<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/100/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Wed, 07 Oct 2026 17:05:12 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12781</guid>

            <pubDate>Thu, 02 Jul 2020 11:33:21 +0000</pubDate>

            <title>9 երևույթ, որոնք տեղի են ունենում քնած ժամանակ</title>

            <description><![CDATA[<p>Բոլորին է հայտնի, որ մարդն իր կյանքի 1/3-ը քնած է անցկացնում: Սակայն ի՞նչ գործընթացներ են տեղի ունենում այդ վիճակում: Ներկայացվում են 9 փաստեր այն մասին, թե ինչ է կատարվում օրգանիզմում՝ քնած ժամանակ:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/how-can-you-make-money-while-you-sleep-1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[9 երևույթ, որոնք տեղի են ունենում քնած ժամանակ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
1. Քնի ժամանակ մարդը միջինում մեկ ժամում այրում է 40-60 կկալ: Թեև այդ լուրն ուրախալի է թվում, սակայն այն չի օգնի պատրաստվել լողաշրջանին, քանի որ 8 ժամվա քունը կազմում է մոտավորապես 320 կկալ կամ, օրինակ, 150-200 գրամ հաց:



2. Հետազոտողները պարզել են, որ քնած ժամանակ մարդու ուղեղը կարող է վերամշակել տեղեկատվությունը և մանրամասները, որոնք մենք արգելափակում ենք արթուն ժամանակ: Ուստի քունը կարող է նպաստել որոշակի «փայլատակմանը»: Այստեղ արժե հիշեցնել Մենդելեևի և նրա Պարբերականության աղյուսակի պատմությունը (չնայած այն առասպել են համարում):



3. Որակյալ քունը կարևոր է հատկապես երեխաների համար: Գիտնականները համարում են, որ որքան երկար քնի երեխան, այն արագ կաճի:



4. Սմարթֆոնները վերջերս են դարձել մեր կյանքի անբաժանելի մասը, սակայն արդեն հասցրել են ազդել մեզ վրա, իսկ ոմանց վրա՝ նույնիսկ բավականին տարօրինակ կերպով: Հաճախակի են դառնում դեպքերը, երբ մարդիկ հաղորդագրություն են գրում քնած ժամանակ՝ ընդհանրապես չգիտակցելով դա: Անհարմար իրավիճակներից խուսափելու նպատակով քնելուց առաջ սմարթֆոնը հեռու դրեք:



5. Արագ քնի պահին ուղեղը մարմնին «հրամայում է» արագացնել արյան շրջանառությունը: Այն կարող է հանգեցնել գրգռման՝ ինչպես՝ տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց մոտ: Որոշ դեպքերում նման երևույթը վերածվում է քնի ժամանակ չգիտակցված սեռական հարաբերության:



6. Այդ արտառոց երևույթը հազվադեպ է տեղի ունենում, բայց այն շատ հետաքրքրական է: Դուք կարող եք բարձր ձայներ «լսել» ձեր գլխում՝ քնի կամ արթնացման պահին: Այդ երևույթից տառապող մարդիկ սովորաբար սթրեսի են ենթարկված լինում:



7. Այսպես կոչված լուսնոտությունով տառապում է մոլորակի բնակչության 25%-ը: Ընդ որում՝ երեխաների շրջանում այդ երևույթն ավելի շատ է հանդիպում, քան՝ մեծերի:



8. Քնի ժամանակ բոլոր մկաններն են թուլանում: Հենց այդ պատճառով էլ որոշ մարդկանց մոտ տեղի են ունենում մետեորիզմի (փորափքանք) նոպաներ:



9. Օրվա ընթացքում յուրաքանչյուր մարդ բառացիորեն ենթարկվում է մեծ քանակությամբ տեղեկատվության հարձակման: Քնած ժամանակ ուղեղը տեղեկատվությունը տեսակավորում է՝ մի մասում տեղադրելով այն, ինչը մոռանալու եք, մյուս մասում՝ այն, որ ձեզ համար կարևոր է:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/research/qnac-jamanak</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=9827</guid>

            <pubDate>Thu, 02 Apr 2020 13:28:21 +0000</pubDate>

            <title>Առողջության անվտանգության նոր վարկանիշում Հայաստանն առաջ է անցել ԱՄՆ-ից, Թուրքիայից, Ադրբեջանից</title>

            <description><![CDATA[<p>Հրապարակվել է Covid-19 կորոնավիրուսի պանդեմիայի պայմաններում տարբեր երկրներում առողջության անվտանգության վարկանիշային աղյուսակը, որտեղ 72 երկրների շարքում Հայաստանը 28-րդն է:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/07.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Առողջության անվտանգության նոր վարկանիշում Հայաստանն առաջ է անցել ԱՄՆ-ից, Թուրքիայից, Ադրբեջանից]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Deep Knowledge Group կոնսորցիումը, որը մասնագիտացած է կենսաբանական և առողջապահական նախագծերում ներդրումների և գիտական հետազոտությունների ուղղությամբ, վարկանիշային աղյուսակ է հրապարակել, որտեղ գնահատվել է Covid-19 կորոնավիրուսային հիվանդության համաճարակի շրջանում տարբեր երկրներում առկա իրավիճակը:



Հաղորդվում է, որ տվյալները վերցված են բաց աղբյուրներից՝ Առողջապահական համաշխարհային կազմակերպության, Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի, Լոնդոնի արքայական քոլեջի, ԱՄՆ-ի Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնի հրապարակումներից:



Առողջության անվտանգության վարկանիշային աղյուսակում առաջին հորիզոնականում Իսրայելն է՝ 619 միավորով: Ընդհանրապես՝ առաջին տասնյակը հետևյալ պատկերն ունի.



1. Իսրայել,2. Սինգապուր,3. Նոր Զելանդիա,4. Հոնկոնգ,5. Թայվան,6. Ճապոնիա,7. Հունգարիա,8. Ավստրիա,9. Գերմանիա,10. Հարավային Կորեա:



Հայաստանը 141,3 միավորով այս ցանկում 28-րդ հորիզոնականում է, Ռուսաստանը՝ 25-րդ (191,75 միավոր), ԱՄՆ-ն՝ 29-րդ (140 միավոր), Ուկրաինան՝ 64-րդ (46,4): Հայաստանը, ինչպես երևում է, առաջ է անցել նաև Թուրքիայից (49-րդ) ու Ադրբեջանից (65-րդ):



Նշենք, որ Իրանն ու Վրաստանն այս աղյուսակում նշված չեն: Աղյուսակի վերջին հորիզոնականներում են Հյուսիսային Մակեդոնիան, Բուլղարիան, Հնդկաստանը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/offtop/aroxjutyan-anvtangutyan</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=6787</guid>

            <pubDate>Mon, 30 Dec 2019 19:27:06 +0000</pubDate>

            <title>Իմունային համակարգի ամրապնդմանն անհրաժեշտ 7 նյութեր</title>

            <description><![CDATA[<p>Քանի որ Ամանորը մոտ է և մտածում եք՝ ինչ պատրաստել, հոդվածում ներկայացված խորհուրդները կօգնեն կատարելու ճիշտ ընտրություն: Արդյունքում՝ քիչ հիվանդություն և քիչ դեղեր:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/12/mat_107701.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Իմունային համակարգի ամրապնդմանն անհրաժեշտ 7 նյութեր]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Իմունիտետի աշխատանքը խթանելն այդքան էլ դյուրին գործ չէ. բազմաթիվ միջոցներ արդյունք չեն տալիս: Բժիշկները կատակում են՝ նշելով, որ եթե տատիկը գիտի, թե ինչպես կարելի է ամրապնդել իմունիտետը, ապա պապիկն էլ գիտի՝ ինչպես ղեկավարել պետությունը: Սակայն որոշ ապրանքներ ամեն դեպքում կարող են օգնել իմունային համակարգին՝ հաղթահարելու դժվարությունները: Ստորև ներկայացվում են օգտակար նյութերն ու դրան օգտագործման մանրամասները:



1. Մասուր կամ վիտամին C պարունակող այլ մթերք



Վիտամին C-ն (ասկարբինաթթու) մեր օրգանիզմի համար կենսական նշանակություն ունի: Այս հզոր անտիօքսիդանտը  բջիջներին պաշտպանում է ազատ ռադիկալներով վարակվելուց: Վիտամին C-ն ապահովում է ֆերմենտների աշխատանքը, որոնք պատասխանատու են բիոլոգիական մոլեկուլների սինթեզի և գեների աշխատանքի վերահսկման համար: Այն անհրաժեշտ է իմունային համակարգի ճիշտ աշխատանքի համար. ապահովում է մաշկի պաշտպանական ֆունկցիան, օգնում է բջիջ-ֆագոցիտներին՝ միկրոբները սպանելու հարցում, և խթանում է լիմֆոցիտների արտադրությանը: Վիտամին C-ի պակասորդը հանգեցնում է իմունիտետի անկմանը:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա վիտամին C



