<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1152/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Wed, 07 Oct 2026 17:05:12 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13647</guid>

            <pubDate>Fri, 31 Jul 2020 17:52:17 +0000</pubDate>

            <title>Covid-19-ի սահմանափակումները ռեկորդային ցուցանիշներով նվազեցրել են գրիպով վարակվածությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>Դիմակներ կրելու և սոցիալական հեռավորությունը պահպանելու անհրաժեշտությունն էապես նվազեցրել է գրիպով և այլ վարակներով հիվանդանալու դեպքերը: Սակայն առկա է զգուշացում, որ հաջորդ տարի այն բացասաբար կանդրադառնա մեր իմունիտետի վրա:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/socdis.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Covid-19-ի սահմանափակումները ռեկորդային ցուցանիշներով նվազեցրել են գրիպով վարակվածությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Նախնական տվյալները ցույց են տալիս, որ ամբողջ աշխարհում մտցված «կորոնավիրուսային» սահմանափակումները, այդ թվում՝ առնվազն 1,5-2 մ սոցիալական հեռավորություն պահպանելու, դիմակ կրելու հորդորներն ու պահանջները, օգնել են սեզոնային գրիպով վարակվածության մակարդակի նվազեցման հարցում՝ «աննախադեպ» ազդելով նաև այլ վարակների տարածման վրա:



Հաղորդվում է, որ Չինաստանում, որն առաջինն է միջոցներ ձեռնարկել Covid-19-ի պայքարի դեմ, 90 տոկոսով նվազել են կարմրուկի, 70-ով՝ համաճարակային պարոտիտի, ավելի քան 20%-ով՝ հեպատիտի և հոնորեայի դեպքերը (մեկ ամսում՝ 7500 պացիենտ՝ ի տարբերություն նախորդ տարվա 12100 ցուցանիշի): Ինչ վերաբերում է գրիպին, ապա եթե նախկինում ՉԺՀ-ում գրիպով վարակվում էր ամսական շուրջ 290 հազար մարդ, ներկայումս այդ ցուցանիշը նվազել է 90%-ով՝ չանցնելով 23 հազարից:



Կանադայում, Մեծ Բրիտանիայում, Ավստրալիայում և Հարավային Կորեայում նույնպես դիտվել է գրիպով վարակվածության «բացառիկ ցածր մակարդակ»: Սիդնեյի համալսարանի վարակիչ հիվանդությունների մասնագետ Բեն Մարեն նշել է, որ տարվա այս եղանակի համար ցածր ցուցանիշ է գրանցվել: Նրա խոսքով՝ սովորաբար ձմռանը հիվանդանոցները լի էին խզզոցով երեխաներով, սակայն այս տարի պալատները գործնականում դատարկ են:



Գրիպից մահացությունը Ռուսաստանում / © Федеральная служба государственной статистики



Մասնագետների կարծիքով՝ այդ ամենը կմեղմացնի առողջապահական համակարգի ծանրաբեռնվածությունը, սակայն կա վտանգ, որ ցուցանիշների այդպիսի անկումը կարող է բացասաբար ազդե իմունիտետի վրա: Մարեն հնարավոր է համարել, որ այս տարի վարակների բացակայությունը հաջորդ տարի կարող է մարդկանց համար ավելի խոցելի լինել, ուստի անհրաժեշտ է վերահսկել դա:



Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հաշվարկներով՝ ամեն տարի աշխարհում գրիպից մահանում է 290-650 հազար մարդ, նրանով վարակվում է աշխարհի բնակչության 5-10%-ը (շուրջ 1 մլրդ մարդ): Ավելի վաղ ԱՀԿ-ն նախազգուշացրել էր, որ գրիպով վարակվածության նվազումը պետք է «զգուշությամբ գնահատել», քանի որ բազմաթիվ երկրներ համավարակի պայմաններում ի վիրակի չեն եղել վիճակագրություն վարել:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/rekordayin-cucanisnerov</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12464</guid>

            <pubDate>Sat, 20 Jun 2020 14:38:08 +0000</pubDate>

            <title>Ի՞նչ է քաղցկեղն ու ինչպե՞ս կանխել դրա զարգացումը. 21-րդ դարի պատիժը</title>

