաղորդչից։ Այս նյութերը լավ են կլանում լույսը, և դրանց հիման վրա արևային բջիջներ են մշակում։ Աշխատանքը նոյեմբերի 5-ին հրապարակվել է PNAS ամսագրում, իսկ դրա նախնական տարբերակը հեղինակները տարածել էին հունվարին։



Նույն բյուրեղի ներսում բյուրեղային ցանցը կարող է տարբեր կողմնորոշում ունենալ։ Այդպիսի երկու հատվածները բաժանող հարթությունը կոչվում է երկվորյակային սահման։ Հենց այդ սահմանների մի մասում էլ գիտնականները նկատել են, որ կապարի ատոմները շեղվում են իրենց համաչափ դիրքերից։ Այդ շեղումների հետևանքով դրական և բացասական լիցքերի կենտրոններն այլևս չեն համընկնում, և առաջանում է տեղային բևեռացում։



Մոնաշի համալսարանը նոյեմբերի 6-ին հայտնել է, որ ատոմների առավելագույն շեղումը մոտ 15 պիկոմետր էր՝ մետրի 15 տրիլիոներորդ մասը։ Բևեռացած շերտի լայնությունը մոտ չորս ատոմային շերտ էր։ Հետազոտված թաղանթներում այդ սահմանների միջև հեռավորությունը մոտ 30–50 նանոմետր էր։



Այդքան փոքր տեղաշարժերը տեսնելու համար թիմն օգտագործել է անցումային էլեկտրոնային մանրադիտակ։ Նյութը զգայուն է էլեկտրոնային փնջի նկատմամբ, ուստի հետազոտողները նվազեցրել են նմուշի վրա ընկնող էլեկտրոնների քանակը, որպեսզի չափման ընթացքում չվնասեն բյուրեղային ցանցը։



Բևեռացում չի նկատվել ո՛չ բյուրեղի մնացած մասում, ո՛չ էլ դիտարկված մյուս տեսակի սահմաններին։ Վերջիններում նույնպես փոխվել էր ատոմների դասավորությունը, բայց կապարի ատոմների այնպիսի շեղում չէր արձանագրվել, ինչպիսին նկատվել էր բևեռացած սահմաններին։



Հեղինակների գնահատմամբ՝ նման սահմանների կառավարումը կարող է փոխել, թե ինչպես են լույսի ազդեցությամբ առաջացած լիցքերը շարժվում նյութի ներսում։ Հետազոտությունը վերաբերում էր թաղանթի կառուցվածքին․ թիմը չի չափել, թե այդ սահմաններն ինչպես են ազդում պատրաստի արևային բջջի օգտակար գործողության գործակցի վրա։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/perovskite-polar-twin-walls</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20861</guid>

            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 10:07:39 +0000</pubDate>

            <title>Ոսկու նանոմասնիկներից նոր կառուցվածքներ են հավաքել՝ ճկուն շղթաների օգնությամբ</title>

            <description><![CDATA[<p>Հետազոտողները ցույց են տվել, որ նանոմասնիկների մակերեսի ճկուն պոլիմերային շղթաները կարող են ինքնուրույն վերադասավորվել և սահմանափակել հարևան մասնիկների հետ կապերի թիվը։ Դա թույլ է տալիս ստանալ ավելի նոսր բյուրեղային կառուցվածքներ՝ առանց մասնիկների ձևը բարդացնելու։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/mit-nanoparticle-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ոսկու նանոմասնիկներից նոր կառուցվածքներ են հավաքել՝ ճկուն շղթաների օգնությամբ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (MIT) մասնակցությամբ խումբը նոյեմբերի 2-ին Nature Materials ամսագրում ներկայացրել է նանոմասնիկների ինքնակազմակերպման նոր մոտեցում։ Փորձերն ու համակարգչային մոդելավորումը ցույց են տվել, որ մասնիկների շուրջ ճկուն մոլեկուլային թաղանթը կարող է որոշել ստացվող բյուրեղային ցանցի կառուցվածքը։



