<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%bf%d5%ab%d5%a5%d5%a6%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a3%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%a1%d5%bf%d5%b6%d5%bf%d5%a5%d5%bd%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 14:08:30 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21436</guid>

            <pubDate>Sat, 21 Nov 2026 14:08:28 +0000</pubDate>

            <title>Կարտոֆիլը բերք է տվել լուսնային գրունտի նմանակիչում՝ կոմպոստի հավելումով</title>

            <description><![CDATA[<p>Օրեգոնի պետական համալսարանի գիտնականները կարտոֆիլ են աճեցրել լուսնային գրունտի նմանակիչներում՝ օրգանական հավելումներով։ Փորձերից մեկում ծավալի 30 տոկոսը կազմող վերմիկոմպոստը բույսերի աճն ու բերքատվությունը հասցրել է երկրային հողի վերահսկիչ խմբին համադրելի մակարդակի։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/potato-research.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Կարտոֆիլը բերք է տվել լուսնային գրունտի նմանակիչում՝ կոմպոստի հավելումով]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-ի ֆինանսավորմամբ իրականացված հետազոտությունը նոյեմբերի 19-ին հրապարակվել է npj Microgravity ամսագրում։ Փորձերն անցկացվել են Երկրի վրա՝ վերահսկվող ջերմոցային պայմաններում, «Modoc» սորտի կարտոֆիլով։ Հեղինակները կիրառել են Լուսնի տարբեր շրջանների գրունտը նմանակող հինգ խառնուրդ և համեմատել արդյունքները Օրեգոնից վերցված ավազային հողի հետ։



Վերմիկոմպոստը օրգանական նյութ է, որն ստացվում է անձրևաորդերի միջոցով բուսական և այլ օրգանական մնացորդների վերամշակումից։ Առանձին փորձով գիտնականները համեմատել են լուսնային ծովերի գրունտի նմանակիչը՝ առանց կոմպոստի, ինչպես նաև դրա 15 և 30 տոկոս հավելումներով։ Առանց այդ հավելման բույսերը մնացել են թերզարգացած, իսկ արմատների աճը խիստ սահմանափակվել է։



Համալսարանի նոյեմբերի 19-ի հաղորդագրությունը նշում է, որ օրգանական նյութի ավելացումը հնարավորություն է տվել կարտոֆիլին անցնել ամբողջ կենսաշրջանը և ձևավորել պալարներ։ Կարևոր պայման էր նաև դանդաղ արձակվող հանքային պարարտանյութը. այն ավելացվել է բոլոր տարբերակներում, քանի որ նմանակիչներում ազոտը բացակայում է, իսկ մյուս անհրաժեշտ սննդանյութերը սահմանափակ են։



Պալարների քիմիական վերլուծությամբ սննդային բաղադրության մեծ փոփոխություններ չեն հայտնաբերվել։ Կարտոֆիլի բնական թունավոր միացությունների՝ գլիկոալկալոիդների մակարդակը վիճակագրորեն նշանակալի աճ չի ունեցել։ Միաժամանակ որոշ տարբերակներում պղնձի, ցինկի և ալյումինի պարունակությունն ավելացել է, ուստի հեղինակները անհրաժեշտ են համարում հետագա հսկողությունն ու ստուգումները։



Արդյունքը դեռ չի ապացուցում, որ նույն բերքը հնարավոր է ստանալ Լուսնի վրա։ Գրունտի երկրային նմանակիչները լիովին չեն վերարտադրում իրական ռեգոլիթի հատկությունները, իսկ փորձը չի ստուգել լուսնային միջավայրի բոլոր գործոնները։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս օրգանական հավելումների օգտակարությունը փորձարկված պայմաններում՝ որպես ապագա տիեզերական սննդարտադրության ուսումնասիրության քայլ։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/potato-lunar-soil-simulant</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>