<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%ba%d5%b8%d5%ac%d5%ab%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 05 Nov 2026 07:10:13 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20861</guid>

            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 10:07:39 +0000</pubDate>

            <title>Ոսկու նանոմասնիկներից նոր կառուցվածքներ են հավաքել՝ ճկուն շղթաների օգնությամբ</title>

            <description><![CDATA[<p>Հետազոտողները ցույց են տվել, որ նանոմասնիկների մակերեսի ճկուն պոլիմերային շղթաները կարող են ինքնուրույն վերադասավորվել և սահմանափակել հարևան մասնիկների հետ կապերի թիվը։ Դա թույլ է տալիս ստանալ ավելի նոսր բյուրեղային կառուցվածքներ՝ առանց մասնիկների ձևը բարդացնելու։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/mit-nanoparticle-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ոսկու նանոմասնիկներից նոր կառուցվածքներ են հավաքել՝ ճկուն շղթաների օգնությամբ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (MIT) մասնակցությամբ խումբը նոյեմբերի 2-ին Nature Materials ամսագրում ներկայացրել է նանոմասնիկների ինքնակազմակերպման նոր մոտեցում։ Փորձերն ու համակարգչային մոդելավորումը ցույց են տվել, որ մասնիկների շուրջ ճկուն մոլեկուլային թաղանթը կարող է որոշել ստացվող բյուրեղային ցանցի կառուցվածքը։



Նանոմասնիկները սովորաբար ձգտում են խիտ դասավորվել՝ հնարավորինս շատ կապեր ստեղծելով հարևանների հետ։ Ավելի բաց կառուցվածքներ ստանալու համար հաճախ փոխում են մասնիկների ձևը կամ դրանց մակերեսին նախապես առանձնացնում կապվելու տեղամասեր։ Նոր աշխատանքում գիտնականները կառավարել են մակերեսին ամրացված շղթաների ճկունությունը։



Փորձերում օգտագործվել են ոսկու նանոմասնիկներ՝ պոլիէթիլենգլիկոլի շղթաներով։ Մի տեսակի շղթաների ծայրերը դրական լիցք ունեն, մյուսներինը՝ բացասական։ Հակադիր լիցքերը ձգում են միմյանց, իսկ ճկուն շղթաները կարող են թեքվել ու վերադասավորվել մասնիկների շփման հատվածներում։



Այդ վերադասավորումն ինքնին սահմանափակում է, թե քանի հարևան մասնիկի հետ կարող է կապվել յուրաքանչյուր մասնիկը։ Այսպիսով կապերի ուղղություններն ու թիվը պարտադիր չէ նախապես «գծել» մասնիկի մակերեսին․ դրանք կարող են ձևավորվել հավաքման ընթացքում՝ շղթաների հատկությունների շնորհիվ։



Ինչպես MIT-ը հայտնում է, խումբը փոխել է մասնիկների չափերն ու պոլիմերային շղթաների երկարությունը՝ կառավարելով դրանց միացման եղանակը։ Փորձերում կիրառված ոսկու միջուկների տրամագծերը մոտ 11–26 նանոմետր էին։ Ստացված կառուցվածքներն ուսումնասիրվել են էլեկտրոնային մանրադիտակներով և ռենտգենյան ցրման մեթոդներով։



Մոդելավորումն աջակցել է առաջարկված մեխանիզմին, սակայն կապերի թվի հաշվարկները փորձերի հետ ամբողջությամբ չեն համընկել։ Հեղինակները դա կապում են նաև մոդելի սահմանափակման հետ․ այն դիտարկում է երկու մասնիկի փոխազդեցությունը, մինչդեռ իրական ցանցում միաժամանակ մի քանի հարևաններ են մրցում նույն շղթաների հետ կապվելու համար։



Աշխատանքը նոր գործիք է առաջարկում նյութի կառուցվածքը նանոմակարդակում կառավարելու համար։ Հետազոտողների գնահատմամբ՝ ավելի նոսր ցանցերը կարող են օգտակար լինել լուսային տեխնոլոգիաներում և քիմիական կատալիզում։ Այս աշխատանքում, սակայն, ներկայացվել է մասնիկների հավաքման եղանակը․ նշված կիրառությունների արդյունավետությունը դեռ պետք է առանձին փորձարկվի։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/flexible-nanoparticle-lattices</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20512</guid>