Նանոմասնիկները սովորաբար ձգտում են խիտ դասավորվել՝ հնարավորինս շատ կապեր ստեղծելով հարևանների հետ։ Ավելի բաց կառուցվածքներ ստանալու համար հաճախ փոխում են մասնիկների ձևը կամ դրանց մակերեսին նախապես առանձնացնում կապվելու տեղամասեր։ Նոր աշխատանքում գիտնականները կառավարել են մակերեսին ամրացված շղթաների ճկունությունը։



Փորձերում օգտագործվել են ոսկու նանոմասնիկներ՝ պոլիէթիլենգլիկոլի շղթաներով։ Մի տեսակի շղթաների ծայրերը դրական լիցք ունեն, մյուսներինը՝ բացասական։ Հակադիր լիցքերը ձգում են միմյանց, իսկ ճկուն շղթաները կարող են թեքվել ու վերադասավորվել մասնիկների շփման հատվածներում։



Այդ վերադասավորումն ինքնին սահմանափակում է, թե քանի հարևան մասնիկի հետ կարող է կապվել յուրաքանչյուր մասնիկը։ Այսպիսով կապերի ուղղություններն ու թիվը պարտադիր չէ նախապես «գծել» մասնիկի մակերեսին․ դրանք կարող են ձևավորվել հավաքման ընթացքում՝ շղթաների հատկությունների շնորհիվ։



Ինչպես MIT-ը հայտնում է, խումբը փոխել է մասնիկների չափերն ու պոլիմերային շղթաների երկարությունը՝ կառավարելով դրանց միացման եղանակը։ Փորձերում կիրառված ոսկու միջուկների տրամագծերը մոտ 11–26 նանոմետր էին։ Ստացված կառուցվածքներն ուսումնասիրվել են էլեկտրոնային մանրադիտակներով և ռենտգենյան ցրման մեթոդներով։



Մոդելավորումն աջակցել է առաջարկված մեխանիզմին, սակայն կապերի թվի հաշվարկները փորձերի հետ ամբողջությամբ չեն համընկել։ Հեղինակները դա կապում են նաև մոդելի սահմանափակման հետ․ այն դիտարկում է երկու մասնիկի փոխազդեցությունը, մինչդեռ իրական ցանցում միաժամանակ մի քանի հարևաններ են մրցում նույն շղթաների հետ կապվելու համար։



Աշխատանքը նոր գործիք է առաջարկում նյութի կառուցվածքը նանոմակարդակում կառավարելու համար։ Հետազոտողների գնահատմամբ՝ ավելի նոսր ցանցերը կարող են օգտակար լինել լուսային տեխնոլոգիաներում և քիմիական կատալիզում։ Այս աշխատանքում, սակայն, ներկայացվել է մասնիկների հավաքման եղանակը․ նշված կիրառությունների արդյունավետությունը դեռ պետք է առանձին փորձարկվի։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/flexible-nanoparticle-lattices</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20771</guid>

            <pubDate>Sat, 31 Oct 2026 14:13:51 +0000</pubDate>

            <title>Ֆիզիկոսները ստացել են մետաղի պես հոսանք հաղորդող ածխածնային նանոժապավեններ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները ստացել են ածխածնային նանոժապավեն, որը մոտ 0,9 նանոմետր լայնության դեպքում ցուցաբերում է մետաղական հաղորդականություն։ Լաբորատոր չափումներում դրա հաղորդականությունը մոտեցել է մեկ հաղորդականության քվանտի՝ էլեկտրոնների գրեթե բալիստիկ փոխադրման նշաններով։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/carbon-ribbons-complete.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ֆիզիկոսները ստացել են մետաղի պես հոսանք հաղորդող ածխածնային նանոժապավեններ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Չինաստանի գիտության և տեխնոլոգիաների համալսարանի հետազոտողները գործընկերների հետ ածխածնի ատոմներից կառուցել են պենտահեպտիտային նանոժապավենների երկու տեսակ։ Արդյունքները Nature-ում հոկտեմբերի 28-ին հրապարակվել են, իսկ համալսարանը դրանց մանրամասները ներկայացրել է հոկտեմբերի 29-ին։



