<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/%d6%84%d6%80%d5%b8%d5%b4%d5%b8%d5%bd%d5%b8%d5%b4%d5%b6%d5%a5%d6%80/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 14:10:52 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21105</guid>

            <pubDate>Wed, 11 Nov 2026 12:07:18 +0000</pubDate>

            <title>Նասկայի շրջանի մանկական աճյունի ԴՆԹ-ում հայտնաբերել են 13-րդ քրոմոսոմի լրացուցիչ պատճեն</title>

            <description><![CDATA[<p>Պերուի հարավում՝ Նասկայի մշակույթի մոտ 1600 տարվա վաղեմության գերեզմանում, հնագետները երկու մանկան աճյուն են գտել նույն կավե անոթում։ Նրանցից մեկի գանգի կենտրոնում մեկ ակնակապիճ կար։ Հին ԴՆԹ-ի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ երեխան ունեցել է 13-րդ քրոմոսոմի լրացուցիչ պատճեն։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-nasca-ceramic-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Նասկայի շրջանի մանկական աճյունի ԴՆԹ-ում հայտնաբերել են 13-րդ քրոմոսոմի լրացուցիչ պատճեն]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Էլսա Տոմաստո Կագիգաոյի և գործընկերների ուսումնասիրությունը նոյեմբերի 9-ին առցանց հրապարակվել է PNAS ամսագրում։ Հեղինակներն ուսումնասիրել են Պալպայի հովտի Խաուրանգա հնավայրում հայտնաբերված երկու մանկան ոսկորները։ Դամբարանը թվագրվում է Նասկայի մշակույթի միջին շրջանով։



Մանուկներից մեկի գանգում ակնակապիճը գտնվում էր դեմքի կենտրոնում։ Գանգի մյուս առանձնահատկությունները ևս համապատասխանում էին ցիկլոպիային՝ զարգացման հազվադեպ բնածին խանգարմանը, որի դեպքում երկու առանձին ակնակապիճ չի ձևավորվում։ Երկրորդ մանկան կմախքում նման փոփոխություններ չեն նկատել։



Ոսկորներից ստացված ԴՆԹ-ն ցույց է տվել, որ առաջին երեխան ունեցել է 13-րդ քրոմոսոմի երեք պատճեն՝ սովորական երկուսի փոխարեն։ Հեղինակները քրոմոսոմային այս փոփոխությունը՝ տրիսոմիա 13-ը, համարում են գանգի առանձնահատկությունների ամենահավանական պատճառը։ ԴՆԹ-ի տվյալներով՝ երկու երեխաները մայրական գծով ազգակից չեն եղել։



Խաուրանգան Պալպայի հովտի այն հնավայրերից է, որտեղ պեղումներ են իրականացրել գերմանացի և պերուացի հնագետները։ Նասկայի մշակույթում մանկան աճյունը կավե անոթում ամփոփելու այլ օրինակներ ևս հայտնի են։ Այս դեպքում միևնույն անոթում երկու երեխա է թաղվել։



Ուսումնասիրությունը չի պարզել, թե որքան է ապրել բնածին խանգարում ունեցող երեխան։ Համատեղ թաղման պատճառը նույնպես հայտնի չէ։ Միայն այս գերեզմանի տվյալներով հնարավոր չէ ասել, թե արդյոք համայնքը երեխայի առանձնահատկության պատճառով այլ կերպ է կազմակերպել թաղումը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/nasca-burial-trisomy-13</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20759</guid>

            <pubDate>Sat, 31 Oct 2026 04:04:59 +0000</pubDate>

            <title>Մկների ձվաբջիջներում հայտնաբերել են քրոմոսոմների կապը պահպանող սպիտակուց</title>

            <description><![CDATA[<p>Մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ OMC1 սպիտակուցն օգնում է ձվաբջիջներում պահպանել քույր քրոմատիդների կապը։ Դրա բացակայության դեպքում քրոմոսոմների սխալ բաշխման վտանգը մեծանում է՝ նմանվելով ծերացող ձվաբջիջներում դիտվող փոփոխություններին։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/omc1-mouse-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մկների ձվաբջիջներում հայտնաբերել են քրոմոսոմների կապը պահպանող սպիտակուց]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ճապոնիայի Չիբայի համալսարանի, RIKEN-ի և Կումամոտոյի համալսարանի հետազոտողները պարզել են, որ OMC1 սպիտակուցը մասնակցում է ձվաբջիջներում քրոմոսոմների կապի երկարատև պահպանմանը։ Nature Aging ամսագրում հոկտեմբերի 29-ին հրապարակված աշխատանքը հիմնված է մկների վրա կատարված փորձերի վրա։



Կաթնասունների ձվաբջիջներում մեյոզը՝ սեռական բջիջների ձևավորման համար անհրաժեշտ բաժանումը, սկսվում է դեռ սաղմնային շրջանում, ապա երկար ժամանակ դադարում։ Մկների դեպքում այդ դադարը կարող է ամիսներ տևել, իսկ մարդու դեպքում՝ տասնամյակներ։ Այդ ընթացքում REC8 պարունակող կոհեզինային համալիրները պետք է պահպանեն քրոմոսոմի երկու պատճենների՝ քույր քրոմատիդների կապը։



Հետազոտողները հայտնաբերել են, որ OMC1-ը տեղակայվում է REC8 կոհեզին պարունակող քրոմոսոմային առանցքների երկայնքով։ Այն առկա է ինչպես սաղմնային, այնպես էլ հասուն ձվաբջիջներում և օգնում է պահպանել քրոմոսոմների վրա գտնվող REC8-ը։



Չիբայի համալսարանը հոկտեմբերի 30-ի հաղորդագրությունում նշում է, որ Omc1 գենն անջատած մկների նույնիսկ երիտասարդ ձվաբջիջներում թուլացել է քրոմոսոմային կապը և խախտվել քրոմոսոմների բաշխումը։ Այդ փոփոխությունները նման էին բնական ծերացման ժամանակ դիտվող որոշ խախտումների։



Փորձերից մեկում հասունացող ձվաբջիջներին Omc1-ի մատրիցային ՌՆԹ ավելացնելը մասամբ մեղմել է կապի խախտումները։ Ամբողջական վերականգնում չի գրանցվել։ Հեղինակների մեկնաբանությամբ՝ սպիտակուցն անհրաժեշտ է ոչ միայն բաժանման վերսկսման պահին, այլև դրան նախորդող երկարատև դադարի ընթացքում։



Աշխատանքը բացահայտում է վերարտադրողական ծերացման մեխանիզմներից մեկը, սակայն դեռ չի պարզում, թե OMC1-ն ինչպես է մոլեկուլային մակարդակում պահպանում REC8-ը։ Մարդու ձվաբջիջների որակը բարելավելու կամ պտղաբերությունը երկարաձգելու կիրառություն հետազոտությունը չի հաստատում․ դրա համար անհրաժեշտ են հետագա ուսումնասիրություններ։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/omc1-oocyte-chromosomes</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>