<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%be%d5%a1%d5%b5%d6%80%d5%ab-%d5%a2%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Fri, 09 Oct 2026 08:22:14 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20157</guid>

            <pubDate>Sat, 19 Sep 2026 20:34:59 +0000</pubDate>

            <title>Բոլիվիայի անտառներում վայրի կատվի նոր տեսակ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Բոլիվիայի Յունգասի լեռնային անտառներում բնակվող փոքրիկ կատվին ճանաչել են որպես առանձին տեսակ՝ Leopardus tilcayo։ Գենետիկական հետազոտությունը ցույց է տվել, որ արտաքին նմանությունը երկար ժամանակ քողարկել է հարավամերիկյան այս կատվազգիների իրական բազմազանությունը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/tilcayo-alessandro-verniani.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Բոլիվիայի անտառներում վայրի կատվի նոր տեսակ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Գիտնականների միջազգային խումբը Բոլիվիայում նկարագրել է վայրի կատվի նոր տեսակ՝ Leopardus tilcayo։ Ինչպես հայտնում է հետազոտությունը ղեկավարած բրազիլական PUCRS համալսարանը, սա ավելի քան մեկ դարում առաջին անգամն է, երբ գիտական նկարագրություն է ստանում մինչ այդ առանձին անվանում չունեցող ժամանակակից կատվազգի տեսակ։ Աշխատանքը հրապարակվել է Current Biology ամսագրում։



Տիլկայոն ապրում է Անդերի արևելյան լանջերի խոնավ լեռնային անտառներում։ Այն տնային կատուների մեծ մասից փոքր է. մարմնի երկարությունը հասնում է մոտ 50 սանտիմետրի՝ առանց պոչի, իսկ քաշը՝ 1,5–2 կիլոգրամի։ Բաց շագանակագույն մորթին ծածկված է մուգ, անկանոն օղակաձև բծերով։



Տեղացիներն այս կենդանուն վաղուց են ճանաչում և անվանում «տիլկայո»։ Հենց այդ անունն էլ պահպանվել է գիտական անվանման մեջ։ Նորությունը կենդանուն առաջին անգամ տեսնելը չէ, այլ ԴՆԹ-ի միջոցով հաստատելը, որ այն ինքնուրույն տեսակ է։



Հետազոտողները համեմատել են 38 կատվազգիների ամբողջական գենոմները։ Ութ նմուշ վերցվել է Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի թանգարանային հավաքածուներից։ Արդյունքները հաստատել են, որ արտաքուստ շատ նման այս կատուների խումբը ներառում է հինգ առանձին տեսակ։ Պերուում նկարագրվել է նաև նոր ենթատեսակ՝ Leopardus tigrinus antisuyo։



Բոլիվիական նոր տեսակի նկարագրության համար առանցքային է եղել Լա Սենդա Վերդե կենդանիների ապաստարանում բնակվող Տիգրինո անունով արուն։ Նախկինում նրան համարում էին Leopardus tigrinus տեսակի ներկայացուցիչ։ Այժմ նա նոր տեսակի հոլոտիպն է՝ այն առանձնյակը, որը ծառայում է որպես գիտական նկարագրության հղման նմուշ։



Ըստ հետազոտության՝ տիլկայոյի էվոլյուցիոն ճյուղը մյուսներից առանձնացել է մոտ 1,4 միլիոն տարի առաջ։ Ինչպես հեղինակները պարզաբանել են Live Science-ին, նոր տեսակի մասին տեղեկությունները դեռ սահմանափակ են։ Նկարագրությունը հիմնված է Բոլիվիայում ուսումնասիրված երկու կենդանի առանձնյակների վրա, և գիտնականները դեռ պետք է ճշտեն տեսակի տարածման սահմաններն ու թվաքանակը։



Առանձին տեսակների ճանաչումը նաև գործնական նշանակություն ունի։ Միևնույն անվան տակ հաշվառվող կենդանիները կարող են ունենալ տարբեր տարածվածություն և պաշտպանության կարիքներ։ Անտառների կորուստը, վայրի կենդանիների առևտուրը և տնային կենդանիներից փոխանցվող հիվանդությունները սպառնում են այս կատվազգիներին, իսկ ավելի ճշգրիտ դասակարգումը կօգնի գնահատել յուրաքանչյուր տեսակի վիճակը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/leopardus-tilcayo-bolivia</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20136</guid>