Նոր կառուցվածքները կազմված են ածխածնի հնգանդամ և յոթանդամ օղակներից՝ գրաֆենին բնորոշ վեցանդամ օղակների փոխարեն։ Երկու տարբերակում էլ տարրական կազմը նույնն է, սակայն ատոմների միացման ձևը փոխում է էլեկտրոնային հատկությունները․ CPHN 1-ը մետաղական հաղորդիչ է, իսկ CPHN 2-ը՝ նեղ արգելված գոտի ունեցող կիսահաղորդիչ։



Սինթեզի համար գիտնականներն արծաթի մակերևույթին շղթաներ են կազմել ութանդամ ածխածնային օղակներ պարունակող մոլեկուլներից։ Տաքացնելիս օղակները վերադասավորվել են՝ առաջացնելով իրար միացած հնգանդամ օղակներ։ Հետագա տաքացումը հարևան շղթաները միացրել է կողքերից՝ դրանց միջև ձևավորելով յոթանդամ օղակներ։



Հաղորդականությունը չափելու համար սկանավորող թունելային մանրադիտակի ասեղով բարձրացրել են նանոժապավենի մի ծայրը՝ հոսանքի ուղի ստեղծելով ասեղի և արծաթի մակերևույթի միջև։ Համալսարանի տվյալներով՝ ցածր ջերմաստիճանում և 10 միլիվոլտ լարման դեպքում CPHN 1-ի հաղորդականությունը հասել է հաղորդականության քվանտի մոտ 0,9-ին։ Բարձրացված հատվածի երկարությունը մոտ չորս նանոմետրի հասցնելիս այն գրեթե չի փոխվել։



Հաղորդականության քվանտը մեկ իդեալական էլեկտրոնային անցուղու հաղորդականության բնութագրական չափն է։ Դրան մոտ արդյունքը և չափված կարճ հատվածում հաղորդականության թույլ փոփոխությունը վկայում են, որ էլեկտրոնները քիչ են ցրվում։ Հեղինակներն այդ վարքն անվանում են գրեթե բալիստիկ փոխադրում։ Սա չի նշանակում զրոյական դիմադրություն կամ գերհաղորդականություն։



Մոտ 0,9 նանոմետր լայնությամբ մետաղական նանոժապավենը կարող է հիմք դառնալ ատոմային մասշտաբի հաղորդիչների հետազոտման համար։ Սակայն աշխատանքը դեռ չի ցուցադրում պատրաստի չիպ կամ արդյունաբերական հաղորդալար։ Հեղինակները շեշտում են, որ սարքերում նյութը կիրառելու համար սինթեզի հետագա կատարելագործում է անհրաժեշտ։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/carbon-metal-nanoribbons</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20739</guid>

            <pubDate>Fri, 30 Oct 2026 09:08:26 +0000</pubDate>

            <title>Ֆիզիկոսներն ալտերմագնիսից մագնիսական տեղեկություն են փոխանցել 300 նանոմետր հեռավորության վրա</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները նանոսարքի միջոցով կարդացել են ալտերմագնիսի ներքին մագնիսական վիճակը՝ այն վերածելով էլեկտրական ազդանշանի։ Փորձը ցույց է տվել, որ զրոյական ընդհանուր մագնիսացմամբ նյութից հնարավոր է ստանալ տեղեկություն կրող սպինային հոսանք։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-altermagnet-20261030.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ֆիզիկոսներն ալտերմագնիսից մագնիսական տեղեկություն են փոխանցել 300 նանոմետր հեռավորության վրա]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Իսպանիայի CIC nanoGUNE կենտրոնի և միջազգային գործընկերների հետազոտությունը հոկտեմբերի 28-ին հրապարակվել է Nature ամսագրում։ Թիմն ուսումնասիրել է մանգանից ու սիլիցիումից կազմված Mn₅Si₃ նյութի բարակ թաղանթը՝ այն ներառելով առանձին աղբյուր և ընդունիչ ունեցող նանոսարքի մեջ։


