<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%b9%d5%a1%d5%b6%d5%a7-6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 04:07:05 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21416</guid>

            <pubDate>Sat, 21 Nov 2026 04:07:04 +0000</pubDate>

            <title>Լուսնի ամենամեծ հարվածային ավազանի պատմությունը վերականգնել են «Չանէ-6»-ի նմուշներով</title>

            <description><![CDATA[<p>«Չանէ-6»-ի բերած լուսնային գրունտը և «Չանէ-4»-ի չափումները օգնել են տարբերակել Լուսնի հակառակ կողմը ձևավորած հնագույն բախումների հետքերը։ Նոր վերլուծությամբ՝ Հարավային բևեռ–Էյթքեն հսկա ավազանը ձևավորվել է մոտ 4,34 միլիարդ տարի առաջ, իսկ դրա ներսում գտնվող Ապոլոն ավազանը՝ ավելի ուշ՝ մոտ 4,2 միլիարդ տարի առաջ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/lunar-spa-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Լուսնի ամենամեծ հարվածային ավազանի պատմությունը վերականգնել են «Չանէ-6»-ի նմուշներով]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հոնկոնգի համալսարանի ղեկավարած միջազգային խումբը համադրել է Երկիր բերված նմուշների հանքաբանական կազմը, լուսնագնացի տվյալներն ու ուղեծրային դիտարկումները։ Համալսարանը նոյեմբերի 19-ին հայտնել է, որ հետազոտողները տարբեր ծագում ունեցող մագնեզիումով հարուստ ապարների երկու խումբ են առանձնացրել։ Աշխատանքը նոյեմբերի 18-ին հրապարակվել է Science Advances-ում։



Հարավային բևեռ–Էյթքենը Լուսնի ամենամեծ հարվածային ավազանն է՝ մոտ 2050 × 2400 կիլոմետր չափերով և մինչև 12 կիլոմետր խորությամբ։ Դրա գրունտի պատմությունը բարդ է․ ավելի ուշ տեղի ունեցած բախումները խորքից ապարներ են դուրս նետել, տեղափոխել դրանք և խառնել լավայի պնդացումից առաջացած նյութի հետ։



«Չանէ-6»-ը 2024 թվականին Երկիր է բերել Լուսնի հակառակ կողմից վերցված առաջին նմուշները՝ մոտ 1,94 կիլոգրամ գրունտ։ Դրանք հավաքվել են Ապոլոն ավազանում։ «Չանէ-4»-ի «Յույտու-2» լուսնագնացը, իր հերթին, ուսումնասիրել է հսկա ավազանի մեկ այլ հատված՝ ֆոն Կարման խառնարանը։



Հեղինակների մեկնաբանությամբ՝ ֆոն Կարմանի շրջանում ուսումնասիրված՝ մագնեզիումով չափավոր հարուստ նորիտները առաջացել են սկզբնական հարվածից գոյացած հալված ապարների շերտի սառեցման ու տարբերակման ընթացքում։ Ավելի ուշ Ֆինսեն խառնարանը ձևավորած բախումը դրանց մի մասը հասցրել է լուսնագնացի ուսումնասիրած վայր։



Ապոլոնի արևմտյան օղակաձև լեռնաշղթայի և «Չանէ-6»-ի նմուշների՝ մագնեզիումով ավելի հարուստ նյութի համար խումբն այլ ծագում է առաջարկում։ Այն, հավանաբար, կապված է ավազանի ձևավորումից հետո ընդերքում ընթացած մագմայական գործընթացների հետ։ Այդ ապարները մակերես են դուրս եկել Ապոլոնը ձևավորած հարվածի ժամանակ, իսկ Չաֆի S խառնարանի առաջացմամբ տեղափոխվել են նմուշառման վայր։



Գիտնականները եզրակացրել են, որ որոշ նմուշների՝ մոտ 4,25 միլիարդ տարվա տարիքը, ամենայն հավանականությամբ, վերաբերում է Ապոլոնի հարվածին, ոչ թե ամբողջ Հարավային բևեռ–Էյթքենի ձևավորմանը։ Մոտ 3,87 միլիարդ տարվա մեկ այլ հետք նրանք կապում են Արևելյան ծովի ավազանը ստեղծած բախման հետ, որի արտանետած նյութը հասել է ուսումնասիրված շրջան։



Այս հաջորդականությունը հեղինակների առաջարկած երկրաբանական վերակազմությունն է։ Դրա սահմանափակումներից մեկն այն է, որ տեղում կատարված չափումներն ու նմուշները ներկայացնում են ընդամենը երկու վայր։ Ավազանի այլ հատվածներից ստացված տվյալները պետք է օգնեն ստուգել՝ որքանով է այս պատկերը տարածվում ամբողջ հսկա կառույցի վրա։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/change6-lunar-impact-history</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>