            <pubDate>Sat, 19 Sep 2026 12:50:03 +0000</pubDate>

            <title>Մասաչուսեթսի ափին հազվագյուտ երկգլխանի կրիա են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Մասաչուսեթսի Քեյփ Քոդ թերակղզում հայտնաբերվել է Malaclemys terrapin տեսակի երկգլխանի կրիայի հազվագյուտ ձագ։ Ընդամենը մոտ 5 գրամ կշռող կենդանու մոտ առկա է բիցեֆալիա՝ զարգացման անոմալիա, որի դեպքում ձևավորվում է երկու գլուխ։ Այժմ ձագը գտնվում է Cape Wildlife Center-ի մասնագետների հսկողության տակ, որոնք հետևում են նրա սնվելուն, աճին և շարժումներին։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/two-headed-turtle-cape.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մասաչուսեթսի ափին հազվագյուտ երկգլխանի կրիա են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Փոքրիկ կրիային գտել են Մասաչուսեթս նահանգի Ուելֆլիթ բնակավայրում՝ պահպանվող բնադրավայրում։ Այն Mass Audubon Wellfleet Bay Wildlife Sanctuary-ի միջոցով տեղափոխել են Բարնսթեյբլում գործող Cape Wildlife Center, որտեղ կենդանուն ուսումնասիրում է անասնաբուժական թիմը։



Կրիան երկու հստակ ձևավորված գլուխ ունի։ Նման վիճակը կոչվում է բիցեֆալիա և զարգացման չափազանց հազվադեպ հանդիպող անոմալիա է։ Cape Wildlife Center-ը նախկինում ևս նման դեպքերի է առնչվել, սակայն մասնագետները շեշտում են, որ յուրաքանչյուր կենդանու անատոմիական կառուցվածքն ու հետագա զարգացումը կարող են զգալիորեն տարբերվել։



Կենտրոնի տվյալներով՝ կենդանու վիճակն այս պահին մտահոգիչ չի թվում։ New England Wildlife Centers-ի ղեկավար Զաք Մերցը CBS Boston-ին հայտնել է, որ ձագը բնական վարք է ցուցաբերում, իսկ մարմնի երկու կողմերի վիճակը լավ է գնահատվում։ Այնուամենայնիվ, մասնագետները դեռ չեն շտապում երկարաժամկետ կանխատեսումներ անել։



Հիմնական ուշադրությունը դարձվում է կերակրմանը, աճին, վարքին և շարժումների համակարգմանը։ Երկգլխանի կենդանիների դեպքում միայն արտաքին տեսքով հնարավոր չէ որոշել ներքին օրգանների կառուցվածքը կամ հասկանալ, թե երկու գլուխներն ինչպես են համակարգում մեկ օրգանիզմի շարժումները։ Այդ պատճառով ձագի կենսունակության մասին եզրակացություն անելու համար անհրաժեշտ է երկարատև դիտարկում։



Malaclemys terrapin-ը Հյուսիսային Ամերիկայի ծովափնյա աղի և աղաջրային ճահիճներին ու էստուարներին հարմարված կրիա է։ Մասաչուսեթսում այն հիմնականում հանդիպում է Քեյփ Քոդում, Բազարդս Բեյում և Թոնթոն գետի ստորին ավազանում։ Նահանգային օրենսդրությամբ տեսակը դասվում է վտանգվածների շարքին։



Ուելֆլիթը նաև այս տեսակի տարածման հյուսիսային սահմաններից մեկն է։ Այստեղ Mass Audubon-ը տասնամյակներ շարունակ հետևում է տեղական պոպուլյացիային և անհատական նշումներով գրանցում կրիաներին։ Տարածաշրջանում նրանց սպառնում են բնադրավայրերի կորուստը, ավտոմեքենաների երթևեկությունը, գիշատիչները և մարդու գործունեության հետևանքով ծովափնյա միջավայրի փոփոխությունները։



Առայժմ մասնագետների նպատակը կրիային հնարավորինս հանգիստ պայմաններում հետևելն է։ Այս դեպքը նրանց հնարավորություն կտա հասկանալու, թե ինչպես է զարգանում նման անոմալիայով կենդանին և որքանով են երկու գլուխները կարողանում համակարգված կառավարել մարմնի աշխատանքը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/turtles-two</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>