Սովորական մագնիսներում ատոմների մագնիսական մոմենտները հիմնականում ուղղված են նույն կողմը և գումարվելով ստեղծում են ընդհանուր մագնիսացում։ Ալտերմագնիսներում հակադիր մոմենտները փոխհատուցում են միմյանց։ Սակայն նյութի ներսում պահպանվող մագնիսական կարգավորվածությունն ազդում է էլեկտրոնների շարժման վրա, ուստի դրանում պահված տեղեկությունը կարելի է կարդալ էլեկտրական եղանակով։


Այստեղ կարևոր է էլեկտրոնի սպինը՝ նրա քվանտային հատկությունը, որի հետ կապված է մագնիսական մոմենտը։ Սպինտրոնիկան տեղեկությունը մշակելու և պահպանելու համար օգտագործում է այդ հատկությունը՝ էլեկտրոնի լիցքի հետ մեկտեղ։ Նոր փորձի նպատակն էր ցույց տալ, որ սպինային տեղեկությունը կարող է դուրս գալ փոխհատուցված մագնիսական նյութից և հասնել առանձին ընդունիչի։


Ինչպես CIC nanoGUNE-ն բացատրում է, աղբյուրն ու ընդունիչը բաժանված էին ընդամենը 300 նանոմետրով։ Mn₅Si₃-ի միջով անցկացված էլեկտրական հոսանքը առաջացրել է սպինային հոսանք, որը պղնձե հաղորդիչով տարածվել է դեպի ընդունիչը։ Այնտեղ հետազոտողները գրանցել են էլեկտրական ազդանշան։


Թիմն այնուհետև ուժեղ մագնիսական դաշտով փոխել է նյութի ներքին մագնիսական վիճակը։ Դրա հետ փոխվել է նաև ընդունիչում գրանցվող ազդանշանի նշանը։ Այս կապը ցույց է տալիս, որ ազդանշանը կապված է աղբյուրի մագնիսական կարգավորվածության հետ։ Արդյունքը դիտվել է էլեկտրական հոսանքի միացման երկու տարբեր սխեմաներում։


Փորձարարական տվյալները համեմատվել են համաչափության վերլուծության, էլեկտրոնային կառուցվածքի հաշվարկների և սպինային տեղափոխման մոդելի հետ։ Ըստ հեղինակների՝ արդյունքները համահունչ են Mn₅Si₃-ի ալտերմագնիսական կարգավորվածությանը։ Յուվյասկյուլյայի համալսարանը, որի ներկայացուցիչները մասնակցել են տեսական աշխատանքին, նշում է, որ այդ մոդելն օգնում է կապել չափված ազդանշանները տեղափոխման մեխանիզմների հետ։


Սա դեռ պատրաստի հիշողության սարք չէ։ Հետազոտողների հաջորդ խնդիրներն են մագնիսական վիճակը փոխել փոքր էներգիայով էլեկտրական իմպուլսներով և սարքն աշխատեցնել սենյակային ջերմաստիճանում։ Ավելի արագ ու խիտ հիշողության հնարավորությունը թիմը դիտարկում է որպես ապագա կիրառության ուղղություն։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/altermagnet-spin-current</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20711</guid>

            <pubDate>Thu, 29 Oct 2026 14:08:58 +0000</pubDate>

            <title>Բիսմութի սուլֆիդում հայտնաբերել են արևային էներգիայի կորուստները նվազեցնելու մեխանիզմ</title>