Վիտամին C-ի մեծ քանակություն են պարունակում մասուրը, սև հաղարջը, չիչխանը: Հարուստ են նաև քաղցր պղպեղը, բրյուսելյան և ծաղկակաղամբը, սպանախը, կիվին (շողպար), սեխը, ելակը և ցիտրուսայինները:



C-ն քմահաճ վիտամին է. այն հեշտորեն ոչնչանում է և զգայուն է պահպանման ու խոհանոցային մշակման պայմաններին: Մաղադանոսը սենյակային ջերմաստիճանում 2 օր պահելու դեպքում նրա վիտամինների 80%-ը կորչում է: Վիտամին C-ն պահպանելու համար անհրաժեշտ է մրգերն ու բանջարեղենը պահել սառնարանում կամ սառցարանում, արևի ուղիղ ճառագայթներից հեռու:



Մասուրի պատրաստման ամենանախընտրելի տարբերակը ապակե կոլբայով թերմոսում եռացնելն է: Ջուրը եռալուց հետո պետք է թողնել 3-5 րոպե՝ հովանա, ապա նոր լցնել պտուղը, որպեսզի արժեքավոր նյութերը քիչ տուժեն:



Ինչքա՞ն ուտել՝ չհիվանդանալու համար



Նուտրիցիոլոգները խորհուրդ են տալիս հնարավորության դեպքում C վիտամինը ստանալ մրգերից ու բանջարեղենից, ոչ թե՝ դեղային հավելումներից: Այսպես այն ավելի դյուրին է յուրացվում: Վարակի դեմ հեշտությամբ պայքարելու համար պետք է վիտամին C-ն պահել բարձր մակարդակի վրա, այլ ոչ թե շտապել լրացնել այն միայն հիվանդանալու դեպքում: Անհրաժեշտ է օրական 5 միրգ ու բանջարեղեն ուտել: Վերջինն ավելի նախընտրելի է հատկապես նրանց համար, ովքեր չեն ցանկանում գիրանալ:



2. Արտիճուկ կամ պրեբիոտիկով այլ սնունդ



Պրեբիոտիկներն ուտելի նյութեր են օգտակար բակտերիաների համար, որոնք մարդու աղիներում են: Աղիների միկրոբներն օգնում են պահպանել առողջ քաշը, ազդում են համային նախընտրությունների և նյարդային համակարգի աշխատանքի վրա, օգնում են իմունիտետին:



Աղիների բակտերիաները սինթեզում են կյանքի համար անհրաժեշտ վիտամինները և այլ նյութերը, որոնք օրգանիզմն ի վիճակի չէ ինքնուրույն արտադրել: Բացի այդ՝ առողջ միկրոբներն օրգանիզմը պաշտպանում են «չար» բակտերիաներից:



Պրեբիոտիկները սննդային նրբաթելեր են, որոնք խթանում են աղիներում օգտակար բակտերիաների՝ ինուլինի, օլիգոսախարիդների և ռեզիստենտային օսլայի բազմացմանը:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Ինուլինի մեծ քանակություն կա արտիճուկի, ճարճատուկի արմատի, գետնատանձի և ծնեբեկի մեջ: Օլիգոսախարիդներ կան կանաչեղենում, մեղրի, խնձորի, բանանի, բողկանման սոխի և սխտորի, ինչպես նաև լոբու և փոճոկի մեջ: Ռեզիստենտային օսլան սովորական, ցածր կալորիականությամբ օսլայի տեսակ է, որը ճեղքվում է բակտեիաների կողմից և պարունակվում է երկար եփված վարսկափաթիլներում, փոճոկում և կանաչ բանանի մեջ:



Ինչքա՞ն ուտել



Ինչքան՝ շատ, այնքան՝ լավ: Սննդային նրբաթելերը բավարար չեն սովորաբար քաղաքաբնակների սննդակարգում:



3. Կեֆիր և այլ պրոբիոտիկներ



Համարվում է, որ օգտակար բակտերիաները նորածնի աղիներում հայտնվում են ծնվելիս, այդ պատճառով էլ այն երեխաների մոտ, որոնք կեսարյան հատմամբ են լույս աշխարհ եկել, խնդիրներ են ունենում: Մեծանալով՝ մարդն էլ ավելի է խախտում մանրէների հավասարակշռությունը. օգտագործում է բակտերիաների համար վնասակար ալկոհոլ, շաքար, հակաբիոտիկներ, որոնք սպանում են բոլոր մանրէներին՝ անխտիր:



Մանրէների քանակը չափի մեջ պահելու համար անհրաժեշտ է պարբերաբար սնվել օգտակար միկրոօրգանիզմներով: Այդ հարցում կօգնեն պրոբիոտիկները՝ լավ բակտերիաներով հարուստ սնունդը:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Օգտակար բակտերիաներ կան թթվակաթային և թթու դրա ապրանքներում՝ յոգուրտ, կեֆիր, կաթնաշոռ, թթու դրած կաղամբ և կիմչի: Դեղատներում ու խանութներում հնարավոր է գտնել հատուկ թթու՝ առանց հավելումների ու շաքարի տնական յոգուրտ պատրաստելու համար:



Ինչքա՞ն ուտել



Պետք է օրական ուտել նվազագույնը մեկ բաժին պրոբիոտիկ սնունդ: Եթե վերջերս եք հակաբիոտիկ օգտագործել, ապա պետք է կրկնակի օգտագործել թթվակաթնային և թթու դրած ուտելիք և բժշկի հետ քննարկել հատուկ միջոցների օգնությամբ մանրէները վերականգնելու հարցը:



4.&nbsp; Նուշ և մագնիումով այլ սնունդ



Նախաամանորյա սթրեսն աշխատանքում, չափազանց անհանգստությունն ու վատ քունը խոչընդոտում են իմունային համակարգի աշխատանքին: Այդ պատճառով հիվանդությունների սեզոնին  պետք է բավարար չափով մագնիում օգտագործել:



Մագնիումը միկրոտարր է, որն օրգանիզմին օգնում է հաղթահարել սթրեսը: Այն կարգավորում է էլեկտրական իմպուլսների ու բջիջների միջև փոխանակման գործընթացը, նվազեցնում է դրանց գրգռվածությունը և ղեկավարում է էլեկտրական գործընթացները: Մագնիումը մասնակցում է ավելի քան 300 ֆերմենտների աշխատանքին, ուստի կարևոր է լավ իմունիտետի համար:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Մագնիում կա հանքային ջրում, վայրի բրնձի, կանաչ հնդկացորենի, ոսպի մեջ, մուգ կանաչ կանաչեղենի՝ սպանախի, քալեի (կաղամբի տեսակ), գինձի և ռեհանի մեջ, կա նաև ավոկադոյի, արևածաղկի, քունջութի և ընկույզի մեջ: Ամենաշատը նուշի, մայրու ընկույզի և հնդկական ընկույզի մեջ է, բայց պետք է զգույշ լինել. սննդակարգում ընկույզի շատ օգտագործումը հանգեցնում է կալորիայի օրական չափաբաժնի գերազանցմանը: Սովորաբար մագնիում շատ կա սննդային նրբաթելերում:



Ինչքա՞ն ուտել



Հնարավորինս շատ. հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ մարդկանց մեծ մասն ավելի քիչ մագնիումով սնվում, քան խորհուրդ է տրվում: Մեծահասակին անհրաժեշտ է օրական 300-400 մգ մագնիում: Նուշի օրական չափաբաժինը (30գ) պարունակում է 80 մգ մագնիում, սպանախի ցողունները՝ 78 մգ, մուգ դարչնագույն բրինձը՝ 40 մգ:



5. Սաղմոն և օմեգա-3-ով այլ ապրանքներ



Օմեգա-3 ճարպաթթուներն օգնում են հաղթահարել ընկճվածությունը և անհանգստությունը, պահպանում են ուղեղի, ոսկրերի և հոդերի առողջությունը, պայքարում են խրոնիկական բորբոքման դեմ, նպաստում են լավ քնին և մաշկի վիճակին: Դրանք անհրաժեշտ են օրգանիզմի օպտիմալ կառուցվածքը պահպանելու համար:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Օմեգա-3 ճարպաթթու շատ են պարունակում ծովային ձկները՝ սաղմոնը, իշխանը և թյուննոսը: Որոշ տեսակներ կան բույսերի մոտ՝ եղեսպակի սերմերում, բրյուսելյան կաղամբում, հունական ընկույզում, սակայն բույսերից օմեգա-3-ն ավելի դժվար է յուրացվում՝ չբավարարելով օրգանիզմի պահանջմունքը:



Ինչքա՞ն ուտել



Օմեգա-3 ճարպաթթուների հավասարակշռությունը պահելու համար առողջ մարդուն բավարար է շաբաթական 2-3 անգամ ուտել սաղմոն, իշխան կամ թյուննոս: Եթե ձուկ չեք ուտում, հավելումների հարցը քննարկեք բժշկի հետ:



6.  Ոստրե և ցինկ պարունակող այլ ապրանքներ



Ցինկն անհրաժեշտ է տարբեր գործընթացների բնականոն իրականացման համար: Այն կարգավորում է գեների ակտիվությունն ու ֆերմենտների աշխատանքը, ԴՆԹ-ի և սպիտակուցների սինթեզը,  վերքերի լավացումը, օրգանիզմի աճը և զարգացումը: Ցինկը կենսական նշանակություն ունի իմունային համակարգի բջիջների գործունակության համար: Մեր մարմինը չի արտադրում կամ պահպանում ցինկ, ուստի կարևոր է մշտական օգտագործումը:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Ավելի հեշտությամբ է յուրացվում ծովամթերքի և մսի ցինկը: Այն բույսերից դժվարությամբ է անցնում օրգանիզմին. բույսերում կան նյութեր, որոնք խոչընդոտում են ցինկի յուրացմանը:



Շատ ցինկ կա կակղամորթի և խեցգետնանմանների մոտ՝ ոստրե, ծովախեցգետին, միդիա, լոբստեր (օմար): Շատ է նաև տավարի, խոզի, հնդկահավի, հավի, տափակաձկան, սարդինայի և սաղմոնի մսում: Ցինկի հավելյալ պաշար են լոբազգիները, դդմակտերը, հնդկական ընկույզը, կաթը, յոգուրտը, պանիրը, ձուն, կինոան, վարսակը, մուգ դարչնագույն բրինձը, սունկը, ծնեբեկը:



Որքա՞ն ուտել



Մարդկանց մեծ մասը բավարարում է ցինկի պահանջարկը, եթե ճիշտ է սնվում՝ ուտելով բազմազան սնունդ: Պետք է շատ օգտագործել ծովամթերք, լիարժեք ճաշել, ընթրիքին ուտել միս և բանջարեղեն: Եթե առողջական անհրաժեշտություն չկա, ապա բժիշկները ցինկի հավելումներ խորհուրդ չեն տալիս: Չափից շատ օգտագործելու դեպքում մեծ է հակառակ արդյունքի վտանգը:



7.  Սիսեռ և B6-ով այլ ուտելիք



Վիտամին B6-ն անհրաժեշտ է կենտրոնական և վերջույթային նյարդային համակարգի բնականոն աշխատանքի և ամենատարբեր նյութերի սինթեզի համար: Վիտամին B6-ի անբավարարությունն արագորեն հանգեցնում է իմունային համակարգի գործառույթների անկմանը:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Մեծ քանակությամբ վիտամին B6 կա ծովային ձկան, տավարի լյարդի, թռչնի, սիսեռի, տոֆուի, ռիկոտայի, բանանի, հատիկաբույսերի ծիլերի, սպանախի, գազարի, ծաղկակաղամբի, պիստակի և հունական ընկույզի մեջ:



Ինչքա՞ն ուտել



Իմունային համակարգը և սթրեսը հաղթահարելու ունակությունը պաշտպանելու համար շաբաթական 2-3 անգամ կերեք ծովային ձուկ: Հաճախ պատրաստեք սիսեռ, օրական 1-2 անգամ սնվեք նորածիլների կանաչեղենի աղցանով: Աշխատանքի վայրում կերեք ընկույզ և գազար. սրանք կօգնեն չհիվանդանալ և պահպանել աշխատունակությունը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/anhrajesht-7nyuter</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=6373</guid>

            <pubDate>Mon, 16 Dec 2019 18:25:14 +0000</pubDate>

            <title>Հայտնի բլոգեր Լապշինը քննադատել է Հայաստանի իշխանություններին՝ վատ էկոլոգիայի համար. որքանո՞վ է իրավացի</title>

            <description><![CDATA[<p>Մեքենաների արտանետումներ, աղբ, քիչ կանաչ տարածքներ և հանքեր. դիտարկել ենք Ալեքսանդր Լապշինի մատնանշած խնդիրները. նա պնդում է, որ Հայաստանում ավելի շատ է հիվանդացել, քանի Եվրոպայում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/12/558270bd90288537debdad42bb73583b_L.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հայտնի բլոգեր Լապշինը քննադատել է Հայաստանի իշխանություններին՝ վատ էկոլոգիայի համար. որքանո՞վ է իրավացի]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ազգությամբ հրեա, Բաքվի բանտից վերջերս ազատ արձակված, այնուհետև Հայաստանում բնակված և այստեղից գոհունակությամբ հեռացած բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինն իր ֆեյսբուքյան էջում քննադատել է ՀՀ իշխանություններին՝ վատ էկոլոգիա ունենալու և դրա դեմ անհրաժեշտ միջոցներ չձեռնարկելու պատճառով:



Բլոգերը նշել է, որ Երևանում շուրջ 4 ամիս բնակվելուց հետո զգացել է, որ առողջական խնդիրներ համեմատաբար շատ է ունենում, շուտ է հոգնում, անքնություն է նկատվում: Նա այս ամենի պատճառ է համարել Երևանում (և ընդհանրապես՝ Հայաստանում) էկոլոգիան ծանր իրավիճակի: Լապշինն առանձնացրել է այն պատճառները, որոնք մեծ թվով մահացությունների են հանգեցնում: Նրա խոսքով՝ մթնոլորտի աղտոտվածությունն այս 28 տարիների ընթացքում ավելի շատ մարդ է սպանել Հայաստանում, քան Արցախյան պատերազմը:




https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=163835731521931&amp;id=100036865157039




Հերթով անդրադառնանք բլոգերի մատնանշած խնդիրներին. արդյո՞ք նա ճիշտ է.



 1. Մեքենաներից արտանետումներ



Ռուսաստանի և Իսրայելի քաղաքացի Լապշինը գտնում է, որ Երևանում օդի աղտոտվածությունը հիմնականում պայմանավորված է ներմուծված հին մեքենաների արտանետումներով: Նրա խոսքով՝ ոչ մի կերպ չեն վերահսկվում դրանց տեխնիկական վիճակը, արտանետումները: Վերջիններս, ըստ բլոգերի, դառնում են քաղցկեղի ու սրտի կաթվածի պատճառ:



Անշուշտ, Երևանը հատկապես վերջին 1-1,5 տարում «լցվել» է մեքենաներով: Այս տարի արդեն ներմուծվել է շուրջ 135 հազար մեքենա: Մինչև տարեվերջ այդ թիվը կարող է հասնել 200 հազարի: Մինչդեռ նախորդ տարի ընդամենը մոտ 50 հազար մեքենա է ներկրվել: Սա պայմանավորված է 2020թ. հունվարի 1-ից մաքսատուրքի բարձրացմամբ (ԵԱՏՄ շրջանակներում):




https://www.facebook.com/armgovernment/videos/2756521467712401/




Սակայն այդ խնդիրն առկա էր դեռևս տարիներ առաջ, երբ Հայաստան էր ներկրվում տարեկան մոտ 40 հազար մեքենա: Օրինակ՝ 2010-2013թթ. ուսումնասիրությունների համաձայն՝ Երևանում օդի աղտոտվածությունը թույլատրելիից բարձր էր: Մասնագետները դեռ այն ժամանակ խնդիրը պայմանավորում էին մեքենաների արտանետումներով, մայրաքաղաքի և հարակից տարածքներում հանքերի առկայությամբ, նաև 2000-ականներին իրականացված բաց շինարարությամբ: Այս ամենն, ըստ մասնագետների, խախտել են Երևանի օդափոխության համակարգը՝ առաջացնելով փոշու մեծ զանգված:



Փոշի (Կարմիր գիծը՝ ՍԹԿ - Սահմանված թույլատրելի կոնցենտրացիա) / ©armmonitoring.am



Ի՞նչ են անում իշխանությունները. նախ՝ մեքենաների ներմուծման վերաբերյալ: Հունվարի 1-ից էականորեն նվազելու է մեքենաների ներմուծումը: Այդ մասին արդեն հաղորդել ենք: Բացի այդ՝ զարկ է տրվելու առավելապես նոր, քիչ արտանետող մեքենաների ներմուծմանը: Ընդգծենք, որ մինչև 2022թ. ԱԱՀ-ից ազատված են ներկրվող էլեկտրոմոբիլները, ինչը նույնպես էկոլոգիայի կարգավորմանն է միտված:





Հարկային օրենսգրքում կատարված փոփոխությունները նույնպես նպատակ ունեն խթանել քիչ արտանետող մեքենաների ներմուծումը: Օրինակ՝ բարձր (301+) ձիաուժ ունեցող մեքենաների բնապահպանական հարկը կրկնապատկվել է` 50-ից դառնալով 100 դրամ՝ 1 ՁՈՒ-ի համար տարեկան: Մյուս կողմից, ԵԱՏՄ պայմանագրի համաձայն, հունվարի 1-ից ներկրվող մեքենաների համար սահմանված են հատուկ տեխնիկական պահանջներ, որոնք նույնպես զսպող մեխանիզմ են հանդիսանալու:





Ընդհանրապես, կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Երևանում հաշվառված մեքենաների մոտ 70%-ը գազով են աշխատում, ինչը, մեքենաների թվի աճին զուգահեռ, զսպում է աղտոտվածության աճը: Այսպես, իրավիճակն աղետալի չէ՝ շնորհիվ գազաբալոնների: Իսկ ընդհանուր առմամբ՝ մեքենաների արտանետումների խնդիրը նախատեսվում է կարգավորել օրենսդրորեն, ԵԱՏՄ պայմանագրի և էլեկտրոմոբիլների խթանման միջոցով:



2. Աղբավերամշակման գործարանի բացակայություն



Բլոգերը Երևանում օդի աղտոտվածության և դրանով պայմանավորված բազմաթիվ հիվանդությունների պատճառ է համարել աղբավերամշակման գործարանների բացակայությունը Երևանում և ամբողջ Հայաստանում: Նա մատնանշել է մայրաքաղաքի հարավում գտնվող խոշոր աղբավայրերը՝ Նուբարաշեն, Շենգավիթ, Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական միավորների տարածքում: Լապշինի խոսքով՝ այդտեղից թունավոր նյութերը տարածվում են նաև մյուս շրջաններ:



Նուբարաշենի աղբավայր / ©ampop.am



Ալեքսանդր Լապշինը նշել է, որ իրեն լավ է զգում Իսլայելում և Եվրոպայում: Ուշագրավ է, որ ամենաաղտոտված երկրների ցանկում Հայաստանից բացի առաջին տասնյակում են նաև եվրոպական երկրներից Բուլղարիան, Էստոնիան, Ֆինլանդիան, Շվեդիան, Լյուքսեմբուրգը, Ուկրաինան և Սերբիան:



Թեև բլոգերը բարձրաձայնում է իրականությունը՝ օդի աղտոտվածության մասին, սակայն փաստենք, որ Հայաստանում կան բազմաթիվ վերամշակող գործարաններ: Առկա է նույնիսկ քարտեզ: Այստեղ, ինչպես շատ բնապահպաններ են նշում, խնդիրը մեծապես կապված է քաղաքացիների իրավագիտակցության հետ:



Աղբի ընդունման կենտրոնները Հայաստանում / ©recycling.am



Հայաստանում շատ են հատկապես թղթի և պլաստիկի վերամշակման գործարանները: Պարզապես դրանք մեծ հզորություն չունեն, որպեսզի բավարարեն ամբողջ աղբի վերամշակման պահանջը: Ներկայումս շարունակվում է վերամշակող նոր գործարանների կառուցումը: Կառավարման առումով, ինչպես մասնագետներն են նշում, առկա է օրենսդրական որոշակի թերություն, որին վերջին շրջանում սկսել են ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել:



Ներկայումս աղբի շուրջ ստեղծված հարցի լուծման ուղղությամբ Հայաստանում գործում են հիմնականում միջազգային կազմակերպությունները, որոնց աջակցությամբ էլ Երևանի քաղաքապետարանը նախատեսում է նոր աղբավայրերի կառուցում, հների փակում: Նախատեսվում է նաև քաղաքում տեղադրել 500-700 աղբամաններ՝ թղթի և պլաստիկի տեսակավորված հավաքագրման համար: Սպասվում է քաղաքային ընկերության ստեղծում, որը պատասխանատու կլինի կոշտ կենցաղային թափոնների հավաքման համար: Բայց դրանք տարիների ընթացքում կիրականացվեն:



3. Հանքարդյունաբերություն



Ալեքսանդր Լապշինը Հայաստանում առողջական խնդիրների պատճառներից է համարում նաև Ալավերդիի, Ախթալայի, Քաջարանի և Ագարակի մետաղական հանքերը և պղնձաձուլական կոմբինատները: Նրա խոսքով՝ հանքարդյունահանումն իրականացվում է հնացած սարքավորումներով, չափորոշիչների կոպտագույն խախտմամբ:



Անշարժ աղբյուրներից արտանետումներ, տոննա / ©mnp.am



Բլոգերն ասում է այն, ինչ Հայաստանի քաղաքական օրակարգում է: Խնդրի մասին խոսվում է ամեն օր՝ նաև բարձր ամբիոններից: Ներկայումս Ազգային ժողովում ձևավորվել է հանձնաժողով՝ մետաղական հանքերն ուսումնասիրելու կապակցությամբ: Կատարվում են նաև օրենսդրական փոփոխություններ՝ մթնոլորտի և շրջակայքի վրա ազդեցության նվազեցմանը նպաստելու ուղղությամբ:



Հանքերի հետ կապված ամենամեծ խնդիրը Հայաստանում պոչամբարներն են: Բայց ներկայումս մոտեցումը փոխվել է: Եթե նախկինում դրանք պարտավորություն չէին առաջացնում հանքարդյունահանողի համար, միան պետությանն էր փոխանցվում հետագա մշակումը, ներկայումս պահանջներն ավելի խիստ են, և «աղտոտողը վճարում է»:







Թեև վերոնշյալ խնդիրն արդիական է, սակայն կան նաև հակափաստարկներ, որ հանքարդյունաբերությունը հիվանդությունների առաջացման հարցում առաջին տեղում չէ: Առողջապահության նախարարության տվյալներով՝ քաղցկեղով ավելի շատ հիվանդանում են Կոտայքի մարզում, որտեղ խոշոր հանքեր չկան: Ամենաքիչը հենց Սյունիքի մարզում են հիվանդանում, որտեղ ամենամեծ հանքերն են:



Քաղցկեղով հիվանդությունները՝ ըստ մարզերի, 2018թ., ըստ Առողջապահության նախարարության տվյալների / ©b4b.am



Ըստ պաշտոնական վարկածի՝ քաղաքացիներն ավելի շատ հիվանդանում են ծխելու, անառողջ սննդի, ցածր ֆիզակտիվության, ալկոհոլի պատճառով, ինչը նույնպես տարածված է Հայաստանում: Ազդեցիկ պատճառ են նաև քաղցկեղածին վիրուսները, առողջապահական ծառայությունների անմատչելիությունը:



4. Կանաչապատ տարածքների պակաս



Բլոգերի խոսքով՝ դժվարին տարիներին Երևանում հատվել են բազմաթիվ ծառեր, կրճատվել են կանաչ տարածքները: Նա իրավացիորեն հիշատակում է մութ ու ցուրտ տարիները՝ նշելով, որ այժմ արդեն 2019թ.-ն է: Պարոն Լապշինը, ամիսներ շարունակ բնակվելով Երևանում, հավանաբար չի նկատել այս թեմայով ընթացող քննարկումները, իրականացվող աշխատանքներն ինչպես մայրաքաղաքում, այնպես էլ մարզերում:




https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=10217466945451286&amp;id=1405208089




Ազատության հրապարակի հարակից տարածքի կանաչապատման նախագիծ (ընթացքում է) / ©yerevan.am



Նշենք, որ ներկայումս շարունակվում է Երևանի կանաչ տարածքների «վերադարձման» ծրագիրը: Մոտ ապագայում նախատեսվում է խոշոր ծառատունկ իրականացնել քաղաքի մի շարք հատվածներում:



Սարալանջի հատվածի անտառվերականգնման նախագիծ (ընթացքում է) / ©yerevan.am



Իսկ 2020թ. ամբողջ հանրապետությունում նախատեսվում է տնկել 10 մլն ծառ: Այս միջոցառումներում անմիջականորեն ներգրավված են պետական բոլոր կառույցներն ու կամավորները:



Սարալանջի հատված / ©yerevan.am



Իսկ ինչ վերաբերում է կանաչ տարածքների պատճառով առողջական խնդիրներին, նշենք, որ այդ մասին երևանցիները նույնպես բարձրաձայնում են: Սակայն հարկ է նշել այն ավանդույթները, որ առկա է երևանցիների մոտ՝ «քաղաքից դուրս», «մաքուր օդի» գնալու, որն ամռանը պարտադիր բնույթ է կրում:



Նոր զբոսայգի Երևանում / ©gov.am



Թեև հստակ հաշվարկներ չկան, թե կանաչ տարածքների սակավությունն ինչքանով է ազդում երևանցիների առողջության վրա, այնուամենայնիվ, 2020թ. նախատեսվում է կանաչ տարածքների ավելացմամբ չեզոքացնել հանքերից, շինհրապարակներից ու մեքենաներից արտանետվող աղտոտման ծավալները:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/lapshiny-qnnadatel-e</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=2587</guid>

            <pubDate>Wed, 07 Aug 2019 18:31:42 +0000</pubDate>

            <title>Հետազոտողները նկարագրել են՝ ինչպես են սուրճը, ծխախոտը և ալկոհոլն ազդում քնի վրա</title>

            <description><![CDATA[<p>Պարզվել է՝ սուրճի չափավոր օգտագործումը անքնության վտանգը չի բարձրացնում, մինչդեռ քնից առաջ ծխելը բացասաբար է անդրադառնում առողջության վրա:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/08/photo_cropped.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հետազոտողները նկարագրել են՝ ինչպես են սուրճը, ծխախոտը և ալկոհոլն ազդում քնի վրա]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հետազոտողներն արդեն տասնամյակներ շարունակ ուսումնասիրում են քնի վրա ազդող սովորությունները: Ավելի հաճախ լսում ենք սուրճի ու թեյի բացասական ազդեցության, և միաժամանակ՝ ալկոհոլի ու նիկոտինի հանգստացնող նշանակության մասին:



Ներկայումս ԱՄՆ-ի փորձագետները փորձել են առավելագույնս հետազոտել կոֆեինի, նիկոտինի և ալկոհոլի ազդեցությունը քնի նախապատրաստվող օրգանիզմի վրա:



Փորձարկմանն ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 785 մարդ: Ֆլորիդայի Ատլանտյան համալսարանի և Հարվարդի բժշկական դպրոցի մասնագետները 14 տարի դիտարկել են այդ մարդկանց քնի ռեժիմի փոփոխությունները և հետևել են նրանց կողմից սուրճի, ալկոհոլային խմիչքների և ծխախոտի օգտագործմանը: Տվյալների հավաքագրման համար կիրառել են ձեռքի հատուկ հաղորդող սարքեր (датчик):



Գիտնականները պարզել են, որ նիկոտինը և ալկոհոլն իսկապես առաջացնում են քնի խանգարում: Այսպես, մարդիկ, ովքեր քնելուց առաջ նվազագույնը մեկ ծխախոտ են ծխել, միջինում 42 րոպե քիչ են քնել: Նույնը վերաբերում է նաև ալկոհոլին: Բայց սուրճը, ինչպես պարզվեց, այդպիսի նշանակալի ազդեցություն չի ունենում քնի վրա: 



Ֆլորիդայի Ատլանտյան համալսարանի պրոֆեսոր Քրիստին Սպադոլայի խոսքերով՝ քնից մինչև 4 ժամ առաջ նիկոտին կամ ալկոհոլ օգտագործող մարդկանց մոտ արձանագրվել են հստակ խնդիրներ՝ ի տարբերություն դրանք չօգտագործողների: Ընդ որում՝ կոֆեինի պատճառով քնի վրա ազդող բացասական երևույթներ չեն նկատվել:



Հետազոտողները նույնպես այսպիսի արդյունքներն անսպասելի են համարում, քանի որ կոֆեինը պետք է որ ազդեր կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա՝ նպաստելով մարդու մոտ անքնության առաջացմանը: Ընդ որում, Տորոնտոյի համալսարանի աշխատակիցների կողմից իրականացված հետազոտության համաձայն, արևմտյան մշակույթում առույգության և սուրճի օգտագործման միջև կապն այնպիսի մակարդակի է հասել, որ բավական է մտածել սուրճ խմելու մասին, և քունը «կփախչի»:



Ընդհանուր առմամբ՝ գիտնականներն ամեն տարի համեղ ըմպելիքի նոր օգտակար հատկանիշներ են բացահայտում: Ավելի վաղ, օրինակ, Նոտտինգհեմի համալսարանի հետազոտողները փորձարկումներ են իրականացրել, որոնք ցույց են տվել սուրճի դրական ազդեցությունը նիհարելու վրա: Ինչպես պարզվել է, այն օգնում է ճարպի մաշեցմանը, որը ջերմություն է առաջացնում կալորիաների այրման միջոցով:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/alkoholn-azdum-e-qni-vra</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=1278</guid>

            <pubDate>Sat, 06 Jul 2019 14:30:07 +0000</pubDate>

            <title>Ուզում ենք հանգստանալ Սևանի ափին, բայց ստացվող տեղեկություններն անհանգստացնող են, ի՞նչ անել</title>

            <description><![CDATA[<p>Ջրիմուռներն արտադրում են ոռոգման և մարդկանց առողջության համար վտանգավոր տոքսիկ նյութեր։<br />
Կարող եք գնալ Սևան, բայց չպետք է լողաք լճի ծաղկած ափերում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/07/19426468.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ուզում ենք հանգստանալ Սևանի ափին, բայց ստացվող տեղեկություններն անհանգստացնող են, ի՞նչ անել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Արդեն մեկ շաբաթ է, ինչ մասնագետներն ու հասարակությունն ահազանգում են Սևանա լճում ստեղծված աղետալի իրավիճակի մասին։ Օգտատերերը սոցիալական ցանցերում հրապարակում են լճի կանաչավուն պատկերով լուսանկարներ՝ ահազանգելով լճի փոփոխված վիճակի մասին։ Արբանյակից արված լուսանկարներից նույնպես երևում է, որ Սևանի որոշ ափերում ջուրը կանաչավուն գույն է ստացել։



Ականատեսները վստահեցնում են, որ Սևանից փչող հոտը գլխացավ է առաջացնում:



Լճի էկոհամակարգի խաթարման մասին լուրերին միացան նաև անասունների անկման դեպքերը։ Ափամերձ համայնքների բնակիչների մոտ նույնպես խուճապային տրամադրություններ են, գործի են անցել անասնաբույժները:



Իրարամերժ մեկնաբանություններից ոչ մեկը, թերևս, չի ստանում գերակշռություն, որով և չի նվազում անհանգստությունը։



Ի՞նչ է կատարվում Սևանում



Հայաստանի կապուտաչյա գեղեցկուհին վերածվում է կանաչ, կեղտոտ ու ջրիմուռներով լի ջրային ավազանի։ Մասնագետները մտահոգություններ են հնչեցնում, բարձրաձայնում պատճառների ու անելիքների անհրաժեշտության մասին, տնտեսվարողները փորձում են հանգստացնել՝ իրենց օբյեկտների հարակից տարածքների մաքուր ափերի լուսանկարներ հրապարակելով։





ՀՀ Շրջակա միջավայրի նախարարությունը ստեղծված իրադրության կապակցությամբ հայտարարել է, որ Սևանա լճում արձանագրվել է Անաբենա (լատ.՝ Anabaena) ցեղի կապտականաչ ջրիմուռների աճ։ Այս ջրիմուռները Սևանա լճում առաջին անգամ նկատվել են նախորդ դարի 40-ականներին, իսկ ծաղկման առաջին դեպքն արձանագրվել է 1964 թվականին և տարբեր ծավալներով պարբերաբար կրկնվել նաև այլ տարիներին։ Լայնածավալ ծաղկում է դիտարկվել նաև 2018 թվականին։



Եթե նախորդ տարի առողջապահության նախարարն ու Գեղարքունիքի մարզպետն ուղիղ եթերում լողացին լճում, Սևան ազգային պարկի տնօրենն ավելի հեռուն գնաց՝ խմելով լճի ջուրը։ Այս տարի դեռ նման համարձակ պաշտոնյաներ չեն եղել։ 



Սևանա լիճ



«ԷկոԼուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի նախագահ Ինգա Զարաֆյանի հաղորդմամբ, ըստ ԳԱԱ կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոնի, ջրիմուռները լուրջ վտանգ են ներկայացնում, քանի որ  ծաղկման հետևանքով արտադրում են տոքսիկ նյութեր, որոնք վտանգավոր են մարդկանց առողջության, ինչպես նաև ոռոգման համար:





Միաժամանակ, Գեղարքունիքի մարզի անասնապահներն ահազանգեցին կենդանիների անկման դեպքերի մասին։ Կարճաղբյուր գյուղում արդեն 6 կով են մորթել: Եվս 20 կովի էլ հազիվ են փրկել: Անասնապահների համար անհասկանալի վիճակ է ստեղծվել. կենդանիներն անսպասելի սատկում են: Կարմիր գյուղում 2 կով է սատկել, իսկ 15-ի վիճակը վատ է: Արտանիշում անկել է 7 կով, դարձյալ Սևանա լճից ջուր խմելուց հետո, իսկ Ծովինարում անկած կովերը 9-ն են: Գավառի Հացառատ թաղամասից էլ են ահազանգում են, որ կովեր են սատկում, թեև տեղանքն էլ բավականին հեռու է Սևանա լճից, և անասունները ջրվում են այլ աղբյուրներից:



Անասնապահները վստահեցնում են, որ Սեւանի ափին կովերը անկել են լճից ջուր խմելուց հետո։ Ըստ նրանց, Սեւանա լիճը երբեք այսպես մամռակալած չի եղել, իրենց կովերը միշտ էլ լճից ջուր խմել են։  



Նախարարությունը պարզաբանում է



ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը ջրիմուռների աճը պայմանավորում է հետևյալ գործոններով․• Տասնյակ բնակավայրից կեղտաջրերի մուտքը լիճ,• Սպասարկման և ժամանցի օբյեկտներից կեղտաջրերի մուտքը լիճ, • Գյուղատնտեսությունը և անասնապահությունը,• Ֆոսֆորի և ազոտի մուտքը լիճ,• Ջրածածկ և ափամերձ անտառաշերտից օրգանական նյութերի մուտքը լիճ,• Բարձր ջերմաստիճանը և կլիմայական փոփոխությունները,• Տեղումների սակավությունը,• Քամիների ինտենսիվությունը և դրա պատճառով բարձր գոլորշիացումը:




https://www.facebook.com/mnparmenia/posts/2219906041591413




Ի՞նչ են ասում մասնագետները



Շրջակա միջավայրի նախկին փոխնախարար, անտառագետ Այսեր Ղազարյանը Սևանի ափամերձ հատվածների կանաչելու գործընթացը պայմանավորում է մի քանի գործոններով, այդ թվում՝ օրգանացմամբ և ակտիվ ջրամբարային էֆեկտով, որով ամեն տարի լճից մեծ ծավալով ջուր է դուրս բերվել։



