<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%bd%d5%ba%d5%ab%d5%bf%d5%a1%d5%af-%d5%a9%d5%a6%d5%b8%d6%82%d5%af%d5%b6%d5%a5%d6%80/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 16:02:43 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21203</guid>

            <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 09:00:52 +0000</pubDate>

            <title>Աստղագետները լուսանկարել են SN 2026ahvu գերնորը՝ մինչև պայծառության գագաթնակետը</title>

            <description><![CDATA[<p>Չիլիում տեղակայված երկու աստղադիտակների նոր լուսանկարներում SN 2026ahvu գերնորը երևում է NGC 1433 պարուրաձև գալակտիկայում։ Վաղ դիտումները կարող են օգնել պարզել, թե ինչ պայմաններում է պայթել սպիտակ թզուկը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/sn2026ahvu-gemini.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Աստղագետները լուսանկարել են SN 2026ahvu գերնորը՝ մինչև պայծառության գագաթնակետը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
ԱՄՆ-ի NOIRLab աստղագիտական կենտրոնը նոյեմբերի 13-ին հրապարակել է «Ջեմինի Սաութ» աստղադիտակով և DECam տեսախցիկով ստացված լուսանկարները։ Գերնորը երևում է որպես պայծառ կետ՝ գալակտիկայի կենտրոնից մի փոքր աջ ու ներքև։



ATLAS երկնադիտման համակարգը բռնկումը հայտնաբերել է նոյեմբերի 2-ին։ Հաջորդ օրը Կեկի աստղադիտարանով ստացված սպեկտրի հիման վրա աստղագետներն այն դասակարգել են որպես վաղ փուլում գտնվող Ia տիպի գերնոր։



Հայտնաբերման պահին գերնորի տեսանելի աստղային մեծությունը մոտ 17 էր, իսկ մի քանի օր անց՝ 13,5։ Այս սանդղակում փոքր թիվը համապատասխանում է ավելի պայծառ օբյեկտի։ NOIRLab-ի գնահատմամբ՝ առավելագույն պայծառությունը սպասվում է նոյեմբերի 18-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում։



Ia տիպի գերնորերն առաջանում են, երբ սպիտակ թզուկը՝ աստղի խիտ մնացորդը, քայքայվում է ջերմամիջուկային պայթյունի հետևանքով։ Այդ բռնկումներով աստղագետները չափում են տիեզերական հեռավորությունները, սակայն դեռ պարզում են, թե ինչպիսի աստղային համակարգերում և ինչ պայմաններում են սկսվում նման պայթյունները։



DECam-ը նույն գալակտիկան նկարահանել էր նաև բռնկումից առաջ՝ մութ էներգիայի ուսումնասիրման ծրագրի շրջանակում։ Արխիվային և նոր կադրերը թույլ են տալիս համեմատել պայթյունի շրջակայքը։ NOIRLab-ը շարունակում է դիտումները «Ջեմինի Սաութ», Բլանկոյի և SOAR աստղադիտակներով՝ հետևելու, թե ինչպես է փոխվում գերնորի լույսը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/sn-2026ahvu-gemini-decam</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20649</guid>

            <pubDate>Tue, 27 Oct 2026 17:05:59 +0000</pubDate>

            <title>Սպիտակ թզուկի շուրջ երկու առանձին գազային օղակ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Աստղագետները սպիտակ թզուկ J1328−1450-ի շուրջ հայտնաբերել են միմյանցից բաց տարածությամբ բաժանված երկու գազային օղակ։ Դրանց կառուցվածքը, ըստ հետազոտողների, կարող են պահպանել աստղի էվոլյուցիայից հետո գոյատևած երկու փոքր երկնային մարմիններ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-double-disc-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Սպիտակ թզուկի շուրջ երկու առանձին գազային օղակ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Տրիեստի և Ուորվիքի համալսարանների մասնակցությամբ միջազգային խմբի արդյունքների մասին հոկտեմբերի 27-ին հայտնել է Ուորվիքի համալսարանը։ Հետազոտությունը հոկտեմբերի 26-ին հրապարակվել է Nature Astronomy ամսագրում։ Այն նկարագրում է Երկրից մոտ 1600 լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող աստղային մնացորդի անսովոր շրջապատը։



Սպիտակ թզուկը Արեգակի նման աստղի խիտ միջուկն է, որը մնում է վառելիքի սպառումից և արտաքին շերտերի արտանետումից հետո։ Այդ փոփոխությունները կարող են ոչնչացնել մոտակա մոլորակները, իսկ պահպանված քարային մարմինների բեկորներից աստղի շուրջ սկավառակ է ձևավորվում։



Չիլիում տեղակայված VLT աստղադիտակի X-shooter սպեկտրագրով 2021–2023 թվականներին ստացված տվյալներում հետազոտողները նկատել են արտասովոր ազդանշան։ Մինչ այդ հայտնի 21 նման գազային սկավառակների ճառագայթման գծերն ունեին երկու գագաթ, իսկ այս համակարգում կալցիումի և թթվածնի որոշ գծերը՝ չորս։ Հեղինակների մոդելը դա բացատրում է տարբեր արագություններով պտտվող երկու առանձին օղակներով։



Ներքին գազային օղակը տարածվում է աստղից մոտ 100 հազարից մինչև 240 հազար կիլոմետր հեռավորության վրա, իսկ արտաքինը՝ մոտ 375 հազարից մինչև ավելի քան 1,3 միլիոն կիլոմետր։ Կրկնվող դիտարկումները ցույց են տվել, որ բաց տարածությամբ բաժանված կառուցվածքը պահպանվել է ավելի քան երկու տարի։



Օղակների բաղադրությունն էլ նույնը չէ։ Ներքին օղակում մագնեզիումի ճառագայթումն արտահայտված է, իսկ արտաքինում այն չի հայտնաբերվել՝ ի տարբերություն կալցիումի և թթվածնի։ Սա հուշում է մագնեզիումի տարբեր պարունակության մասին։ Ըստ հեղինակների՝ նյութը կարող էր առաջանալ տարբեր բաղադրությամբ երկու մարմնից կամ նույն մարմնի տարբեր շերտերից։



Խումբն առաջարկում է, որ յուրաքանչյուր օղակի ներսում պտտվող պինդ մարմինը շրջակա փոշու հետ փոխազդեցությամբ գազ է առաջացնում՝ պահպանելով այդ կառուցվածքը։ Այդ մարմիններն ուղղակիորեն չեն դիտվել։ Դրանց հնարավոր չափերը կախված են կազմից և ամրությունից. ներքինը կարող է լինել աստերոիդի չափերի, իսկ արտաքինի չափերի վերին գնահատականը համադրելի է Պլուտոնի չափերի հետ։



Համակարգը թույլ է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես են մոլորակային համակարգերի մնացորդները շարունակում զարգանալ կենտրոնական աստղի կյանքի ակտիվ փուլի ավարտից հետո։ Արեգակն էլ հեռավոր ապագայում սպիտակ թզուկ է դառնալու, սակայն այս դիտարկումները մեր համակարգի ճակատագրի միանշանակ կանխատեսում չեն։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/white-dwarf-double-disc</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>