<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d6%84%d5%a1%d5%b2%d6%81%d5%af%d5%a5%d5%b2/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 07:05:16 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21142</guid>

            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 12:00:13 +0000</pubDate>

            <title>Սուր միելոիդ լեյկեմիայի հետ կապված առաջին մուտացիաները կարող են առաջանալ ախտորոշումից տասնամյակներ առաջ</title>

            <description><![CDATA[<p>Քեմբրիջի համալսարանի և Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի հետազոտողները պահպանված արյան նմուշներով վերականգնել են սուր միելոիդ լեյկեմիային նախորդող գենետիկական փոփոխությունների ընթացքը։ Նրանց հաշվարկով՝ հետագայում հիվանդացած 47 կանանց մոտ երկու երրորդի դեպքում առաջին մուտացիան, որը բջիջներին աճի առավելություն է տվել, առաջացել է մինչև 20 տարեկանը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/acute-myeloid-leukemia-micrograph.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Սուր միելոիդ լեյկեմիայի հետ կապված առաջին մուտացիաները կարող են առաջանալ ախտորոշումից տասնամյակներ առաջ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Գիտնականները համեմատել են հետագայում սուր միելոիդ լեյկեմիա ախտորոշված 47 կանանց և համադրելի տարիքի 46 կանանց արյան շիճուկի նմուշները։ Երկրորդ խմբի կանանց մոտ հիվանդությունը չի զարգացել։ Հետազոտության արդյունքները նոյեմբերի 11-ին հրապարակվել են Nature ամսագրում։



Նմուշները տարիներ շարունակ հավաքվել էին Մեծ Բրիտանիայում՝ ձվարանների քաղցկեղի սքրինինգի ուսումնասիրության համար։ Դրանցից ամենավաղը վերցվել էր լեյկեմիայի ախտորոշումից 15 տարի առաջ։ Հետազոտողները ԴՆԹ-ի հաջորդականության վերլուծությամբ հետևել են, թե ինչպես է փոխվել նույն մուտացիան կրող բջիջների բաժինը, ապա մաթեմատիկական մոդելով գնահատել են, թե երբ է առաջացել մուտացիան։



Առաջին փոփոխությունը կրող բջիջների խմբերը՝ կլոնները, սկզբում դանդաղ են աճել․ դրանց թվի կրկնապատկումը կարող էր տարիներ տևել։ Հետագա մուտացիաները որոշ կլոնների թույլ են տվել շատ ավելի արագ բազմանալ և աստիճանաբար դուրս մղել մյուսներին։



Առնվազն մեկ երրորդի դեպքում մեկ կլոն արդեն գերակշռում էր արյան բջիջների մեջ ախտորոշումից տարիներ առաջ, հայտնում է Քեմբրիջի համալսարանը։ Համեմատական խմբում նման դեպք չի գրանցվել։ UK Biobank-ի տվյալների առանձին վերլուծությունն էլ այդ երևույթը կապել է հիվանդության ավելի բարձր ռիսկի հետ։



Վաղ ազդանշան, սակայն, եղել է ոչ բոլորի մոտ։ Դեպքերի մոտ մեկ հինգերորդում կլոնների աճը կա՛մ չէր հայտնաբերվել, կա՛մ նկատելի էր դարձել ախտորոշումից ընդամենը մեկից երկու տարի առաջ։ Հեղինակները նաև չեն ունեցել ախտորոշման պահին վերցված նմուշներ, ուստի չեն կարող հաստատել, որ ավելի վաղ հայտնաբերված կլոններից է զարգացել լեյկեմիան։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/leukemia-early-mutations</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20868</guid>

            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 12:15:37 +0000</pubDate>

            <title>Քաղցկեղային բջիջներից cGAS-ի հեռացումը մկների մոտ արագացրել է ուռուցքների աճը</title>

            <description><![CDATA[<p>Բջջային մշակույթների և մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ cGAS սպիտակուցի կորուստը մեծացնում է բջիջներում խոլեստերինի կուտակումը և նպաստում ուռուցքի աճին։ Աշխատանքը բացահայտում է այս իմունային սպիտակուցի ևս մեկ գործառույթ՝ բջջակորիզում գեների ակտիվության կարգավորումը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/cgas-cover-wide.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Քաղցկեղային բջիջներից cGAS-ի հեռացումը մկների մոտ արագացրել է ուռուցքների աճը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանի Լայնբերգերի քաղցկեղի կենտրոնի հետազոտողները արդյունքները նոյեմբերի 2-ին հրապարակել են Journal of Clinical Investigation ամսագրում։ Խումբն ուսումնասիրել է մարդու բջջային գծեր և մկների մեջ փոխպատվաստված ուռուցքներ՝ պարզելու, թե cGAS-ն ինչպես է ազդում բջիջների նյութափոխանակության վրա։



cGAS-ը հայտնի է որպես բջջի ներսում հայտնված անսովոր ԴՆԹ-ն ճանաչող սպիտակուց։ Այն մասնակցում է վարակների դեմ իմունային պատասխանի գործարկմանը։ Նոր աշխատանքում գիտնականները կենտրոնացել են բջջակորիզում գտնվող cGAS-ի վրա, որի դերը դուրս է այդ դասական պաշտպանական մեխանիզմի սահմաններից։