Ասում է՝ մեկ օր շուտ պետք է դադարեցնել նյութեր արտանետել Սևան, լճի ափամերձ տարածքների ջրածածկ անտառները պետք է մաքրվեն, ափամերձ օբյեկտների կոյուղու և այլ աղտոտված ջրերը չլցվեն լիճ։ Լճում առկա օրգանիկան պետք է ի վերջո դառնա ձկան կեր և ֆոսֆորի որոշակի քանակություն ձկան միջոցով դուրս բերվի, այնինչ այն չի կատարվում, որովհետև մասսայական ապօրինի ձկնագողություն է։



«Առնվազն մի քանի տարի Սևանին ընդհանրապես չպետք է ձեռք տալ և փորձել վերոնշյալ խնդիրները դադարեցնել, որպեսզի կայունացնենք լիճը, բերել այն վիճակի, որ ինքն իրեն կարգավորի»,- նշել է Այսեր Ղազարյանը։



 Շրջակա միջավայրի նախարարի խորհրդական Կարեն Ճենտերեճյանը լճի ափերի կանաչելու պատճառ չի համարում Սևանից լրացուցիչ ջրառի ավելացումը, ասում է՝ այն անմիջական բացասական ազդեցություն կունենա լճի համար այն դեպքում, եթե լճի ջրի ընդհանուր բալանսը բացասական լինի։





Նրա փոխանցմամբ՝ մաքրման կայանների վերաբերյալ խնդիրներ կան, քանի որ դրանք միայն մեխանիկական մաքրում են կատարում, կենսաբանական մաքրում իրականացնելու հնարավորություն չունեն, այսինքն՝ լիճ թափվող նյութերը չեն կարողանում անվտանգ ձևով լիճ ուղարկել։



Ըստ Կարեն Ճենտերեճյանի՝ Նախարարությունը դեռևս նախորդ տարվանից մեծ աշխատանք է իրականացնում, որպեսզի ափամերձ յուրաքանչյուր օբյեկտ ունենա իր մաքրման կայանը։



Քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները ստեղծել են «SOS Սևան» նախաձեռնությունը և բոլոր հետաքրքված քաղաքացիներին հրավիրում են քննարկման՝ Սևանի փրկության առաջակությունների մշակման և Կառավարությանը ներկայացնելու համար:



 «Գիտնականներն ու հասարակությունն ահազանգում են Սևանա լճի ներկայիս աղետալի վիճակի մասին և կոչ անում շտապ միջոցներ ձեռնարկել լճի փրկության համար, որպեսզի Սևանա լճի համար անդառնալի հետևանքներ չունենանք: Ցավոք, պատկան մարմինները, ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը նսեմացնում են առկա վտանգները և չեն առաջարկում առաջնահերթ քայլեր Սևանի փրկության համար»,- հայտարարել են նախաձեռնության անդամները։



ՀՀ ԿԵ ՍԱՏՄ ղեկավար Գեւորգի Ավետիսյանը Ֆեյսբուքի իր էջում անդրադարձել է աղմուկ հանած միջադեպին,երբ համացանցում տեղեկություններ էին տարածվել, որ Սեւանից ջուր խմելուց հետո կենդանիներ են սատկել։




https://www.facebook.com/georgi.avetisyan/posts/2448824108472411




ՍԱՊՏ-ն փորձանմուշներ է վերցրել սատկած կովերից և լաբորատոր փորձաքննությունների արդյունքները պատրաստ կլինեն երեքշաբթի։ 



Ի՞նչ միջոցառումներ են ձեռնարկվել



Լճի էկոլոգիական վիճակի կայունացման նպատակով Շրջակա միջավայրի նախարարությունը իրականացրել և իրականացնում է մի շարք գործողություններ.• Ամենօրյա աշխատանքներ են տարվում ոռոգման ջրի պահանջարկի ճշգրտման և Սևանից ջրառի նվազեցման ուղղությամբ,• Շարունակական մոնիթորինգ է իրականացվում՝ լճի առկա վիճակի վերաբերյալ տեղեկատվություն ստանալու նպատակով և աշխատանքներ մոնիթորինգի համակարգի հզորացման համար,• Շրջակա միջավայրի նախարարությունը դիմել է նաև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին՝ Սևանա լճին և հարակից տարածքին Կենսոլորտային պահպանավայրի կարգավիճակ տալու նպատակով։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ից ստացված պաշտոնական գրության համաձայն, այդ ուղղությամբ աշխատանքներն արդեն մեկնարկել են։ 



Գերմանիայի Հելմհոլցի կենտրոնի և ԳԱԱ Հիդրոէկոլոգիայի և ձկնաբանության ինստիտուտի ներգրավմամբ իրականացվել է Սևանա լճի ջրի որակի մոնիթորինգի և հատակային նստվածքների 1D մոդելավորում։ 



Նախարարությունը պաշտոնական նամակով դիմել է ԳԴՀ կրթության և գիտության նախարարությանը՝ լայնածավալ մոնիթորինգային աշխատանքներ իրականացման նպատակով, ներառյալ՝ լճի համար սնուցող նյութերի հաշվեկշռի գնահատում և սնուցող նյութերի կառավարման նպատակների սահմանում, էֆտրոֆացման գնահատման 1D մոդելի մշակում (սնուցող նյութեր, պլանկտոն, ջրում լուծված թթվածին), հիդրոդինամիկական 3D մոդելի մշակում, արբանյակային հեռահար զոնդավորման միջոցով ջրի որակի գնահատում, կառավարման տարբեր սցենարների գնահատում և ջրի որակի վրա ազդեցության հիմնական խնդիրների բացահայտում, և այլն։



Նախարարության հաղորդման համաձայն.



• 5 միլիոն եվրո դրամաշնորհ է նախահամաձայնեցվել ԵՄ կողմից Սևանա լճին վերաբերող բնապահպանական խնդիրների լուծման համար։ • Կառավարությունում քննարկվել է լիճ թափվող գետերի հուների մաքրման հարցը։• Հստակեցվել են մինչև 1901.5մ մաքրման ենթակա ջրածածկ տարածքները (770հա), հայտարարվել է մրցույթ և նախատեսվում է ամբողջությամբ մաքրել 2019-22թթ։• Նախարարությունը մշակում է օրենսդրական նախագծեր, որոնք նպատակաուղղված են կոմունալ-կենցաղային կեղտաջրերով աղտոտման նվազեցմանը։ • Սևանա լճի ափամերձ տարածքներում գործունեություն ծավալող 14 խոշոր տնտեսավարող նախարարության պահանջով իրենց սպասարկման և ժամանցի կետերում տեղադրել են կեղտաջրերի մաքրման կայաններ։• Մշակվել է կողակի վերականգնման ծրագիր, որը հանդիսանում էր Սևանա լճի մաքրման հիմնական գործոններից մեկը:



Նկարը՝  Կարեն Հովհաննիսյանի



Սևանա լճի տարածքում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ հայտարարություն է տարածել նաև ՀՀ առողջապահության նախարարությունը՝ նշելով, որ



իր լիազորությունների շրջանակներում իրականացնում է լճի ափամերձ տարածքների և ջրի սանիտարահամաճարակային վիճակի մոնիտորինգ։




https://www.facebook.com/ministryofhealthcare/posts/2370210483220067




Նախարար Արսեն Թորոսյանի հանձնարարությամբ ՀՀ ԱՆ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոնի մասնագետները կատարելու են ափամերձ տարածքների ջրի նմուշառում և լաբորատոր հետազոտություն։



Ի վերջո՝ լողա՞լ ջրում, թե՞՝ ոչ



«ԷկոԼուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի նախագահ Ինգա Զարաֆյանի հաղորդմամբ, ծաղկման հետևանքով ջրիմուռներն արտադրում են տոքսիկ նյութեր, որոնք վտանգավոր են մարդկանց առողջության, ինչպես նաև ոռոգման համար: «Իհարկե  դա չի նշանակում, որ մարդիկ, մտնելով ջուրը, թունավորվելու են»,- ընդգծեց բնապահպանը:



Նա միաժամանակ նշեց, որ Սևանում ջրիմուռների ծաղկումից 2-3 շաբաթ հետո այդ ջրիմուռները կնստեն լճի հատակին, բայց  դրանով  ջրի աղտոտումը շարունակվելու է, իսկ երկու-երեք ամիս հետո նորից կարող է լիճը ծաղկել։ Սա լուրջ վտանգ է և պետք է դրանից ազատվել։