            <description><![CDATA[<p>Ֆիզիկոսները ցույց են տվել, որ բիսմութի սուլֆիդը կարող է ուժեղ կլանել լույսը և միաժամանակ դանդաղեցնել լուսային գրգռմամբ առաջացած էլեկտրոնների ու խոռոչների վերամիավորումը։ Այս համադրությունը կարող է օգտակար լինել ավելի արդյունավետ արևային տարրեր ստեղծելու համար։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-bismuth-cover-20261029.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Բիսմութի սուլֆիդում հայտնաբերել են արևային էներգիայի կորուստները նվազեցնելու մեխանիզմ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Օքսֆորդի համալսարանի և գործընկերների հետազոտությունը հոկտեմբերի 28-ին հրապարակվել է Nature-ում։ Թիմն ուսումնասիրել է բիսմութի սուլֆիդի՝ Bi₂S₃-ի բարակ թաղանթները՝ փորձարարական չափումները համադրելով նյութի էլեկտրոնային կառուցվածքի հաշվարկների հետ։



Արևային տարրում լույսը գրգռում է էլեկտրոնները՝ թողնելով դրական լիցքակիրներ՝ խոռոչներ։ Էլեկտրական հոսանք ստանալու համար անհրաժեշտ է հավաքել այդ լիցքակիրները, մինչև դրանք վերամիավորվեն։ Սակայն ուժեղ լուսակլանումը սովորաբար ուղեկցվում է նաև արագ վերամիավորմամբ՝ սահմանափակելով էներգիայի օգտակար օգտագործումը։



Նոր աշխատանքում բացահայտված կառուցվածքը համադրում է երկու տեսակի էլեկտրոնային անցումներ։ Լույսը հիմնականում կլանվում է ուժեղ՝ ուղիղ անցման միջոցով, իսկ փոքր-ինչ ավելի ցածր էներգիայով անուղղակի անցմանը համապատասխանող վիճակները լիցքակիրների համար ժամանակավոր «պահոց» են դառնում։ Այդտեղ անցկացրած ժամանակը դանդաղեցնում է ընդհանուր վերամիավորումը՝ առանց ուժեղ լուսակլանումը կորցնելու։



Թիմը թաղանթները գրգռել է գերկարճ լազերային իմպուլսներով, ապա տերահերցային սպեկտրոսկոպիայով հետևել լիցքակիրների վարքին։ Չափումները կատարվել են սենյակային ջերմաստիճանից մինչև բացարձակ զրոյին մոտ ջերմաստիճաններ։ Նյութը սառեցնելիս վերամիավորումը դանդաղել է՝ համաձայն առաջարկված մոդելի։



Ըստ հեղինակների հաշվարկի՝ այս կառուցվածքը սենյակային ջերմաստիճանում մոտ 75%-ով նվազեցնում է երկմասնիկային վերամիավորման արագությունը՝ նույնքան ուժեղ լույս կլանող սովորական կիսահաղորդչի համեմատ։ Սա արևային մարտկոցի արդյունավետության 75% աճ չի նշանակում․ գնահատականը վերաբերում է կոնկրետ ֆիզիկական գործընթացի արագությանը։



Օքսֆորդի համալսարանը նշում է, որ աշխատանքը բացահայտում է մեխանիզմ, ոչ թե ներկայացնում պատրաստ արևային տարր։ Հաջորդ խնդիրը նույն հատկությամբ այլ նյութեր գտնելը և արդյունքը գործնական սարքերում կիրառելն է։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/bismuth-sulfide-solar</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20615</guid>

            <pubDate>Mon, 26 Oct 2026 08:23:42 +0000</pubDate>

            <title>Ջրի մոլեկուլների ցանցով դանդաղեցրել են ածխածնային էլեկտրոդների քայքայումը</title>

