<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%b6%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%a1%d6%83%d5%b8%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 14 Nov 2026 15:08:49 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20868</guid>

            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 12:15:37 +0000</pubDate>

            <title>Քաղցկեղային բջիջներից cGAS-ի հեռացումը մկների մոտ արագացրել է ուռուցքների աճը</title>

            <description><![CDATA[<p>Բջջային մշակույթների և մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ cGAS սպիտակուցի կորուստը մեծացնում է բջիջներում խոլեստերինի կուտակումը և նպաստում ուռուցքի աճին։ Աշխատանքը բացահայտում է այս իմունային սպիտակուցի ևս մեկ գործառույթ՝ բջջակորիզում գեների ակտիվության կարգավորումը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/cgas-cover-wide.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Քաղցկեղային բջիջներից cGAS-ի հեռացումը մկների մոտ արագացրել է ուռուցքների աճը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանի Լայնբերգերի քաղցկեղի կենտրոնի հետազոտողները արդյունքները նոյեմբերի 2-ին հրապարակել են Journal of Clinical Investigation ամսագրում։ Խումբն ուսումնասիրել է մարդու բջջային գծեր և մկների մեջ փոխպատվաստված ուռուցքներ՝ պարզելու, թե cGAS-ն ինչպես է ազդում բջիջների նյութափոխանակության վրա։



cGAS-ը հայտնի է որպես բջջի ներսում հայտնված անսովոր ԴՆԹ-ն ճանաչող սպիտակուց։ Այն մասնակցում է վարակների դեմ իմունային պատասխանի գործարկմանը։ Նոր աշխատանքում գիտնականները կենտրոնացել են բջջակորիզում գտնվող cGAS-ի վրա, որի դերը դուրս է այդ դասական պաշտպանական մեխանիզմի սահմաններից։



Գենոմային և կենսաքիմիական վերլուծություններով խումբը ցույց է տվել, որ cGAS-ը նպաստում է LGALS3 գենի ակտիվությանը։ Դրա արտադրած գալեկտին-3 սպիտակուցը ճնշում է ACAA2 ֆերմենտի աշխատանքը՝ սահմանափակելով ճարպաթթուների քայքայումից ացետիլ-CoA-ի ստացումը։ Այս միացությունը նաև խոլեստերինի սինթեզի հումք է։



Երբ cGAS-ը հեռացրել են բջիջներից, խոլեստերինի քանակն աճել է։ Դրան զուգահեռ ուժեղացել է բջջի աճն ու գոյատևումը խթանող mTORC2/Akt ազդանշանային ուղու ակտիվությունը։ Արդյունքները ցույց են տալիս կապ գեների կարգավորման, ճարպային փոխանակության և ուռուցքային վարքի միջև։



Մկների մեջ փոխպատվաստված կրծքագեղձի և արգանդի վզիկի քաղցկեղային բջիջներից ձևավորված ուռուցքներն ավելի արագ են աճել cGAS-ի բացակայության դեպքում։ LGALS3-ի վերականգնումը զգալիորեն թուլացրել է այդ արագացված աճն ու ճարպերի կուտակումը։



Բջջային փորձերում cGAS-ի հեռացումը նաև նվազեցրել է դոքսոռուբիցինի և էտոպոզիդի նկատմամբ զգայունությունը։ Սովորական cGAS-ի կամ LGALS3-ի վերականգնումից հետո զգայունությունը վերադարձել է։ Հեղինակները դեռ չեն պարզել՝ արդյոք այս մեխանիզմը նույն կերպ է գործում բոլոր քիմիաթերապևտիկ միջոցների կամ ուռուցքների դեպքում։



Համալսարանը հայտնում է, որ հետազոտողները դեռ չունեն այս ուղին թիրախավորող դեղորայքային միջամտություն։ Հաջորդ քայլը համապատասխան միացությունների որոնումն ու կենդանական մոդելներում ստուգումն է։ Մարդկանց մոտ բուժման արդյունավետությունն այս աշխատանքում չի փորձարկվել։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/cgas-cholesterol-tumor-growth</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20593</guid>

