<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a5%d6%80/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 31 Oct 2026 16:02:20 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20664</guid>

            <pubDate>Wed, 28 Oct 2026 10:12:07 +0000</pubDate>

            <title>Ցատկող սարդի մոտ քնի երկու տարբեր վիճակ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Ավստրալական ցատկող սարդի վարքը ցույց է տվել, որ նրա քունը ներառում է երկու տարբեր վիճակ։ Գիշերային հանգիստը խանգարելուց հետո հաջորդ գիշեր ավելացել են աչքերի շարժումներով ու մկանային կծկումներով ուղեկցվող դրվագները։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-spider-sleep-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ցատկող սարդի մոտ քնի երկու տարբեր վիճակ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Բոննի համալսարանը հոկտեմբերի 27-ին հայտնել է միջազգային խմբի հետազոտության մասին, որը հոկտեմբերի 26-ին հրապարակվել է PNAS ամսագրում։ Հեղինակներն ուսումնասիրել են Ավստրալիայում տարածված Portia fimbriata տեսակի ցատկող սարդին, որը որսում է այլ սարդերի։



Լաբորատորիայում կենդանիներին մի քանի օր հետևել են ինֆրակարմիր տեսախցիկներով՝ փոխելով լուսավորությունը։ Հանգստանալիս սարդերը գլխիվայր կախվել են իրենց հյուսած մետաքսե հարթակի տակ։ Շուրջօրյա ակտիվության ռիթմը պահպանվել է նաև առանց լույսի ու մթության հերթագայության՝ վկայելով ներքին կենսաբանական կարգավորման մասին։



Երկար անշարժ շրջաններն ընդհատվել են աչքի ցանցաթաղանթների շարժումներով, մկանային կծկումներով ու ոտքերի ծալումներով։ Տասը սարդի դիտարկումներում նման դրվագը միջինում տևել է մոտ 83 վայրկյան։ Հեղինակներն այն համեմատում են ողնաշարավորների՝ աչքերի արագ շարժումներով ուղեկցվող REM քնի հետ։



Քունը տարբերակելու համար ստուգել են նաև ձայնին արձագանքը։ Արթուն սարդերի համեմատ՝ հանգստացողներն ավելի դանդաղ են արձագանքել։ REM-ին նման վիճակում գտնվող տասը սարդից չորսն ընդհանրապես չեն արձագանքել տասը վայրկյան տևող ազդակին, մինչդեռ արթուն վիճակում արձագանքել են։



Մեկ այլ փորձով գիշերային հանգիստը խանգարել են պտղաճանճերի օգնությամբ։ Տասներեք սարդի վերլուծելի տեսագրությունները ցույց են տվել, որ հաջորդ գիշեր REM-ին նման դրվագների թիվը միջինում աճել է մոտ 65 տոկոսով։ Սա համապատասխանում է կորցրած քունը հետագայում լրացնելու երևույթին։



Հետազոտողները, սակայն, չեն գրանցել ուղեղի էլեկտրական ակտիվությունը։ Արդյունքը հիմնված է վարքային նշանների վրա և չի ապացուցում, որ սարդերը երազներ են տեսնում կամ նրանց քնի մեխանիզմը նույնն է, ինչ մարդունը։ Տվյալները ստացվել են մեկ տեսակից՝ լաբորատոր պայմաններում։



Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս քնի փուլերն ուսումնասիրել նաև ողնաշարավորներից շատ հեռու գտնվող կենդանիների մոտ։ Հետագա հետազոտությունները պետք է պարզեն այդ վիճակների նյարդային հիմքը և ցույց տան, թե որքանով են լաբորատոր դիտարկումները համապատասխանում բնության մեջ սարդերի քնին։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/spider-sleep-stages</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20474</guid>

            <pubDate>Sun, 11 Oct 2026 20:18:25 +0000</pubDate>

            <title>Ամազոնիայում հայտնաբերել են սնկով վարակված սարդի նմանվող նոր տեսակ</title>

            <description><![CDATA[<p>Էկվադորի Ամազոնիայում հայտնաբերված Taczanowskia waska սարդի մարմնի ելուստները սնկային գոյացություններ են հիշեցնում։ Հետազոտողների վարկածով՝ այդ նմանությունը կարող է օգնել նրան խուսափել գիշատիչներից կամ աննկատ որսալ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/taczanowskia-waska.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ամազոնիայում հայտնաբերել են սնկով վարակված սարդի նմանվող նոր տեսակ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Տեսակի նկարագրությունը 2026 թվականի փետրվարի 26-ին հրապարակվել է Zootaxa գիտական ամսագրում։ Հետազոտության հեղինակներն են Դեյվիդ Ռ. Դիաս-Գևարան, Ալեքսանդր Գրիֆին Բենթլին և Նադին Դյուպերեն։



Սարդին հայտնաբերել են Էկվադորի Պաստասա նահանգի Մերա շրջանում՝ Waska Amazonía կազմակերպության տարածքում։ Տերևի ստորին կողմում անշարժ նստած կենդանուն սկզբում համարել են մակաբույծ սնկով վարակված և մահացած սարդ։ Սակայն հպումից հետո այն շարժվել է։



Պարզվել է, որ բաց գույնն ու երկարավուն ելուստները սարդի մարմնի առանձնահատկություններն են։ Դրանք նման են Gibellula ցեղի սնկերի առաջացրած գոյացություններին։ Այդ սնկերը վարակում են սարդերին, իսկ նոր տեսակի արտաքին տեսքը վարակման հետևանք չէ։



Լայբնիցի Կենսաբազմազանության փոփոխությունների վերլուծության ինստիտուտը՝ LIB-ը, հայտնել է, որ գիտնականները նմանության համար երկու հնարավոր բացատրություն են առաջարկում։ Այն կարող է պաշտպանել սարդին, եթե գիշատիչները խուսափում են վարակված կենդանու նմանվող որսից։ Հնարավոր է նաև, որ այդ կերպ սարդն աննկատ է մնում իր զոհերի համար։



Հետազոտության հեղինակների գնահատմամբ՝ սա սարդերին վարակող սնկին նմանակելու առաջին նկարագրված դեպքն է սարդերի շրջանում։ Սակայն նման քողարկման պաշտպանական և որսին նպաստող գործառույթները դեռ վարկածներ են։



Գիտնականներն ուսումնասիրել են նաև պատմական հավաքածուները։ Գերմանական գիտական հավաքածուում նրանք գտել են նույն տեսակին պատկանող մի նմուշ, որը Բոլիվիայում հավաքվել էր դեռ 1903 թվականին։



Բացահայտման ելակետը iNaturalist հարթակում հրապարակված լուսանկարն էր։ Հարթակի օգտատերերը նկատել են, որ լուսանկարում սնկի փոխարեն սարդ է պատկերված, որից հետո գիտնականները սկսել են դրա ուսումնասիրությունը։ Հարթակի մյուս դիտարկումներն ու լուսանկարները նույնպես օգտագործվել են տեսակի տարածման և էկոլոգիայի վերաբերյալ տվյալները լրացնելու համար։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/ecuador-spider-fungus-mimicry</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>