            <description><![CDATA[<p>Էլեկտրոդի մակերևույթի մոտ ջրի մոլեկուլների կապերը կարգավորելով՝ հետազոտողները լաբորատոր փորձերում նվազեցրել են ածխածնի կոռոզիան։ Պոլիմերային խառը ծածկույթը նաև օգնել է քլոր ստանալու փորձարարական համակարգին պահպանել իր ակտիվությունը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/carbon-water-20261026.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ջրի մոլեկուլների ցանցով դանդաղեցրել են ածխածնային էլեկտրոդների քայքայումը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Օսակայի համալսարանի և գործընկեր հաստատությունների գիտնականները ցույց են տվել, որ ածխածնային էլեկտրոդների կայունությունը կախված է նաև դրանց անմիջապես հարող ջրի կառուցվածքից։ Աշխատանքը հոկտեմբերի 24-ին հրապարակվել է Angewandte Chemie International Edition հանդեսում, իսկ համալսարանն արդյունքների մասին հոկտեմբերի 26-ին հաղորդել է Asia Research News հարթակում։



Ածխածինը մատչելի է և լավ է հաղորդում էլեկտրական հոսանքը, ուստի այն օգտագործվում է էլեկտրաքիմիական սարքերում՝ նաև որպես կատալիզատորների հենարան։ Սակայն ուժեղ օքսիդացնող պայմաններում այն աստիճանաբար վերածվում է ածխաթթու գազի։ Այդ քայքայումը խաթարում է էլեկտրական կապերը և կարող է հանգեցնել ակտիվ կատալիտիկ կենտրոնների կորստի։



Հետազոտողները միաժամանակ հետևել են արտազատվող ածխաթթու գազին և մակերևույթի մոտ ջրի ինֆրակարմիր ազդանշաններին։ Երբ ջրի մոլեկուլները միմյանց կապող ջրածնային կապերի ցանցն ավելի անկանոն է դարձել, կոռոզիան ուժեղացել է։ Էլեկտրոլիտին աղ ավելացնելով՝ խումբը միտումնավոր խաթարել է այդ ցանցը և կրկին գրանցել քայքայման աճ։



Հաջորդ քայլում գիտնականները փոխել են էլեկտրոդի անմիջական միջավայրը՝ կիրառելով իոններ հաղորդող պոլիմերային ծածկույթներ՝ իոնոմերներ։ Sustainion ծածկույթը պահպանել է ջրի ավելի կապակցված ցանց։ Ածխածնային մրի փորձերում կոռոզիայից առաջացած ածխաթթու գազի արտազատումը մոտ 51%-ով պակաս է եղել, քան Nafion ծածկույթի դեպքում։



Սակայն ավելի լավ պաշտպանությունն ունեցել է գին։ Ածխածնային նանոխողովակների վրա առանձին պլատինային ատոմներով կատալիզատորը քլորի ստացման փորձերում Sustainion-ի հետ սկզբում պակաս ակտիվ է եղել։ Ուստի հեղինակները համադրել են երկու պոլիմերները՝ ընտրելով 65% Nafion և 35% Sustainion պարունակող խառնուրդ։



Խառը ծածկույթով էլեկտրոդը պահպանել է բարձր սկզբնական ակտիվությունը։ Լարման փոփոխման 500 արագացված փորձարկման ցիկլից հետո չափված հոսանքի խտությունը նվազել է 19%-ով՝ միայն Nafion-ի դեպքում գրանցված 61%-ի դիմաց։ Այս թվերը վերաբերում են կոնկրետ լաբորատոր համակարգին, ոչ սարքի շահագործման ժամկետի նույն համամասնությամբ աճին։



Արդյունքը ջրի էլեկտրոլիզի, քլորի արտադրության և այլ էլեկտրաքիմիական տեխնոլոգիաների համար նոր նախագծային մոտեցում է առաջարկում։ Դրա գործնական կիրառումը դեռ պահանջում է հետագա մշակում. ջրի տեղային կառուցվածքը կարգավորելիս պետք է միաժամանակ պահպանել թե՛ էլեկտրոդի կայունությունը, թե՛ անհրաժեշտ ռեակցիայի արագությունը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/carbon-water-corrosion</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>