Գենոմային և կենսաքիմիական վերլուծություններով խումբը ցույց է տվել, որ cGAS-ը նպաստում է LGALS3 գենի ակտիվությանը։ Դրա արտադրած գալեկտին-3 սպիտակուցը ճնշում է ACAA2 ֆերմենտի աշխատանքը՝ սահմանափակելով ճարպաթթուների քայքայումից ացետիլ-CoA-ի ստացումը։ Այս միացությունը նաև խոլեստերինի սինթեզի հումք է։



Երբ cGAS-ը հեռացրել են բջիջներից, խոլեստերինի քանակն աճել է։ Դրան զուգահեռ ուժեղացել է բջջի աճն ու գոյատևումը խթանող mTORC2/Akt ազդանշանային ուղու ակտիվությունը։ Արդյունքները ցույց են տալիս կապ գեների կարգավորման, ճարպային փոխանակության և ուռուցքային վարքի միջև։



Մկների մեջ փոխպատվաստված կրծքագեղձի և արգանդի վզիկի քաղցկեղային բջիջներից ձևավորված ուռուցքներն ավելի արագ են աճել cGAS-ի բացակայության դեպքում։ LGALS3-ի վերականգնումը զգալիորեն թուլացրել է այդ արագացված աճն ու ճարպերի կուտակումը։



Բջջային փորձերում cGAS-ի հեռացումը նաև նվազեցրել է դոքսոռուբիցինի և էտոպոզիդի նկատմամբ զգայունությունը։ Սովորական cGAS-ի կամ LGALS3-ի վերականգնումից հետո զգայունությունը վերադարձել է։ Հեղինակները դեռ չեն պարզել՝ արդյոք այս մեխանիզմը նույն կերպ է գործում բոլոր քիմիաթերապևտիկ միջոցների կամ ուռուցքների դեպքում։



Համալսարանը հայտնում է, որ հետազոտողները դեռ չունեն այս ուղին թիրախավորող դեղորայքային միջամտություն։ Հաջորդ քայլը համապատասխան միացությունների որոնումն ու կենդանական մոդելներում ստուգումն է։ Մարդկանց մոտ բուժման արդյունավետությունն այս աշխատանքում չի փորձարկվել։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/cgas-cholesterol-tumor-growth</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20500</guid>

            <pubDate>Thu, 15 Oct 2026 12:04:35 +0000</pubDate>

            <title>Քաղցկեղի ախտորոշումից տարիներ առաջ երեխաների արյան մեջ որոշ հակամարմիններ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Նորվեգացի հետազոտողները քաղցկեղ ունեցող երեխաների արյան մեջ հայտնաբերել են օրգանիզմի սեփական՝ ԴՆԹ-ի վերականգնմանը մասնակցող սպիտակուցները թիրախավորող հակամարմիններ։ Դրանց մի մասը եղել է նաև տարիներ անց քաղցկեղ ախտորոշված մարդկանց մանկության արյան նմուշներում, սակայն հիվանդության առաջացման մեջ դրանց դերը դեռ ապացուցված չէ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-antibodies-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Քաղցկեղի ախտորոշումից տարիներ առաջ երեխաների արյան մեջ որոշ հակամարմիններ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Բերգենի համալսարանի և Օսլոյի համալսարանական հիվանդանոցի գիտնականների աշխատանքը հոկտեմբերի 14-ին հրապարակվել է Frontiers in Immunology ամսագրում։ Հիմնական համեմատությունն ընդգրկել է քաղցկեղի ինը տեսակով 175 հիվանդի և համապատասխան տարիքի 141 առողջ մասնակցի արյան շիճուկի նմուշներ։
Հետազոտողները որոնել են աուտոհակամարմիններ՝ հակամարմիններ, որոնք ճանաչում են օրգանիզմի սեփական սպիտակուցները։ Դրանք հանդիպում են նաև առողջ մարդկանց մոտ, բայց քաղցկեղ ունեցող երեխաների նմուշներում առանձնացել են ԴՆԹ-ի վնասումների վերականգնման հետ կապված սպիտակուցները թիրախավորող խմբերը։ Նույն պատկերը չի հայտնաբերվել մեծահասակների խմբերի մեծ մասում։
Առանձին ստուգման համար օգտագործվել են բրիտանական երկու երկարաժամկետ հետազոտությունների մանկության նմուշները։ Ընտրանքում եղել են հետագայում՝ մինչև 30 տարեկանը, քաղցկեղ ախտորոշված 30 մարդ և համեմատության խմբի 29 մասնակից։ Երեք ընտրված աուտոհակամարմիններից առնվազն մեկը հայտնաբերվել է առաջին խմբի 17 և երկրորդի չորս մասնակցի մոտ։
Բջջային փորձերում հիվանդների շիճուկից ստացված IgG հակամարմինները ներթափանցել են կենդանի բջիջներ։ Դրանց մի մասը կուտակվել է բջջակորիզի հարևանությամբ գտնվող TIGER կոչվող տիրույթում, որտեղ հայտնվել են նաև թիրախավորվող որոշ սպիտակուցներ։
Հեղինակները ենթադրում են, որ նման կուտակումը կարող է սպիտակուցներին հեռացնել իրենց սովորական աշխատանքի վայրից և խանգարել բջջի պաշտպանական գործընթացներին։ Սակայն այս փորձերը դեռ չեն ապացուցում, որ հակամարմինները մարդու օրգանիզմում քաղցկեղ են առաջացնում։ Հնարավոր այլ բացատրությունները ներառում են արդեն սկսված նախաքաղցկեղային գործընթացը կամ իմունային համակարգի խանգարումը։
Frontiers-ի հրապարակած պարզաբանման մեջ հետազոտողները նշում են, որ դեռ ուսումնասիրում են հակամարմինների ազդեցությունը բջջային մշակույթներում ԴՆԹ-ի վերականգնման վրա։ Հիպոթեզան հետագայում նախատեսում են ստուգել նաև մկների փորձերով։
Նախաախտորոշիչ ընտրանքը փոքր է, իսկ որոշ մասնակիցներ հիվանդացել են արդեն չափահաս տարիքում։ Արդյունքները նոր հետազոտական ուղղություն են բացում, բայց դեռ չեն տալիս երեխաների համատարած ստուգման համար հաստատված թեստ կամ կանխարգելման եղանակ։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/autoantibodies-cancer-study</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20471</guid>

