<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%bd%d5%a1%d5%bc%d6%81%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%ae%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%a9/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 07:05:16 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20779</guid>

            <pubDate>Sat, 31 Oct 2026 15:03:46 +0000</pubDate>

            <title>Ձյունն ու ամպերը կարող են դանդաղեցնել Արևելյան Անտարկտիդայի սառույցի կորուստը</title>

            <description><![CDATA[<p>Ձյան առատ տեղումներն ու ամպամածությունը կարող են մասամբ փոխհատուցել Արևելյան Անտարկտիդայի սառույցի կորուստը երկարատև տաքացման պայմաններում։ Նոր մոդելավորումը ցույց է տալիս, որ սառցային վահանի տարբեր հատվածների ապագան կախված է նաև մթնոլորտային շրջանառությունից, ոչ միայն ջերմաստիճանից։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/east-antarctic-dibble.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ձյունն ու ամպերը կարող են դանդաղեցնել Արևելյան Անտարկտիդայի սառույցի կորուստը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հարավային Կորեայի Հիմնարար գիտությունների ինստիտուտի (IBS) Կլիմայի ֆիզիկայի կենտրոնի և Փուսանի ազգային համալսարանի գիտնականները Nature Climate Change ամսագրում հոկտեմբերի 30-ին հրապարակել են մթնոլորտը, օվկիանոսն ու սառցային վահանները փոխկապակցող մոդելի արդյունքները։ Քյոնգ Սուկ Յունն ու Աքսել Թիմերմանը մթնոլորտում ածխաթթու գազի տարբեր, հաստատուն կոնցենտրացիաների պայմաններում հաշվարկել են սառցածածկույթի փոփոխությունները՝ 100 հազար տարվա ժամանակահատվածի համար։



Ըստ մոդելի՝ տաքացող մթնոլորտը դեպի Անտարկտիդա ավելի շատ խոնավություն է տեղափոխում։ Հարավային կիսագնդի արևմտյան քամիների տեղաշարժը դեպի բևեռ նույնպես ուժեղացնում է այդ հոսքը։ Բարձրադիր արևելյան ներքին շրջաններում տեղումների զգալի մասը մնում է ձյուն, որի կուտակումը մասամբ փոխհատուցում է սառույցի կորուստը։



Մեկ այլ գործոն է ամպամածությունը։ Ամպերն այդ հաշվարկներում նվազեցնում են սառցային մակերևույթին հասնող արևային ճառագայթումը։ Ձյան կուտակման հետ միասին սա օգնում է արևելյան սառցային վահանի ցամաքային հատվածներին երկարաժամկետ կայունություն պահպանել նույնիսկ նախաարդյունաբերական մակարդակից ավելի քան 10 °C գլոբալ տաքացման փորձնական սցենարներում։



Անտարկտիդայի արևմտյան հատվածի պատկերը տարբեր է։ Մոդելում մոտ 2 °C-ից ավելի կայուն տաքացումը հազարամյակների ընթացքում հանգեցնում է ծովի մակարդակից ցածր հիմք ունեցող սառցային վահանի խոշոր կորուստների։ Գրենլանդիայի սառցածածկույթը ևս աստիճանաբար նահանջում է, իսկ մոտ 6 °C-ից ավելի տաքացման դեպքում հաշվարկներում ամբողջությամբ անհետանում է։



IBS-ն իր հաղորդագրությունում նշում է, որ ամենաուժեղ տաքացման փորձարկման ժամանակ տեղումների ու արևային ճառագայթման փոփոխությունները հաշվի չառնելիս Անտարկտիդայի սառցային վահանը կորցնում էր ծավալի մոտ 70 տոկոսը։ Մթնոլորտային այդ արձագանքները ներառող փոխկապակցված հաշվարկում կորուստը մոտ 20 տոկոս էր։ Այս համեմատությունը վերաբերում է ամբողջ անտարկտիկական վահանին։



Հեղինակները շեշտում են մոդելի սահմանափակումները․ այն համեմատաբար կոպիտ տարածական լուծաչափ ունի և մանրամասն չի նկարագրում շելֆային սառցադաշտերի տակ ու առանձին արտահոսքային սառցադաշտերում ընթացող տեղային գործընթացները։ Արևելյան Անտարկտիդայի որոշ եզրային հատվածներ հաշվարկներում նույնպես նահանջում են։ Հետևաբար արդյունքը չի նշանակում, որ տարածաշրջանն ապահովագրված է տաքացումից, և չի կարող մեկնաբանվել որպես մինչև դարավերջ սառույցի պահպանման երաշխիք։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/east-antarctic-snow-clouds</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20185</guid>

