<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d5%bf%d6%80%d5%ab%d5%bd%d5%b8%d5%b4%d5%ab%d5%a1-13/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Wed, 11 Nov 2026 13:05:21 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21105</guid>

            <pubDate>Wed, 11 Nov 2026 12:07:18 +0000</pubDate>

            <title>Նասկայի շրջանի մանկական աճյունի ԴՆԹ-ում հայտնաբերել են 13-րդ քրոմոսոմի լրացուցիչ պատճեն</title>

            <description><![CDATA[<p>Պերուի հարավում՝ Նասկայի մշակույթի մոտ 1600 տարվա վաղեմության գերեզմանում, հնագետները երկու մանկան աճյուն են գտել նույն կավե անոթում։ Նրանցից մեկի գանգի կենտրոնում մեկ ակնակապիճ կար։ Հին ԴՆԹ-ի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ երեխան ունեցել է 13-րդ քրոմոսոմի լրացուցիչ պատճեն։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-nasca-ceramic-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Նասկայի շրջանի մանկական աճյունի ԴՆԹ-ում հայտնաբերել են 13-րդ քրոմոսոմի լրացուցիչ պատճեն]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Էլսա Տոմաստո Կագիգաոյի և գործընկերների ուսումնասիրությունը նոյեմբերի 9-ին առցանց հրապարակվել է PNAS ամսագրում։ Հեղինակներն ուսումնասիրել են Պալպայի հովտի Խաուրանգա հնավայրում հայտնաբերված երկու մանկան ոսկորները։ Դամբարանը թվագրվում է Նասկայի մշակույթի միջին շրջանով։



Մանուկներից մեկի գանգում ակնակապիճը գտնվում էր դեմքի կենտրոնում։ Գանգի մյուս առանձնահատկությունները ևս համապատասխանում էին ցիկլոպիային՝ զարգացման հազվադեպ բնածին խանգարմանը, որի դեպքում երկու առանձին ակնակապիճ չի ձևավորվում։ Երկրորդ մանկան կմախքում նման փոփոխություններ չեն նկատել։



Ոսկորներից ստացված ԴՆԹ-ն ցույց է տվել, որ առաջին երեխան ունեցել է 13-րդ քրոմոսոմի երեք պատճեն՝ սովորական երկուսի փոխարեն։ Հեղինակները քրոմոսոմային այս փոփոխությունը՝ տրիսոմիա 13-ը, համարում են գանգի առանձնահատկությունների ամենահավանական պատճառը։ ԴՆԹ-ի տվյալներով՝ երկու երեխաները մայրական գծով ազգակից չեն եղել։



Խաուրանգան Պալպայի հովտի այն հնավայրերից է, որտեղ պեղումներ են իրականացրել գերմանացի և պերուացի հնագետները։ Նասկայի մշակույթում մանկան աճյունը կավե անոթում ամփոփելու այլ օրինակներ ևս հայտնի են։ Այս դեպքում միևնույն անոթում երկու երեխա է թաղվել։



Ուսումնասիրությունը չի պարզել, թե որքան է ապրել բնածին խանգարում ունեցող երեխան։ Համատեղ թաղման պատճառը նույնպես հայտնի չէ։ Միայն այս գերեզմանի տվյալներով հնարավոր չէ ասել, թե արդյոք համայնքը երեխայի առանձնահատկության պատճառով այլ կերպ է կազմակերպել թաղումը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/nasca-burial-trisomy-13</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>