            <pubDate>Sat, 24 Oct 2026 11:10:00 +0000</pubDate>

            <title>Բույսերի գեների ակտիվությունը չափել են երկգույն լուսարձակմամբ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները բույսերում գեների ակտիվությանը հետևելու համար համադրել են կանաչ և կարմիր լույս արձակող համակարգեր։ Երկու գույների ուժգնությունների հարաբերությունը թույլ է տվել նվազեցնել նյութափոխանակության փոփոխություններից առաջացող շեղումները և ավելի հստակ տեսնել պաշտպանական արձագանքը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/plant-dual-colour-20261024.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Բույսերի գեների ակտիվությունը չափել են երկգույն լուսարձակմամբ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Միջազգային հետազոտական խումբը գեների ակտիվությանը հետևելու համար համադրել է կանաչ և կարմիր լույս արձակող երկու սպիտակուց։ Լոնդոնի MRC բժշկական գիտությունների լաբորատորիայի և գործընկերների աշխատանքը Nature Plants ամսագիրը հոկտեմբերի 23-ին հրապարակել է։



Գենետիկորեն ներդրված լուսարձակող համակարգերը թույլ են տալիս տեսնել, թե երբ են բջիջներում ակտիվանում որոշ գեներ։ Սակայն լույսի պայծառությունը կախված է նաև նյութափոխանակությունից, ջերմաստիճանից և թթվածնի հասանելիությունից։ Այդ պատճառով միայն պայծառության փոփոխությունը կարող է մոլորեցնել․ գենը նույն կերպ է աշխատում, բայց բջիջն ավելի թույլ կամ ավելի ուժեղ է լուսարձակում։



Նոր համակարգում կանաչ լույս արձակող լյուցիֆերազ ֆերմենտի արտադրությունը կապել են ուսումնասիրվող կարգավորիչ հատվածի ակտիվության հետ, իսկ կարմիր տարբերակը ծառայել է որպես ներքին համեմատման չափանիշ։ Երկուսն էլ օգտագործում են նույն նյութը՝ լյուցիֆերինը, որը բջիջն ինքն է արտադրում։ Երկու գույների ուժգնությունների հարաբերությունը հաշվարկելով՝ հետազոտողները զգալիորեն նվազեցրել են նյութափոխանակության փոփոխություններից առաջացող շեղումները։



Թիմը սնկային լյուցիֆերազի նոր տարբերակներ է մշակել, որոնք ավելի երկարալիք լույս են արձակում։ Դրանց գունային տարբերությունները տեսանելի են եղել նույնիսկ սովորական տեսախցիկներով՝ ծխախոտի բջիջներում և պետունիայի ծաղկաթերթերում։ Չափումները կատարվել են մթության մեջ՝ առանց լուսարձակման համար անհրաժեշտ նյութը դրսից պարբերաբար ավելացնելու։



Մոտեցումը փորձարկել են նաև բակտերիաներից ստացված լուսարձակման համակարգով։ Բուսական բջիջների այդ փորձերում երկու գույների հարաբերությամբ ստացված ցուցանիշը որոշ պայմաններում մինչև 16 անգամ ավելի կայուն է եղել, քան միայն լույսի ուժգնության չափումը։ Սա կոնկրետ փորձարարական համեմատության արդյունք է, ոչ բոլոր չափումների ճշգրտության համընդհանուր աճ։



Այնուհետև գիտնականները ստեղծել են գենետիկորեն փոփոխված Arabidopsis thaliana բույսեր՝ պաշտպանական և հորմոնային ազդանշանները դիտարկելու համար։ Երեք օր տևած նկարահանումներում համեմատական ցուցանիշը կայուն է մնացել, երբ պաշտպանական արձագանք հրահրող ազդեցություն չի եղել։ Pseudomonas savastanoi բակտերիայով վարակման փորձերում մեթոդը նաև առանձնացրել է վարակի օջախի շուրջ տեղային արձագանքը՝ տերևի տարբեր մասերի խիստ տարբեր պայծառության ֆոնին։



Հեղինակները սահմանափակում էլ են նշում․ համեմատման համար ընտրված կարգավորիչ հատվածի աշխատանքը կարող է փոխվել՝ կախված հյուսվածքից և գենոմում ներդրման վայրից։ Ուստի լուսարձակման տվյալներից ստացված եզրակացությունները խորհուրդ են տալիս հաստատել նաև անկախ մեթոդներով։



MRC լաբորատորիան հայտնում է, որ մոտեցումը կարող է օգնել երկար ժամանակ հետևել բույսերի արձագանքին հիվանդությունների և միջավայրի փոփոխությունների նկատմամբ։ Կենդանական հյուսվածքներում ու հիվանդությունների մոդելներում նման կիրառությունները դեռ հետագա աշխատանքի նպատակ են․ այս հետազոտության հիմնական փորձերը կատարվել են բուսական բջիջներում և բույսերում։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/plants-dual-colour</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>