            <pubDate>Sat, 19 Sep 2026 21:30:06 +0000</pubDate>

            <title>Գրենլանդիան և Անտարկտիդան կորցրել են 11,3 տրիլիոն տոննա սառույց</title>

            <description><![CDATA[<p>1979–2023 թվականներին Գրենլանդիայի և Անտարկտիդայի սառցածածկույթները միասին կորցրել են մոտ 11,3 տրիլիոն տոննա սառույց։ Այդ կորուստը համաշխարհային ծովի մակարդակը բարձրացրել է 3,14 սանտիմետրով, ընդ որում՝ հիմնական դերը խաղացել է սառույցի արագացող հոսքը դեպի օվկիանոս։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/thwaites-sentinel.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գրենլանդիան և Անտարկտիդան կորցրել են 11,3 տրիլիոն տոննա սառույց]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Գնահատականը պատրաստել է IMBIE միջազգային գիտական խումբը՝ ESA-ի և NASA-ի աջակցությամբ։ Աշխատանքը սեպտեմբերի 16-ին հրապարակվել է Scientific Data ամսագրում։ Հետազոտողները համադրել են 27 արբանյակային առաքելությունների տվյալների վրա հիմնված 42 անկախ գնահատական։



Տարբեր գործիքներ սառույցի փոփոխությունը չափում են տարբեր եղանակներով. մի մասը հետևում է մակերևույթի բարձրությանը, մյուսները՝ Երկրի ձգողական դաշտին կամ սառցադաշտերի շարժման արագությանը։ Թիմը համադրելի է դարձրել այդ չափումները՝ հաշվի առնելով մեթոդների տարբերություններն ու անորոշությունները։ Գրենլանդիայի տվյալաշարը սկսվում է 1972-ից, Անտարկտիդայինը՝ 1979-ից, իսկ ընդհանուր կորուստը հաշվարկվել է երկուսի համար համընկնող ժամանակահատվածում։



Ծովի մակարդակի աճի նշված 3,14 սանտիմետրից 1,81 սանտիմետրը բաժին է ընկնում Գրենլանդիային, 1,33-ը՝ Անտարկտիդային։ Սա միայն այդ երկու սառցածածկույթների ներդրումն է, ոչ թե նշված տարիներին համաշխարհային ծովի մակարդակի ամբողջ բարձրացումը։



Ըստ ESA-ի ամփոփման՝ համատեղ զուտ կորստի մոտ 84 տոկոսը կապված է սառցադաշտերի դինամիկ փոփոխությունների հետ. դրանք ավելի արագ են սառույց տեղափոխել դեպի օվկիանոս։ Մնացած մասը պայմանավորված է մակերևույթին սառույցի կուտակման ու կորստի հավասարակշռության փոփոխությամբ։ Հետևաբար ամբողջ կորուստը պարզապես մակերևութային հալոցք անվանելը ճշգրիտ չէ։



2020–2023 թվականներին ընդհանուր կորուստը դանդաղել է։ Արևելյան Անտարկտիդայում առատ ձյունը մասամբ փոխհատուցել է այլ շրջանների կորուստները, իսկ Գրենլանդիայում համեմատաբար մեղմ ամառները նվազեցրել են մակերևութային հալոցքը։ Սակայն երկու սառցածածկույթները շարունակում են զուտ սառույց կորցնել. կարճատև դանդաղումը երկարաժամկետ միտման շրջադարձ չի նշանակում։



Հաշվարկները ներառում են չափումների և մոդելների անորոշությունները։ Ուսումնասիրության նպատակը անցյալի փոփոխությունների համահունչ պատկերը ստանալն է, որը հետագայում կօգնի ստուգել ծովի մակարդակի կանխատեսման մոդելները։ Ստացված կորուստը չի կարելի ուղղակի նույն արագությամբ տարածել հաջորդ տասնամյակների վրա։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/greenland-antarctica-ice-loss-1979-2023</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>