<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%b7%d6%80%d5%bb%d5%a1%d5%af%d5%a1-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%a1%d5%be%d5%a1%d5%b5%d6%80/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Fri, 16 Oct 2026 12:09:57 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20512</guid>

            <pubDate>Fri, 16 Oct 2026 09:22:31 +0000</pubDate>

            <title>Միկրոպլաստիկը ջրի հետ շփվելիս քիմիապես ակտիվ մասնիկներ է առաջացնում</title>

            <description><![CDATA[<p>Միկրոպլաստիկի մասնիկները ջրում կարող են ինքնաբերաբար առաջացնել թթվածնի ակտիվ ձևեր, այդ թվում՝ հիդրօքսիլ ռադիկալներ։ Նոր լաբորատոր հետազոտությունը բացահայտում է հնարավոր մեխանիզմ, որով պլաստիկի մանր մասնիկները կարող են վնասել կենսաբանական մոլեկուլներն ու բջիջները։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-microplastics-noaa.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Միկրոպլաստիկը ջրի հետ շփվելիս քիմիապես ակտիվ մասնիկներ է առաջացնում]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կոլումբիայի համալսարանի և Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի հետազոտողները ցույց են տվել, որ լայնորեն օգտագործվող պլաստիկների մանր մասնիկների մակերեսը ջրում քիմիապես անգործուն չէ։ Աշխատանքը հոկտեմբերի 14-ին հրապարակվել է Nature ամսագրում։



Փորձերում ուսումնասիրվել են վեց տեսակի պոլիմերներ՝ պոլիէթիլեն, պոլիպրոպիլեն, պոլիստիրոլ, պոլիվինիլքլորիդ, պոլիէթիլենտերեֆթալատ և պոլիմեթիլմեթակրիլատ։ Թթվածնի ակտիվ ձևերի առաջացումը գրանցվել է բոլոր վեց տեսակի դեպքում, սակայն ակտիվության ուժգնությունը տարբեր է եղել։ Ռեակցիաներն ընթացել են առանց լուսային ճառագայթման կամ հավելյալ քիմիական օքսիդիչի։



Սա չի հակասում խոշոր պլաստիկե իրերի համեմատական քիմիական կայունությանը։ Մանրացման հետ մեծանում է նյութի մակերեսի և ծավալի հարաբերակցությունը, ուստի ջրի հետ շփման սահմանում ընթացող գործընթացները կարող են ավելի մեծ դեր ստանալ։ Հետազոտողները հենց այդ սահմանային շերտում են հայտնաբերել ռադիկալների առաջացման ազդանշանը՝ կիրառելով լյումինեսցենտային ցուցիչ և մանրադիտակային դիտարկումներ։



Համակարգչային հաշվարկների համաձայն՝ պոլիմերի մակերեսի մոտ փոխվում են ջրի ու իոնների փոխազդեցությունները։ Դա կարող է նպաստել հիդրօքսիդ իոնների՝ էլեկտրոն կորցնելուն և խիստ ռեակցունակ հիդրօքսիլ ռադիկալների առաջացմանը։ Ավելի ջրավանող մակերեսներն ընդհանուր առմամբ ավելի բարձր ակտիվություն են ցուցաբերել։



Բերքլիի համալսարանը հոկտեմբերի 15-ի հաղորդագրությամբ պարզաբանում է, որ փորձարարական աշխատանքում արձանագրվել են նաև սպիտակուցների կուտակում և բջիջների քայքայում։ Հեղինակների մեկնաբանությամբ՝ մակերեսին ընթացող օքսիդացման ռեակցիաները կարող են օգնել բացատրել միկրոպլաստիկի կենսաբանական ազդեցություններից մի քանիսը։



Արդյունքը մարդու մոտ որևէ կոնկրետ հիվանդության պատճառի կլինիկական ապացույց չէ։ Այս աշխատանքից չի հետևում, թե առօրյա միջավայրում միկրոպլաստիկի որ քանակությունն է վտանգավոր կամ նույն գործընթացներն ինչ ուժգնությամբ են ընթանում մարդու օրգանիզմում։ Դրա համար անհրաժեշտ են առանձին հետազոտություններ։



Գիտնականների գնահատմամբ՝ նոր տվյալները կարող են օգտակար լինել նաև նյութերի նախագծման համար։ Պլաստիկների միայն բաղադրությունը գնահատելուց բացի՝ հնարավոր կլինի ուսումնասիրել, թե մակերեսի որ հատկություններն են ուժեղացնում ջրի հետ անցանկալի ռեակցիաները և ինչպես կարելի է դրանք թուլացնել։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/microplastics-water-reactivity</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>