            <pubDate>Sun, 11 Oct 2026 18:04:02 +0000</pubDate>

            <title>Հայաստանն առաջինն է հաստատել Agenus-ի երկու հակաքաղցկեղային դեղամիջոցները</title>

            <description><![CDATA[<p>Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը պայմանական թույլտվություն է տվել ամերիկյան Agenus ընկերության Botvymo և Evamplix դեղամիջոցների համատեղ կիրառմանը՝ աղիների քաղցկեղի որոշակի տեսակի բուժման համար։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ սա երկու դեղամիջոցների առաջին պաշտոնական գրանցումն է աշխարհում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/garo-armen-archive.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հայաստանն առաջինն է հաստատել Agenus-ի երկու հակաքաղցկեղային դեղամիջոցները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Agenus-ը որոշման մասին հայտնել է հոկտեմբերի 8-ին։ Ընկերությունը 1994 թվականին համահիմնադրել է Գարո Արմենը, որը նաև դրա գլխավոր գործադիր տնօրենն ու տնօրենների խորհրդի նախագահն է։



Համակցված բուժումը նախատեսված է նախկինում ստանդարտ բուժում ստացած չափահասների համար, որոնց մոտ ախտորոշվել է միկրոսատելիտային կայուն (MSS) մետաստատիկ կոլոռեկտալ քաղցկեղ՝ հաստ և ուղիղ աղիների քաղցկեղ։ Պարտադիր պայման է լյարդում ակտիվ մետաստազների բացակայությունը։



Botvymo-ն բոտենսիլիմաբի, իսկ Evamplix-ը բալստիլիմաբի առևտրային անվանումներն են։ Երկուսն էլ իմունաթերապիայի դեղամիջոցներ են՝ հակամարմիններ, որոնք թիրախավորում են իմունային պատասխանը սահմանափակող տարբեր սպիտակուցներ՝ CTLA-4-ը և PD-1-ը։



Թույլտվություններն ուժի մեջ են մտել 2026 թվականի հոկտեմբերի 2-ից և տրվել են մեկ տարով։ Դրանք կարող են երկարաձգվել՝ ընկերության կողմից ամեն տարի ներկայացվող նոր կլինիկական տվյալների հիման վրա։



Ըստ Agenus-ի՝ որոշման հիմքում են առաջին՝ 1b փուլի C-800-01 հետազոտությունն ու երկրորդ փուլի C-800-25 պատահականացված հետազոտության տվյալները։ Կլինիկական ծրագրի արդյունքները հրապարակվել են Nature Medicine և Clinical Cancer Research ամսագրերում։



Clinical Cancer Research-ում այս օգոստոսին հրապարակվել են 123 հիվանդի ընդլայնված դիտարկման արդյունքները։ Ուռուցքի նվազում արձանագրվել է նրանց 21 տոկոսի մոտ։ Բուժման հետ կապված ամենատարածված անցանկալի երևույթներն են եղել փորլուծությունն ու հոգնածությունը։



Agenus-ն ակնկալում է, որ բուժումը հասանելի կլինի ինչպես Հայաստանի բնակիչներին, այնպես էլ բուժման նպատակով երկիր ժամանող օտարերկրյա հիվանդներին՝ հայ ուռուցքաբանների հսկողությամբ։ Թույլտվությունները գործում են Հայաստանի տարածքում։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/armenia-agenus-cancer-drugs-approval</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>