<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1112/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Mon, 28 Sep 2026 16:32:10 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10206</guid>

            <pubDate>Sun, 12 Apr 2020 14:08:43 +0000</pubDate>

            <title>Արեգակի մանրամասն լուսանկարները նրա մագնիսացված մթնոլորտում թելանման կառուցվածքներ են ցույց տվել</title>

            <description><![CDATA[<p>Տիեզերական High-Resolution Coronal Imager աստղադիտակն ուղարկել է արեգակնային պսակի ուսումնասիրության իր երրորդ առաքելության արդյունքները՝ մագնիսական օղակների մանրամասն լուսանկարները:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/93273997_2850153278395216_3451013644039487488_n.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Արեգակի մանրամասն լուսանկարները նրա մագնիսացված մթնոլորտում թելանման կառուցվածքներ են ցույց տվել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մեծ Բրիտանիայի Կենտրոնական Լանքաշիրի համալսարանի գիտնականները Արեգակի լուսանկարներ են հրապարակել, որոնք արվել են NASA-յի High-Resolution Coronal Imager աստղադիտակի օգնությամբ` ռեկորդային բարձր կետայնությամբ: Այն ունակ է արևի մակերևույթին արձանագրելու ընդհուպ մինչև 70 կմ չափերի հասնող տիրույթները:



High-Resolution Coronal Imager-ի (Hi-C) առաջին արձակումն իրականացվել է 2012թ. հուլիսին` կանադական Black Brant օդերևութաբանական հրթիռի վրա: Մինչ օրս սարքավորումը ևս 2 հաջող առաքելություններ է իրականացրել, որոնցից յուրաքանչյուրը կարևոր տեղեկություններ է տրամադրել արևի՝ փոքր մասշտաբներով տիրույթների վերաբերյալ: Նոր տվյալները ստացվել են 2018թ. մայիսի վերջին մեկնարկած առաքելությունից:



Գիտնականները նշում են, որ արեգակնային մթնոլորտի որոշ հատվածներ ունեցել են մուգ և դատարկ տեսք, դրանք հնարավոր չի եղել մանրակրկիտ դիտարկել, սակայն նոր լուսանկարները հայտնաբերել են անհավատալիորեն բարակ (մեզ համար) մագնիսական օղակներ՝ շուրջ 500 կմ լայնությամբ, լցված շատ տաք պլազմայով, Արևի պսակը թափանցող, որի ջերմաստիճանը հասնում է մինչև միլիոնավոր կելվինի:



Ձախ կողմում՝ Արեգակի սպավառակի ամբողջական պատկերը՝ արված AIA 171 արբանյակից: Սպիտակ կետագծերը ցույց են տալիս ակտիվ տիրույթը: 2-րդ նկարում այն շրջաններն են, որոնք հետազոտվում են. պսակային օղակները՝ նետումների ցածր մակարդակով (կարմիր), մեծ օղակների փնջիկը (կանաչ), 2 բաց տիրույթները (կապույտ) և կենտրոնական օղակների փնջիկը (սև) / © UCLan



Կենտրոնական Լանքաշիրի համալսարանի պրոֆեսոր Ռոբերտ Ուոլշը նշել է, որ մինչ օրս աստղագետները մեզ ամենամոտ աստղը կարողացել են ուսումնասիրել ստանդարտ չափերով, սակայն Hi-C աստղադիտակից ստացված բացառիկ որակի լուսանկարները թույլ են տալիս այն ուսումնասիրել գերբարձր կետայնությամբ: Գիտնականի խոսքով՝ ֆուտբոլը հեռուստացույցով դիտելիս մարզադաշտը կանաչ է երևում և հավասար: Սակայն նույն պատկերը Ultra HD որակով դիտելիս տեսանելի են նույնիսկ առանձին խոտերը: Hi-C-ի օգնությամբ, ըստ պրոֆեսորի, հնարավոր է դիտարկել աստղի մթնոլորտի բոլոր տիրույթները:



Պսակի օղակները, որոնց չափերը կարող են հասնել մի քանի հազար կիլոմետրի, ձևավորում են աստղի մթնոլորտի արտաքին շերտերի հիմնական շինարարական «աղյուսներից» մեկը: Դրանք առկա են ինչպես հանդարտ վայրերում, այնպես էլ Արեգակի ակտիվ շրջաններում: Լուսատուի օղակների կառուցվածքի հետազոտությունը մեկնարկել է 1940-ականներից: Գիտնականներն առանձնացնում են 2 տեսակ՝ կարճ և տաք՝ տեղակայված ակտիվ հատվածներում և սովորաբար ռենտգենային ճառագայթներով դիտարկվող, և համեմատաբար սառն ու երկար օղակներ, որոնք շրջապատում են միջուկը և դիտարկվում են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթմամբ:



Սկավառակային օղակների փնջիկները՝ գերբարձր կետայնությամբ / © UCLan



Գիտնականների խոսքով՝ ձգվող այդ տաք թելերը ստեղծող ֆիզիկական հստակ մեխանիզմը մնում է անհայտ, ուստի հետագա գիտական հետազոտությունները կենտրոնանալու են նրա վրա, թե ինչու են նրանք ձևավորվում և դրանց առկայությունն ինչպես կօգնի` ուսումնասիրելու արեգակնային բռնկումների և փոթորիկների բնույթը, որոնք կարող են ազդել Երկրի կյանքի վրա:



Ավելի վաղ Արեգակի դիտարկման յուրահատուկ աստղադիտակն ուղարկել էր աստղի մակերեսի աննախադեպ բարձր կետայնությամբ առաջին լուսանկարները, իսկ ԱՄՆ-ի օդատիեզերական ազգային գործակալության գիտնականները մակերեսին արտասովոր ժայթքում էին նշմարել:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/telanman-karucvacqner</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=6619</guid>

            <pubDate>Mon, 23 Dec 2019 18:44:08 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականներն առաջին անգամ Արեգակի վրա մագնիսական պայթյուն են արձանագրել</title>

            <description><![CDATA[<p>Աստղագետները նշել են, որ պայթյունի էպիկենտրոնում ջերմաստիճանը հասել է 1-2 միլիոն °C-ի, ինչը միջուկային պայթյունի էպիկենտրոնից կրկնակի անգամ բարձր է:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/12/SolarFlare-1280x720.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականներն առաջին անգամ Արեգակի վրա մագնիսական պայթյուն են արձանագրել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Աստղագետներն Արեգակի մակերևույթին հզորագույն պայթյուն են արձանագրել: Այն նման չի եղել նախկինում գրանցվածներին: Չնայած նրան, որ մասնագետներն այդպիսի երևույթի առկայության մասին ենթադրել էին դեռ 15 տարի առաջ, դրանցից մեկի դիտարկումը ներկայումս են իրականացրել: Աշխատանքները կատարել են NASA-յի աստղագետները՝ Արեգակնային դինամիկական աստղադիտարանի (SDO) նորագույն սարքավորմամբ:



Հետազոտողներն ականատես են եղել Արևի մակերևույթի ժայթքմանը, որի արդյունքում աստղի մագնիսական դաշտերը մասնատվել են, ապա՝ կրկին միավորվել, ինչը հանգեցրել է աննախադեպ մագնիսական պայթյունի:



Գիտնականները պայթյունը դիտարկել են Արեգակի մթնոլորտի արտաքին շերտում՝ արևապսակում: Ժայթքման արդյունքում հրվիժակի (պրոտուբերանց՝ լույս արձակող մատերիայի դուրս ցցված մասերը) տեսքով նյութերն են նետվել:



Ո՞րն է մագնիսական պայթյունի պատճառը



Մագիսական պայթյունի պատճառը ժայթքումն է: Նշվում է, որ այս երևույթը հասկանալու դեպքում Արեգակի մթնոլորտն ավելի հասկանալի կդառնա, ինչպես նաև հնարավոր կլինի կանխատեսել տիեզերական եղանակը: Հետազոտողները ենթադրում են, որ ժայթքումը պլազմայի կամ լիցքավորված գազի անդադար հոսքով, որը բախվում է մագնիսական դաշտերին և նրանց ստիպում առանձնանալ: Երևույթը ստացել է «մագնիսական վերամիացում» անվանումը և քաջ հայտնի է մասնագետներին: Բայց ավելի վաղ հետազոտողները դիտարկել են միայն ինքնաբերական վերամիացումները, ոչ թե՝ հարկադրվածները:



Արևի վրա մագնիսական դաշտերի սահմաններն աննկատ են, բայց ենթարկվում են մոտակա պլազմայի լիցքավորված մասնիկների ազդեցությանը: NASA-յի SDO-ի նորագույն սարքավորումների շնորհիվ աստղագետները կարողացել են կենտրոնանալ պլազմայի դիտարկման վրա: Հետազոտողները նշել են, որ պայթյունի էպիկենտրոնում ջերմաստիճանը հասել է 1-2 միլիոն °C-ի, ինչը միջուկային պայթյունի էպիկենտրոնից կրկնակի անգամ բարձր է:



Արևապսակի գաղտնիքը



Հայտնի է, որ Արեգակնային համակարգում եղանակը կախված է Արևից: Լուսատուի վրա սկիզբ առնող ֆիզիկական գործընթացների ամբողջականությունը վերջնարդյունքում ազդեցություն է ունենում Երկրի վրա գտնվող բոլոր արարածների ու տեխնոլոգիաների վրա: Աստղագիտության ամենագրավիչ հանելուկն Արեգակի մթնոլորտն է՝ հատկապես պսակը, որը մի քանի միլիոն աստիճանով տաք է աստղից: NASA-յի Parker զոնդը ներկայումս փորձում է բացահայտել արևապսակի գաղտնիքը՝ աստիճանաբար մոտենալով լուսատու աստղին:



Parker զոնդը / ©Sci-news.com



Parker-ը NASA-յի կողմից ստեղծվել է հենց արևապսակ հասնելու նպատակով: Զոնդն օժտված է գերհզոր ջերմապաշտպան էկրանով՝ ընդունակ դիմակայելու ջերմության աննախադեպ մակարդակին ու ճառագայթմանը, որը 500 անգամ գերազանցում է Երկրի վրա առկա ճառագայթմանը: Հետազոտողները հույս ունեն, որ իր յոթնամյա առաքելությամբ Parker-ը հնարավորություն կընձեռնի ուսումնասիրել պսակը, արևային քամին և գեոմագնիսական փոթորիկները, որոնք կարող են Երկրի վրա իսկական քաոսի պատճառ դառնալ:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/aregaki-vra-magnisakan-paytyun</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>