            <pubDate>Fri, 16 Oct 2026 09:22:31 +0000</pubDate>

            <title>Միկրոպլաստիկը ջրի հետ շփվելիս քիմիապես ակտիվ մասնիկներ է առաջացնում</title>

            <description><![CDATA[<p>Միկրոպլաստիկի մասնիկները ջրում կարող են ինքնաբերաբար առաջացնել թթվածնի ակտիվ ձևեր, այդ թվում՝ հիդրօքսիլ ռադիկալներ։ Նոր լաբորատոր հետազոտությունը բացահայտում է հնարավոր մեխանիզմ, որով պլաստիկի մանր մասնիկները կարող են վնասել կենսաբանական մոլեկուլներն ու բջիջները։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-microplastics-noaa.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Միկրոպլաստիկը ջրի հետ շփվելիս քիմիապես ակտիվ մասնիկներ է առաջացնում]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կոլումբիայի համալսարանի և Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի հետազոտողները ցույց են տվել, որ լայնորեն օգտագործվող պլաստիկների մանր մասնիկների մակերեսը ջրում քիմիապես անգործուն չէ։ Աշխատանքը հոկտեմբերի 14-ին հրապարակվել է Nature ամսագրում։



Փորձերում ուսումնասիրվել են վեց տեսակի պոլիմերներ՝ պոլիէթիլեն, պոլիպրոպիլեն, պոլիստիրոլ, պոլիվինիլքլորիդ, պոլիէթիլենտերեֆթալատ և պոլիմեթիլմեթակրիլատ։ Թթվածնի ակտիվ ձևերի առաջացումը գրանցվել է բոլոր վեց տեսակի դեպքում, սակայն ակտիվության ուժգնությունը տարբեր է եղել։ Ռեակցիաներն ընթացել են առանց լուսային ճառագայթման կամ հավելյալ քիմիական օքսիդիչի։



Սա չի հակասում խոշոր պլաստիկե իրերի համեմատական քիմիական կայունությանը։ Մանրացման հետ մեծանում է նյութի մակերեսի և ծավալի հարաբերակցությունը, ուստի ջրի հետ շփման սահմանում ընթացող գործընթացները կարող են ավելի մեծ դեր ստանալ։ Հետազոտողները հենց այդ սահմանային շերտում են հայտնաբերել ռադիկալների առաջացման ազդանշանը՝ կիրառելով լյումինեսցենտային ցուցիչ և մանրադիտակային դիտարկումներ։



Համակարգչային հաշվարկների համաձայն՝ պոլիմերի մակերեսի մոտ փոխվում են ջրի ու իոնների փոխազդեցությունները։ Դա կարող է նպաստել հիդրօքսիդ իոնների՝ էլեկտրոն կորցնելուն և խիստ ռեակցունակ հիդրօքսիլ ռադիկալների առաջացմանը։ Ավելի ջրավանող մակերեսներն ընդհանուր առմամբ ավելի բարձր ակտիվություն են ցուցաբերել։



Բերքլիի համալսարանը հոկտեմբերի 15-ի հաղորդագրությամբ պարզաբանում է, որ փորձարարական աշխատանքում արձանագրվել են նաև սպիտակուցների կուտակում և բջիջների քայքայում։ Հեղինակների մեկնաբանությամբ՝ մակերեսին ընթացող օքսիդացման ռեակցիաները կարող են օգնել բացատրել միկրոպլաստիկի կենսաբանական ազդեցություններից մի քանիսը։



Արդյունքը մարդու մոտ որևէ կոնկրետ հիվանդության պատճառի կլինիկական ապացույց չէ։ Այս աշխատանքից չի հետևում, թե առօրյա միջավայրում միկրոպլաստիկի որ քանակությունն է վտանգավոր կամ նույն գործընթացներն ինչ ուժգնությամբ են ընթանում մարդու օրգանիզմում։ Դրա համար անհրաժեշտ են առանձին հետազոտություններ։



Գիտնականների գնահատմամբ՝ նոր տվյալները կարող են օգտակար լինել նաև նյութերի նախագծման համար։ Պլաստիկների միայն բաղադրությունը գնահատելուց բացի՝ հնարավոր կլինի ուսումնասիրել, թե մակերեսի որ հատկություններն են ուժեղացնում ջրի հետ անցանկալի ռեակցիաները և ինչպես կարելի է դրանք թուլացնել։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/microplastics-water-reactivity</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>