Կարեն Ճենտերեճյանը լճի վիճակը համարում է անհանգստացնող, սակայն ընդգծում է՝ դա չի նշանակում, որ քաղաքացիները չպետք է գնան Սևան, նրանք միայն չպետք է լողան լճի ծաղկած ափերում։



Շրջակա միջավայրի նախարար Էրիկ Գրիգորյանն իր հերթին Կառավարության նիստից հետո լրագրողների հետ զրույցում վստահեցրել էր, որ 7-10 օրվա ընթացքում լճում առաջացած կանաչ զանգվածը կքայքայվի ու կվերանա։



Ստեղծված իրադրության և իրարամերժ հայտարարությունների պայմաններում մնում է սպասել հետազոտությունների արդյունքներին՝ հասկանալու, թե ի վերջո վտանգավորության ի՞նչ աստիճան է Սևանա լճում։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/faq/kanach-sevan</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=1109</guid>

            <pubDate>Thu, 04 Jul 2019 16:03:34 +0000</pubDate>

            <title>Վրաերթից քանի՞ մարդ է մահանում Երևանում, և ի՞նչ է մտածում քաղաքապետարանը</title>

            <description><![CDATA[<p>Վրաերթի դեպքերը նվազեցնելու ուղղությամբ ի՞նչ միջոցառումներ է իրականացրել քաղաքապետարանը, որո՞նք են ընթացիկ ծրագրերը և ի՞նչ է նախատեսում անել</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/07/1sh200219_3-1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Վրաերթից քանի՞ մարդ է մահանում Երևանում, և ի՞նչ է մտածում քաղաքապետարանը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[


Այս անգամ Շեշտ.am-ը դիտարկել է Երևանի այն հատվածները, որտեղ վրաերթի դեպքեր հաճախ են տեղի ունենում՝ մարմնական ծանր վնասվածքների և մահվան ելքով: Փորձենք հասկանալ, թե այստեղ որն է վարորդների, որը՝հետիոտնի, և որը քաղաքապետարանի մեղքի բաժինը:





Մայրաքաղաքում 2018 և 2019 թվականների ընթացքում արձանագրվել են  անցորդներին վրաերթի ենթարկելու 250-ից ավել ՃՏՊ-ներ, որոնցից մոտ 50-ի դեպքում հետիոտները տեղում կամ հիվանդանոցում մահացել են, իսկ մյուսների դեպքում մարմնական վնասվածք ստացած քաղաքացիները տեղափոխվել են հիվանդանոց:



Վիճակագրական տվյալները փաստում են, որ հաճախակի վրաերթի դեպքեր են գրանցվում բարձր արագությամբ երթեւեկելու պատճառով։ Վրաերթի ենթարկվողների մեծ մասը մինչեւ 15 տարեկաններն են եւ 80-ն անց տարեցները, պատահարների մեծ մասը կանգառներում է տեղի ունենում, բազմաթիվ են չթույլատրվող հատվածներում փողոցն անցնելու պատճառով վրաերթի դեպքերը։ Դիտարկել ենք Երևանի այն հատվածները, որտեղ համեմատաբար շատ վրաերթեր են տեղի ունենում։



2018 և 2019 թվականների ընթացքում հետիոտներին վրաերթի ենթարկելու ամենաշատ դեպքերը (10 եւ ավելի)



Իսկ ստորև այն փողոցներն են, որտեղ վերջին մեկուկես տարվա ընթացքում արձանագրվել է վրաերթից 2 և ավելի մահվան դեպք․ 



Բերված են փողոցները, որտեղ 2018 եւ 2019 թթ. ընթացքում 2 եւ ավելի հետիոտնի մահ է արձանագրվել վրաերթի հետեւանքով



Երեւանի քաղաքապետի մամուլի քարտուղար Հակոբ Կարապետյանն իր ֆեյսբուքյան էջում անդրադարձել է մայրաքաղաքում ՃՏՊ-ներից մահացության եւ վիրավորումների մեծ թվին։ 



 «Շարունակում եմ անխախտ համոզմունք ունենալ, որ Հայաստանի, մասնավորապես, Երեւանի ճանապարհներին մարդկանց կյանքի ու առողջության ապահովման հարցը մեր ամենակարեւոր ու հրատապ լուծման կարոտ խնդիրներից է: Եթե կա որեւէ միջոց, որը հնարավորություն կտա գոնե մեկ տոկոսով նվազեցնել ՃՏՊ-ների հետեւանքով զոհերի ահռելի թիվը, ապա պետք է քննարկել դա՝ առանցքում դնելով հենց այդ նպատակը:



Հայաստանում ճանապարհային պատահարների հետեւանքով տարեկան շուրջ 250 մարդ է մահանում: Մենք Եվրոպայում այս ցուցանիշով «առաջատարների» թվում ենք: Սա ահավոր ցուցանիշ է:  Պետք է լրջորեն մտածել սրա մասին» ,- նշել է Կարապետյանը։



Վրաերթի դեպքերը նվազեցնելու ուղղությամբ ի՞նչ միջոցառումներ է իրականացրել Քաղաքապետարանը, որո՞նք են ընթացիկ ծրագրերը և ի՞նչ է նախատեսում անել



Երեւանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանը հունիսի 26-ին ավագանու նիստում հայտարարել է, որ Երեւանը բավականին վտանգավոր է հետիոտնի եւ վարորդի համար եւ առաջարկել, որպեսզի քաղաքապետարանի նախաձեռնությանը միանան ոստիկանությունն ու այլ գերատեսչություններ:



Նարնջագույնով նշված են վրաերթի ամենաշատ դեպքերը՝ 2018 եւ 2019 թվականների ընթացքում, իսկ սեւ գույնով՝ նույն ժամանակահատվածում վրաերթի հետեւանով մահացության ամենաշատ դեպքերը



Նարնջագույնով նշված են վրաերթի ամենաշատ դեպքերը՝ 2018 եւ 2019 թվականների ընթացքում, իսկ սեւ գույնով՝ նույն ժամանակահատվածում վրաերթի հետեւանով մահացության ամենաշատ դեպքերը



Նարնջագույնով նշված են վրաերթի ամենաշատ դեպքերը՝ 2018 եւ 2019 թվականների ընթացքում, իսկ սեւ գույնով՝ նույն ժամանակահատվածում վրաերթի հետեւանով մահացության ամենաշատ դեպքերը



Նարնջագույնով նշված են վրաերթի ամենաշատ դեպքերը՝ 2018 եւ 2019 թվականների ընթացքում, իսկ սեւ գույնով՝ նույն ժամանակահատվածում վրաերթի հետեւանով մահացության ամենաշատ դեպքերը



Քաղաքապետն ընդգծել է, որ երթեւեկության  անվտանգության մակարդակը բարձրացնելու համար ՀԱՄԱԼԻՐ ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐ են անհրաժեշտ, այդ թվում՝ 



• հետիոտնային անցումները լուսավորումը,



• կարգավորվող անցումների կահավորումը



• վերգետնյա եւ ստորգետնյա անցումների ավելացումը, 



• երթեւեկության կանոնների պահպանման նկատմամբ հսկողության խստացումը (այս հարցում քաղաքին կարող է օգնել մունիցիպալ ոստիկանության ստեղծումը),



• այլ քաղաքների օրինակով մեքենաների շարժման առավելագույն թույլատրված արագության նվազեցումը՝&nbsp; 60 կմ/ժամը դարձնելով 50 կմ/ժամ՝ առաջարկելով քննարկել այս տարբերակը։



Քաղաքապետարանի կողմից ներկայումս իրականացման փուլում են մի շարք նախագծեր՝ այդ թվում և` մի քանի վերգետնյա անցումների կառուցման, որոնք հնարավորինս կկրճատեն տվյալ հատվածներում վրաերթի դեպքերը:



Բնակիչների պահանջը տեղին է



Ապրիլին Ռուբինյանց փողոցի վրա մահվան ելքով հերթական վրաերթից հետո դեպքի վայրի հարևանությամբ բնակվողները փորձել են փակել ճանապարհը, քանի որ նշված հատվածում հաճախակի են տեղի ունենում ավտովթարներ, վրաերթեր, այդ թվում՝ ողբերգական, ու բազմաթիվ անգամներ դիմել են ճանապարհային ոստիկանություն ու Երևանի քաղաքապետարան, որպեսզի նշված հատվածում տեղադրվի արհեստական անհարթություն, ինչը զսպաշապիկ կլինի որոշ վայ-վարորդների համար, ովքեր «չեն տանջի գազի սեղմակը»։ 



Նշենք, որ արհեստական անհարթությունն այս հատվածում արդեն տեղադրված է: Վրաերթի պատահարները նվազեցնելու համար Երևանի ղեկավարությունն իրականացրել է նաև անհրաժեշտ այլ միջոցառումներ՝



Ի՞նչ է արվել



Մայիսի 18-ից Մյասնիկյան պողոտայում (Կենդանաբանական այգու հատվածում) գործում է արհեստական անհարթության հետ համատեղմամբ հետիոտնային անցում, միաժամանակ՝ նշված հատվածում տրանսպորտային միջոցների երթևեկության առավելագույն թույլատրելի արագությունը երկու ուղղություններով սահմանվել է 40կմ/ժ,



