<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%bd%d5%a1%d5%bc%d6%81%d5%a5-%d5%b4%d5%ab%d5%bb%d5%b8%d6%82%d5%af%d5%b6%d5%a5%d6%80/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Wed, 11 Nov 2026 12:07:19 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21100</guid>

            <pubDate>Wed, 11 Nov 2026 11:04:12 +0000</pubDate>

            <title>Արկտիկայի սառույցում գտել են Մոնտանայի պղնձաձուլարանի հին արտանետումների հետքերը</title>

            <description><![CDATA[<p>Արկտիկայից վերցված սառցանմուշները ցույց են տվել, որ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին Մոնտանայի Անակոնդայի պղնձաձուլարանի արտանետումները հասել են Գրենլանդիա։ Հետազոտողների գնահատմամբ՝ գործարանից տարածված մկնդեղն ու կապարն աղտոտել են Հյուսիսային Ամերիկայի զգալի մասը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-anaconda-smelter-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Արկտիկայի սառույցում գտել են Մոնտանայի պղնձաձուլարանի հին արտանետումների հետքերը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ջոզեֆ Մաքքոնելի և Նաթան Չելմանի ղեկավարած խումբն ուսումնասիրության արդյունքները նոյեմբերի 10-ին հրապարակել է «Nature Sustainability» ամսագրում։ Գիտնականները վերլուծել են Գրենլանդիայից, Կանադայի հյուսիսից և Ռուսաստանի արկտիկական շրջաններից վերցված տասը սառցե միջուկ։



Ամեն տարի կուտակվող ձյունը սառույցի մեջ պահպանում է օդից նստած մասնիկները։ Այդ շերտերը համեմատելով՝ հետազոտողները վերականգնել են աղտոտման պատմությունը։ Նմուշներում 1884–1918 թվականներին մկնդեղի և այլ թունավոր տարրերի մակարդակն աճել է մինչև 15 անգամ։



Աղտոտման հիմնական աղբյուրը պարզելու համար հեղինակները համադրել են կապարի իզոտոպային կազմը, Մոնտանայում պղնձի արտադրության պատմական տվյալները և մթնոլորտում մասնիկների տարածման մոդելը։ Արդյունքները մատնանշել են Անակոնդան, որն այդ տարիներին աշխարհի խոշորագույն պղնձարտադրողներից էր։



Արտադրության բարձրակետին՝ մոտ երկու տասնամյակ, գործարանը, ըստ հեղինակների հաշվարկների, տարեկան արտանետել է մոտ 11 հազար տոննա մկնդեղ և 4,4 հազար տոննա կապար։ Քամիները մասնիկների մի մասը հասցրել են Արկտիկա, որտեղ դրանք տեղումների հետ նստել են ձյան վրա։



Հետազոտողները նաև գնահատել են, որ ծխագազերից մասնիկներ որսացող էլեկտրական զտիչների տեղադրումից հետո այդ արտանետումները նվազել են 65 տոկոսով։ Առողջության հետևանքների գնահատականը հիմնված է օդում աղտոտիչների հաշվարկված մակարդակների և համաճարակաբանական տվյալների վրա։ Այն չի տալիս կոնկրետ մարդկանց մոտ հիվանդության հաստատված դեպքերի թիվը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/anaconda-smelter-arctic-ice</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>