• Բաբաջանյան փողոցն ամբողջությամբ LED լուսավորությամբ է ապահովվել,



• Շիրակի փողոցի արտաքին լուսավորության ցանցը նույնպես արդիականացվել է,



• Քաղաքապետը հանձնարարել է ձեռքով կառավարվող 14 լուսացույց տեղադրել մայրաքաղաքի փողոցներում,



• Հայտարարվել է մրցույթ` վերգետնյա անցումների կառուցման համար:



• Բոլոր գետնանցումները մաքրվել և լուսավորվել են, վերանորոգվել են Շենգավիթ վարչական շրջանի Գ. Նժդեհի հրապարակի գետնանցման աստիճանները:




]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/research/vraerter-yerevanum</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=771</guid>

            <pubDate>Fri, 21 Jun 2019 14:43:15 +0000</pubDate>

            <title>Ես երեխա եմ ունեցել, և նրան անհրաժեշտ է պատվաստել, բայց  լսել եմ, որ պատվաստումը վտանգավոր է, արդյո՞ք այդպես է</title>

            <description><![CDATA[<p>Հիվանդությունների և հակամարմինների ներթափանցումն օրգանիզմ սովորաբար սպառնում է հատկապես նորածիններին: Այդ հիվանդություններից են տուբերկուլյոզը, հեպատիտ Բ-ն, դիֆթերիան, փայտացումը, կապույտ հազը, կարմրուկը, կարմրախտը, խոզուկը և պոլիոմիելիտը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/06/Vaccination-girl.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ես երեխա եմ ունեցել, և նրան անհրաժեշտ է պատվաստել, բայց  լսել եմ, որ պատվաստումը վտանգավոր է, արդյո՞ք այդպես է]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ի՞նչ է պատվաստումը



Պատվաստման շնորհիվ մարդու իմունային համակարգը վտանգավոր պաթոգենների նկատմամբ արագ արձագանքման հնարավորություն է ձեռք բերում: Այն պաշտպանում է երեխաներին տուբերկուլյոզից, հեպատիտ Բ-ից, դիֆթերիայից, փայտացումից, կապույտ հազից, կարմրուկից, կարմրախտից, խոզուկից և պոլիոմելիտից: 



Պատվաստումը նկատելիորեն իջեցրել է վարակիչ հիվանդությունների քանակն ու մակարդակն ամբողջ աշխարհում: Օրինակ` 1975թ.-ից այլեւս չկա ծաղիկ հիվանդությունը: Այսօր գոյություն ունեն 25 հիվանդության ու վարակի պատվաստանյութեր:



Եթե անգամ պատվաստված երեխան հիվանդանում է, այն թեթև ընթացք է ունենում: Պատվաստման էությունը կայանում է տվյալ պաթոգենի` շատ թույլ ձեւի ներարկման մեջ: Իմունային համակարգն անմիջապես պայքարի մեջ է մտնում դրա դեմ եւ ստեղծում հակամարմիններ: Եթե հետագայում օրգանիզմ թափանցի այդ պաթոգենի իրական ձեւը, իմունային համակարգն անմիջապես կհարվածի նրան:



Պատվաստվել, թե՝ ոչ



Հիվանդությունների և հակամարմինների ներթափանցումն օրգանիզմ սովորաբար սպառնում է հատկապես նորածիններին: Այդ հիվանդություններից են տուբերկուլյոզը, հեպատիտ Բ-ն, դիֆթերիան, փայտացումը, կապույտ հազը, կարմրուկը, կարմրախտը, խոզուկը և պոլիոմիելիտը:





Աշխարհում նշված հիվանդություններից երեխաներին պաշտպանելու թերևս միակ միջոցը պատվաստումներն են, որոնց շնորհիվ հնարավոր է դառնում կանխարգելել դրանք և ինֆեկցիաները դարձնել կառավարելի:



Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով` պատվաստումների շնորհիվ ամեն տարի ավելի քան 3 մլն կյանք է փրկվում:



Որտեղի՞ց է միֆը, որ պատվաստումը վտանգավոր է



Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ նախորդ դարավերջին բժիշկները նկատեցին, որ աուտիզմով հիվանդների թիվը զգալիորեն աճել է. մոտ մեկ տասնամյակում աուտիզմով երեխաների թիվը կրկնապատկվել էր: Գիտնականներն էլ սկսեցին պատճառները փնտրել և իրենց թեզերն առաջ քաշել: Դրանցից մեկն էլ՝ ամեն ինչում մեղավոր են պատվաստումները: 



1998 թվականին ամենահին և հեղինակավոր բժշկական ամսագրերից մեկում՝ The Lancet-ում, տպագրվեց բժիշկ Էնդրյու Ուեյկֆիլդի և համահեղինակների աշխատանքը, որում նրանք կապել էին աուտիզմն ու պատվաստումներից հետո երեխաների աղիներում առաջացող բորբոքումը: 



Շատ ծնողներ մտահոգության առիթ ունեցան, իսկ պատվաստումների դեմ պայքարողները՝ ևս մեկ «հաղթաթուղթ»:



Միևնույն ժամանակ բազմաթիվ գինականներ չհամաձայնեցին առաջ քաշված վարկածի հետ և սկսեցին ապացուցել հակառակը: Արդյունքում Ուեյկֆիլդի 12 համահեղինակից 10-ը հրաժարվեց հոդվածից, իսկ ավելի ուշ անգամ ինքը Ուեյկֆիլդը խոստովանեց, որ խախտել է բժշկական էթիկայի սկզբունքը և բավականաչափ ապացույց չի ունեցել հոդվածը տպագրելուց առաջ: Նա խոստովանել էր, որ ուսումնասիրության մեջ ներառել էր ընդամենը 12 երեխայի, ինչև վիճակագրության համար անբավարար է, եթե չասենք՝ ընդհանրապես հիմք չէ:



Միֆերի տարածմանը
նպաստում են նաև կրթության ցածր մակարդակ ունեցող ծնողները, ովքեր ինֆորմացիա են ստանում
տարբեր ոչ հավաստի աղբյուրներից: Չստուգելով տեղեկատվությունը՝ հրաժարվում են պատվաստումներից՝
վտանգելով իրենց երեխաների կյանքը:



Կարո՞ղ է պատվաստումը մահվան պատճառ դառնալ



Պատվաստումից հետո ամենահաճախ հանդիպող ռեակցիան ջերմության բարձրացումն է, որը կարող է տևել ամենաշատը 48 ժամ: Կարող է լինել նաև ներարկման տեղի ցավոտություն, կարմրություն, որոնք հատուկ բուժում չեն պահանջում և 1-2 օրվա ընթացքում անցնում են:



Պատվաստումներից հետո առաջացող ամենածանր բարդությունը անաֆիլաքսիան է, որը ծանր ալերգիկ ռեակցիա է: Սակայն այն կարող է առաջանալ ոչ միայն պատվաստանյութից, այլև ցանկացած դեղորայքից, սնունդից, միջատի խայթոցից, այսինքն՝ դա օրգանիզմի անհատական ռեակցիան է տվյալ նյութի նկատմամբ: 



Այլ ծանր հետպատվաստումային ռեակցիա բժշկական վիճակագրության մեջ գոյություն չունի: Մահ հնարավոր է միայն, եթե տվյալ անհատը տվյալ պատվաստանյութի մեջ մտնող որևէ բաղադրիչի նկատմամբ ունի ալերգիկ ռեակցիա: Դրա համար մինչև պատվաստումը ստուգվում է օրգանիզմի ռեակցիան: Չեն պատվաստում նաև կույրերին:



Պատվաստումները՝ Հայաստանում



Հայաստանում պարտադիր մանկական պատվաստումների թվին են պատկանում ծնվելու առաջի օրերին իրականացվող&nbsp;տուբերկուլյոզի եւ&nbsp;հեպատիտ B-ի դեմ պատվատումը: Հեպատիտ B-ի առաջին կրկնապատվաստումն իրականացվում է հնգավալենտ&nbsp; պատվաստանյութով, որն իր մեջ ներառում է դիֆտերիայի, փայտացման, հեմոֆիլուս Ինֆլյուենսաի եւ&nbsp; կապույտ հազի&nbsp; դեմ պատվաստանյութերը: 



Պատվաստումն իրականացվում է ԱԿԴՍ (կամ ԱԿԴՍ-Մ)-ի եւ պոլիոմիելիտի դեմ պատվաստանյութի հետ միասին: Պոլիոմիելիտի դեմ կարող են պատվաստել կյանքի առաջին տարում ներքին ընդունման կաթիլների միջոցով: Այս պատվաստումները հիմնականում իրականցվում են պոլիկլինիկայում 2,5-ից մինչեւ&nbsp; 3,5 ամսականը:&nbsp; 4,5 ամսականից հետո կատարվում են կարմրուկի, կարմրախտի եւ խոզուկի դեմ պատվաստումները, որոնք նույնպես պարտադիր են:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/faq/vokcina</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>