            <description><![CDATA[<p>Քաղցկեղը հիվանդություն է, որը մարդու օրգանիզմը ներսից է վնասում: Նրանից ոչ ոք ապահովագրված չէ, և բժշկությունը տարեցտարի նոր մեթոդներ է հնարում՝ օնկոլոգիական հիվանդությունների դեմ պայքարի համար:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/opuxol.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ի՞նչ է քաղցկեղն ու ինչպե՞ս կանխել դրա զարգացումը. 21-րդ դարի պատիժը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
«Հիվանդություն» բառը լսելիս մենք հաճախ այն պատկերացնում ենք մարդու օրգանիզմի վրա ազդող միկրոօրգանիզմների կամ վիրուսների տեսքով: Դրանց համար մարդը և՛ սննդի աղբյուր է, և՛ բնակավայր: Որոշները հաստատվում են լորձաթաղանթներում, մյուսները՝ արյան հետ տարածվում են ամբողջ օրգանիզմում, իսկ երրորդներն ընդհանրապես ոչնչացնում են մարմնի բջիջները՝ իրեն սեփական հետնորդներին բազմացնելու նպատակով: Դեղերի և բուժման միջոցով մարդն արդեն դարեր շարունակ պայքարում է հիվանդության դեմ, պարբերաբար հնարում է նոր մեթոդներ: Սակայն սարսափելի վտանգը վրա է հասնում հենց ներսից:



Ի՞նչ է քաղցկեղը



Օրգանիզմի մուտացված բջիջներից առաջացող հիվանդություն: Մինչ օրս 100 %-անոց կանխատեսում հնարավոր չի եղել, թե որտեղ, երբ և ինչպես այն կառաջանա: Բժշկությանը հայտնի են միայն մուտացիայի հավանականությունը բարձրացնող հանգամանքները (կանցերոգեններ, քաղցկեղ առաջացնողներ). ռադիացիոն ճառագայթում, տոքսիկ նյութերի ազդեցություն, իմունիտետի ընդհանուր անկում և այլն, սակայն նույնիսկ դրանք 100 %-ով չեն հանգեցնում քաղցկեղային հիվանդությունների: Ժամանակակից թերապիան նույնպես մարդուն պաշտպանել ուռուցքի առաջացումից:



Хромосома՝ քրոմոսոմ, Теломеры՝ տելոմերներ / © cont.ws



ՈՒռուցքը կամ կարցինոման առաջանում է այն ժամանակ, երբ մարմնի (ոչ սեռային) բջիջը սկսում է անկանոն կերպով կիսվել ու աճել: Սովորաբար օրգանիզմի յուրաքանչյուր բջիջ ապրում է հստակ սահմանված ժամկետացանկով՝ բջջային ցիկլով: Երբ ծրագիրն իրականացված է, բջիջը դադարում է կիսվել և մահանում է, իսկ մաքրուհի-բջիջները՝ ֆագոցիտները, վերացնում են դրա հետքերը, որպեսզի օրգանական աղբի պատճառով հյուսվածքներում բորբոքում չառաջանա: Բջիջն իր մոտալուտ մահվան մասին «տեղեկանում է» տելոմերների շնորհիվ: Վերջիններս ԴՆԹ-ի մանրագույն հատվածներ են քրոմոսոմների վերջում: Երբ բջիջը կիսվում է, տելոմերների մի մասը մահանում է: Եվ երբ բոլոր տելոմերները սպառված են, կիսումը դադարում է: Այդ երևույթը նախորդ դարի 60-ականներին բացահայտել է Լեոնարդ Հեյֆլիկը:



Ընդհանրապես՝ ինչո՞ւ է բջիջը մահանում: Դա պայմանավորված է նրանով, որ կիսման գործընթացում ի հայտ են գալիս մանրադիտակային մուտացիաներ՝ աննշան և կործանարար: Հենց նրանց պատճառով է օրգանիզմը ծերանում: Մուտացիաներն ինչ-որ պահի շատ են լինում, և բջջային ծրագիրը սկսում է մեկը մյուսի հետևից խափանվել: Դրանք հիմնականում ծագում են շրջակա միջավայրի ագրեսիվ դրսևորումներից, սակայն նույնիսկ լիարժեք մեկուսի բնակվող մարդը հավերժ չի կարող ապրել. բնությունն այդ մասին հոգ է տարել:



Ուռուցքները և նրանց տեսակները



Կարցինոմաները լինում են բարորակ և չարորակ: Երկուսն էլ վտանգավոր են օրգանիզմի համար, սակայն երկրորդներն առավել վտանգավոր են: Դրանք բաղկացած են չարորակ (մալիգնիզացված) բջիջներից. դրանք գործնականում լիարժեք վատնել են այն գծերը, որոնք բնորոշ են նրանց «հարազատ» հյուսվածքին, և կարող են անվերահսկելիորեն ու անդադար բազմանալ: Բացի այդ՝ դրանք ծնունդ են տալիս մետաստազների. բջիջ-մուտանտներ, որոնք առաջանում են մեկ ուռուցքում, առանձնանում են դրանից և արյան հոսքով տարածվում ամբողջ օրգանիզմում: Նոր վայրում ամրանալով՝ բջիջը շարունակում է բազմանալ նաև այնտեղ, ինչը հանգեցնում է տիրոջ ինքնազգացողության վատթարացմանը:



Չարորակ ադրենոկարցինոմա, «երկաթե» քաղցկեղ / © cont.ws



Բջջի կիսման արդյունքում է մեր օրգանիզմը կատարում իր կենսագործունեությունը: Սակայն երբ բջիջ-մուտանտը դադարում է կատարել իր դերը, շարքից հանում է հյուսվածքի առողջ բջիջներին: Քանի որ օրգանիզմի մի մասը դադարում է կատարել իր գործառույթը, ընդհանուր աշխատանքը խախտվում է: Բացի այդ՝ քաղցկեղային բջիջը դառնում է իրական մակաբույծ. չկարողանալով և չցանկանալով մահանալ՝ ավելի շատ է կիսվում՝ օրգանիզմից խլելով բոլոր ռեսուրսները: Ժամանակի ընթացքում մարդը թուլանում է, ահագնացող ցավերը կյանքն ավելի են բարդացնում: Թուլանում է նաև իմունիտետը, և մարդը խոցելի է դառնում նաև արտաքին միկրոօրգանիզմների համար:



Ինչո՞ւ է քաղցկեղը բուժելն այդքան բարդ



Քաղցկեղային հիվանդությունների առանցքային խնդիրն այն է, որ մարդու իմունիտետը բջիջ-մուտանտներին որպես օտար չի ճանաչում: Դրա հետևանքով օրգանիզմը ոչ մի կերպ չի արձագանքում ներքին մակաբույծներին և մահանում՝ «չգիտակցելով» խնդիրը: Մյուս կողմից՝ հիվանդ բջիջները ոչնցացնելու համար նախատեսված դեղերին օրգանիզմը վերաբերում է որպես ագրեսորների՝ խոչընդոտելով դրանց գործունեությանը: Ուռուցքի բուժման նպատակով գիտնականները դիմում են խորամանկ ու արտասովոր մեթոդների:



Նրանք օրգանիզմ են ներմուծում մետաղի նանոմասնիկներ, որոնք հեշտությամբ են անցնում բջիջների մեմբրանների միջով: Հայտնվելով ուռուցքի մեջ՝ ջերմացվում են ռադիոճառագայթմամբ: Արդյունքում՝ ուռուցքը մահանում է գործնականում անվնաս կերպով: Մյուսները մարդուն վարակում են «ստերիլ» սալմոնելներով: Դրանք հեշտությամբ են անցնում գրեթե բոլոր մեմբրաններով, և յուրաքանչյուրի վրա մի կտոր դեղամիջոց է ամրացված: Հայտնվելով կարցինոմայում՝ դեղն առանձնանում է և սկսում ազդել: Արդյունքում՝ մարդը վարակվում է անվտանգ սալմոնելներով, բայց կյանքին արդեն վտանգ չի սպառնում:



Ուռուցքի վերաճումը չարորակի. բջիջները տեղափոխվում են այլ հյուսվածքներ / © cont.ws



Բոլորին հայտնի քիմիաթերապիան գործուն, սակայն քաղցկեղի ոչնչացման վտանգավոր մեթոդ է: Ուժգին կենսակտիվ քիմիական նյութերի ազդեցությունից տառապում է ամբողջ օրգանիզմը և հաճախ քիմիաթերապիա անցնող ու քաղցկեղը հաղթահարած մարդիկ ամբողջ կյանքում հաշմանդամ են մնում: Մինչև վերջերս դա համարվում էր քաղցկեղի դեմ պայքարի ամենագործուն մեթոդներից մեկը: Կարցինոման հնարավոր է պարզապես կտրել հանել, սակայն ոչ մի երաշխիք չկա, որ այն մետաստազներ չի թողնի:



Եզրափակում



Քաղցկեղը մարմնի արձագանքն է արտաքին ու ներքին մուտածիններին: Հնարավոր է առավելագույնս պահպանել անվտանգություն՝ խուսափելով կանցերածինների հետ շփումից. նիկոտին, ալկոհոլ, քիմիական նյութերով ու հիվանդածին մանրէներով հարուստ օդ, անառողջ սնունդ: Որքան կոփված է օրգանիզմը, այնքան ուժգին է դիմակայում արտաքին հիվանդությանը, բայց նրա սեփական բջիջները հաճախ ավելի վտանգավոր են: Բարեբախտաբար՝ յուրաքանչյուր տարի բժշկությունը քաղցկեղի դեմ պայքարի նոր ու ավելի արդյունավետ, անվտանգ մեթոդներ է մշակում՝ բարձրացնելով հավանականությունը, որ ապագայում քաղցկեղի դեմ բուժումը կնմանվի սովորական մրսածության բուժման:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/inch-e-qaxckexn</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=11359</guid>

            <pubDate>Fri, 15 May 2020 20:09:21 +0000</pubDate>

            <title>Կորոնավիրուսի նկատմամբ իմունային պատասխանի հետազոտությունը պատվաստանյութը ստեղծողների համար լավ լուր է հաղորդել</title>

            <description><![CDATA[<p>Covid-19-ով վարակվածների իմունային համակարգը կայուն պատասխան է ցուցաբերում ընդդեմ SARS-CoV-2 վիրուսի: Բացի այդ, գիտնականները հայտնաբերել են, որ այս վիրուսով երբեք չվարակված մարդկանց լիմֆոցիտները նույնպես արձագանքում են դրան:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/05/tild6637-3439-4630-a264-346531313739__limfocity-u-muzhchin.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Կորոնավիրուսի նկատմամբ իմունային պատասխանի հետազոտությունը պատվաստանյութը ստեղծողների համար լավ լուր է հաղորդել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Աշխարհի գիտնականները փորձում են կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութ ստեղծել և կանխատեսում են, թե ինչպես է զարգանալու համավարակը՝ մինչև հուսալի դեղամիջոցի ստեղծումը: Բայց առայժմ ոչ ոք այդպես էլ չի պատասխանել երկու կարևոր հարցի, որոնցից կախված է պատվաստանյութի ստեղծումն ու վարակվածության իրավիճակը. ունա՞կ է արդյոք իմունային համակարգն ապահովելու էական և տևական պատասխան ընդդեմ SARS-CoV-2-ի, և հնարավո՞ր է, որ այլ կորոնավիրուսների հետ փոխազդեցությամբ ապահովվի SARS-CoV-2-ի նկատմամբ որևէ իմունիտետ:



Կատարված հետազոտությունը դրական պատասխան է տալիս առաջին հարցին: Աշխատությունում մանրամասն նկարագրվում են 20 հասուն մարդկանց իմունային պատասխանի ասպեկտները, ովքեր վերջերս են առողջացել կորոնավիրուսային թոքաբորբից: Հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ օրգանիզմի իմունային համակարգն ունակ է ճանաչելու SARS-CoV-2-ը՝ մի քանի մեթոդներով: Սա ի չիք է դարձնում զգուշացումը, թե վիրուսը կարող է խուսափել իմունային պատասխանից և պատվաստանյութը դարձնել անօգուտ:



Հետազոտության հեղինակներից կենսաբան Ալեսանդրո Սետեն նշել է, որ երևում է T բջջային պատասխանը՝ փշային սպիտակուցներին (վիրուսային մասնիկներ) և այլ սպիտակուցներին: Նրա գործընկեր, պրոֆեսոր Շեյն Կրոտիի խոսքով՝ մարդիկ անհանգստացած են, որ Covid-19-ը իբր չի առաջացնում իմունիտետ, և կրկնակի վարակման մասին տեղեկություններն ուժգնացրել են այդ զգուշացումը, սակայն այժմ արդեն միջին վիճակագրական մարդկանց մոտ իմունային պատասխանի առաջացման հաստատումը պետք է որ հանդարտեցնի:



Կորոնավիրուսի դեմ իմունային ադապտային պատասխանի սխեման. APC — հակագեններկայացնող բջիջ, Th — Т օգնականներ, CTL — ցիտոտոքսիկ լիմֆոցիտներ (Т սպանողներ), B-cell — В լիմֆոցիտներ, Plasma Cell — պլազմային բջիջներ / © Immunitrack



Ավելի վաղ արված հետազոտություններում Կրոտին և Սետեն բիոինֆորմատիկայի մեթոդների օգնությամբ կանխատեսել էին, թե SARS-CoV-2-ի վիրուսային մասնիկների որ բաղադրիչներն ունեն բավարար իմունոգենություն՝ T լիմֆոցիտների ակտիվացման համար: Նոր աշխատությունում գիտնականները ստուգել են, թե Covid-19-ով վարակված պացիենտների մոտ ընդգծված T բջիջները որքան լավ են ճանաչում սպիտակուցի կամ պեպտիդի նախանշված բաղադրիչներին: Ալեսանդրո Սետեն նշել է, որ որոշել են հատուկ ստուգել հիվանդության նորմալ ընթացքով և հոսպիտալացման կարիք չունեցող մարդկանց՝ ապահովելու նորմալ իմունային պատասխանի գնահատական, քանի որ վիրուսը կարող է առանձին մարդկանց մոտ որոշակի անսովոր երևույթներ առաջացնել:



Բոլոր փորձարկվողների մոտ դրսևորվել է CD4-T-բջջային իմունային պատասխան. ակտիվացվել են այսպես կոչված T օգնականները՝ ի պատասխան հակագենի: T օգնականները (հելպերներ) բջիջներ են, որոնք ճանաչում են հակագենը և ակտիվացնում են իմունային համակարգի բջիջների մյուս տեսակներին, մասնավորապես՝ B լիմֆոցիտներին, որոնք արտադրում են հակավիրուսային հակամարմիններ: Նաև բոլոր պացիենտների մոտ հայտնաբերվել են վիրուսային առանձնահատուկ CD-8-T-լիմֆոցիտներ կամ T սպանողներ (քիլերներ), որոնք ոչնչացնում են օրգանիզմի՝ վիրուսների կողմից վնասված բջիջները:



Հետազոտողներն ուսումնասիրել են T բջիջները նաև արյան նմուշներում, որոնք հավաքվել են 2015-2018թթ. ընթացքում՝ Covid-19-ի բռնկումից առաջ: Բազմաթիվ նմուշներում լիմֆոցիտներն ունեցել են SARS-CoV-2-ի դեմ էական ռեակտիվություն, թեև երբեք այդ պաթոգենով վարակված չեն եղել:



Գիտնականներն այդ փաստը կապում են նրա հետ, որ արյունը վերցվել է այն մարդկանցից, ովքեր նախկինում վարակված են եղել կորոնավիրուսի՝ ավելի քիչ վտանգավոր կորոնավիրուսներով: Այդուհանդերձ՝ դեռևս պարզ չէ՝ իմունային պաշտպանության որ մակարդակն է ապահովում T լիմֆոցիտների դիտարկվող խաչաձև ռեակտիվությունը: Հետազոտության հեղինակներն ընդգծում են, որ, հաշվի առնելով շարունակվող համավարակի լրջությունը, խաչաձև-ռեակտիվ իմունիտետի ցանկացած մակարդակ կարող է նշանակալից ազդեցություն ունենալ համավարակի ընդհանուր ընթացքի վրա և առանցքային նշանակություն ունի, ինչը պետք է հաշվի առնեն համաճարակաբանները՝ կանխատեսումներ կազմելիս:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/lav-lur</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=9548</guid>

            <pubDate>Thu, 26 Mar 2020 17:56:58 +0000</pubDate>

            <title>Naked Science: Գիտնականները հաստատել են, որ տղամարդիկ Covid-19-ի համար ավելի խոցելի են</title>

            <description><![CDATA[<p>Միաժամանակ մի քանի հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ տղամարդիկ ավելի ծանր են տանում կորոնավիրուսը: Ավելի վաղ բժիշկները ենթադրում էին, որ այդ երևույթի հիմքում ծխելու սովորությունն է, սակայն, պարզվել է, դա միանշանակ չէ:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/03/ca_italylockdown_030920getty_0.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Naked Science: Գիտնականները հաստատել են, որ տղամարդիկ Covid-19-ի համար ավելի խոցելի են]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Գաղտնիք չէ, որ կորոնավիրուսային վարակի ընթացքի ծանրությունը տարբերվում է գրիպի տարբեր տեսակներից: Այսպես, տարեցներն ավելի խոցելի են վիրուսի նկատմամբ, քան միջին տարիքի մարդիկ և երեխաները: Նույն կերպ՝ SARS-CoV-2-ը վտանգավոր է անամնեզում օնկոլոգիական կամ կարդիոլոգիական պաթոլոգիաներով, ինչպես նաև շնչառական հիվանդություններով տառապող մարդկանց համար:



Վերջին շրջանում մի շարք հետազոտություններ ցույց են տվել Covid-19-ի տարածման գենդերային տարբերությունը: Այսպես, տղամարդկանց մոտ հիվանդության ախտանշաններն ավելի հաճախ են ի հայտ գալիս, իսկ ընթացքն ավելի հաճախ է մահվան ելք ունենում: Այդ տենդենցն առաջին անգամ արտահայտվել է, երբ համաճարակը դեռ միայն Չինաստանն էր ալեկոծում: Չինաստանի հիվանդությունների վերահսկման կենտրոնի հրապարակած ամենշաբաթյա տեղեկագրում հրապարակված հետազոտության համաձայն՝ Covid-19-ից մահացությունը տղամարդկանց ոտ կազմում է 2,8%, մինչդեռ կանանց մոտ 1,7% է:



Նույն պատկերը դիտարկվել է, երբ պանդեմիան ընդգրկեց նաև Եվրոպան: Հրապարակված տվյալների համաձայն` Իտալիաում կորոնավիրուսից մահացածների 71%-ը տղամարդիկ են: Իսպանիայի տվյալները ցույց են տալիս, որ տղամարդկանց մահացությունը կրկնակի շատ է:



Ինչո՞ւ են տղամարդիկ կորոնավիրուսի նկատմամբ ավելի խոցելի: Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի Գենդերային և գլոբալ առողջապահության կենտրոնի տնօրեն Սարա Հոուքսի խոսքով՝ ոչ ոք չգիտի, թե տարբերության իրական պատճառը որն է: Սկզբում հիմնական պատճառ է նշվել ծխելը. ՉԺՀ-ում ծխում է տղամարդկանց կեսը, կանանց` 2%-ը: Գիտնականները ենթադրել են, որ այդ հանգամանքը բացասաբար է անդրադառնում տղամարդկանց շնչառական համակարգերի առողջության վրա և նրանց վարակի նկատմամբ ավելի խոցելի է դարձնում:



Փետրվարի վերջին հրապարակված մեկ այլ հետազոտությամբ ևս ծխելու հիպոթեզը հաստատվել է: Համաձայն դրա՝ Covid-19-ի թույլ կամ միջին արտահայտված ախտանշաններով մարդկանց շարքում տղամարդիկ կազմում են շուրջ 12%-ը, բայց ռեանիմացիայում հայտնված և մահացածների՝ 26%-ը: Բազմաթիվ մասնագետներ նշել են, որ տղամարդկանց մահացության վրա բացասաբար են ազդում սովորույթները: «Ուժեղ սեռը» թեթևամտորեն է վերաբերվում ձեռքերը լվանալուն, հաճախ առանց օճառի են լվացվում, քիչ են դիմում բժիշկների և չեն հետևում առողջապահական խորհուրդներին:



Սակայն ավելի ուշ արված հետազոտություններում հերքվում է ծխելու հիպոթեզը: Այսպես, Իտալիայում ծխում է տղամարդկանց 28%-ը, կանանց՝ 19%-ը, սակայն Չինաստանի համեմատ մահացության առումով տարբերությունն այդչափ էական չէ, և ծանր ախտանշաններով պացիենտների, վիրուսից մահացողների թիվը տղամարդկանց շրջանում մեծ է: Հնարավոր է՝ այդ երևույթի ներքո առկա է յուրահատուկ պատճառ:



Ջոն Հոփքինսի համալսարանի պրոֆեսոր Սարբի Կլյայնի կարծիքով՝ այդ հանգամանքը կարող է լինել բնատուր ցածր իմունային հակավիրուսային պատասխանը: Նրա ղեկավարությամբ իրականացված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ դա արդար է ՍՇՎ-ի և հեպատիտ C-ի դեպքում: Մկների վրա արված հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս ենթադրելու, որ դա կարող է իրավացի լինել նաև կորոնավիրուսի դեպքում, թեև անմիջապես SARS-CoV-2-ի դեպքում արուների իմունային համակարգի ռեակցիան չի ուսումնասիրվել:



Բացի այդ՝ սեռական նման տարբերության գործում կարող են դերակատարում ունենալ հորմոնները. օրինակ՝ էստրոգենը բջիջների հակավիրուսային ռեակցիան ուժգնացնող էստրոգենը: Բացի այդ՝ բազմաթիվ գեներ, որոնք կարգավորում են իմունային համակարգը, կանանց մոտ տեղակայված են սեռական X քրոմոսոմում (կանանց մոտ այդ քրոմոսոմը զույգ է, մինչդեռ տղամարդկանց մոտ մեկն է):



Սաբրա Կլյայնը նշել է, որ Covid-19-ի նկատմամբ իմունային պատասխանի սեռային տարբերությունները, հավանաբար, կհայտնաբերվեն հակամարմինների հետազոտություններում, որոնք ներկայումս ամբողջ աշխարհում տարվում են: Նրա խոսքով՝ առաջիկայում այդ հարցում հստակությունը կարող է մեծանալ:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/txamardik-xoceli</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=8227</guid>

            <pubDate>Tue, 18 Feb 2020 19:09:49 +0000</pubDate>

            <title>Կարմրուկի բարդացումների շարքն են դասվել հեպատիտը, ապենդիցիտը և վիրուսային մենինգիտը</title>

            <description><![CDATA[<p>Կարմրուկի հարուցիչն ներգործում է հիվանդի իմունային համակարգի վրա և կարող է հանգեցնել ամենաանկանխատեսելի բարդացումների:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/02/915504.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Կարմրուկի բարդացումների շարքն են դասվել հեպատիտը, ապենդիցիտը և վիրուսային մենինգիտը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կարմրուկին ուղեկցող բարդություններն իրականում կարող են ավելի ծանր, բազմաքանակ ու բազմազան լինել, քանի նախկինում համարվել է:



Կարմրուկն արտառոց վարակիչ վիրուսային հիվանդություն է, որն արտահայտվում է բարձր ջերմությամբ, լորձաթաղանթի բորբոքմամբ, ընդհանուր թունավորմամբ, շաղկապենաբորբով (կոնյունկտիվիտ) և մաշկի ցանով: Կարմրուկի դեմ կիրառվող պատվաստանյութն արդյունավետ է և լիովին անվտանգ: Սակայն վերջին մի քանի տասնամյակներում նրա չհիմնավորված զգուշացումների ազդեցությունը մարդկանց վրա ամբողջ աշխարհում հանգեցրել է կարմրուկով հիվանդացության աճին, ինչպես երեխաների, այնպես էլ մեծերի շրջանում:



Հետազոտության հեղինակները կարմրուկով երեք հիվանդի են բուժել. նրանց մոտ հիմնական վարակն ուղեկցվել է բարդացմամբ: Առաջին պացիենտը երիտասարդ է եղել, ով մանուկ ժամանակ պատվաստանյութի միայն մեկ չափաքանակ է ստացել՝ նախընտրելի երկուսի փոխարեն. նրա մոտ հավելյալ ախտորոշվել է «հեպատիտ»: Երկրորդ դեպքում կնոջ մոտ վիրուսային վարակն ուղեկցվել է ապենդիսի բորբոքմամբ: Իսկ երրորդի՝ միջին տարիքի տղամարդու մոտ կարմրուկը բարդացել է վիրուսային մենինգիով:



Կարմրուկի հարուցիչի միկրոլուսանկարը / © Cynthia S. Goldsmith



Բոլոր երեքն էլ առողջացել են համապատասխան բուժումից և խնամքից հետո: Ոչ ոքի մոտ հիվանդության արդյունքում տևական խնդիրներ չեն արձանագրվել: Սակայն հեղինակները նշել են, որ կարմրուկը ճնշում է օրգանիզմի իմունային համակարգին, ուստի կարող է բարդացումների հանգեցնել գործնականում ցանկացած օրգանում:



Կարմրուկի գրանցված դեպքերի մոտ 1/3-ն ուղեկցվում են տարբեր բարդացումներով: Կարող է լինել թոքաբորբ, ֆեբրիլային ցնցումներով կամ էնցեֆալոմիելիտով (ողնուղեղի կամ գլխուղեղի վնասում, երբ մարդու իմունիտետը սպիտակուցներ է արտադրում սեփական նյարդային հյուսվածքների դեմ): Հնարավոր է նաև սրացող սկլերոզացնող պանէնցեֆալիտ. նյարդային սրացող խանգարում, որն առաջացնում է մտավոր հետամնացություն, միոկլոնային ջղաձգում և ցնցումներ:



Հետազոտության հեղինակներն ընդգծել են, որ մահվան ելքով կարմրուկի զանգվածային բռնկումները ներկայումս շարունակվում են եվրոպական երկրներում, որոնք ավելի վաղ մեկուսացրել էին կամ կասեցրել էին հարուցչի էնդեմիկ փոխանցումը: Միայն 2019թ. առաջին կեսին Եվրոպայում գրանցվել է կարմրուկից մահվան 10 հազար դեպք:



Վարակման դեպքերի աճը մասնագետները կապում են 2000-ականների սկզբներին պատվաստման նկատմամբ ձևավորված բացասական կարծիքի հետ: Այն ժամանակ կարմրուկի, պարոտիտի և կարմրախտի դեմ MMR կոմբինացված պատվաստանյութը կապել են երեխաների մոտ աուտիզմի զարգացման հետ, թեև բժշկական լայնածավալ հետազոտությունները հակառակն են ցույց տվել:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/karmruki-bardzacum</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=6787</guid>

            <pubDate>Mon, 30 Dec 2019 19:27:06 +0000</pubDate>

            <title>Իմունային համակարգի ամրապնդմանն անհրաժեշտ 7 նյութեր</title>

            <description><![CDATA[<p>Քանի որ Ամանորը մոտ է և մտածում եք՝ ինչ պատրաստել, հոդվածում ներկայացված խորհուրդները կօգնեն կատարելու ճիշտ ընտրություն: Արդյունքում՝ քիչ հիվանդություն և քիչ դեղեր:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/12/mat_107701.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Իմունային համակարգի ամրապնդմանն անհրաժեշտ 7 նյութեր]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Իմունիտետի աշխատանքը խթանելն այդքան էլ դյուրին գործ չէ. բազմաթիվ միջոցներ արդյունք չեն տալիս: Բժիշկները կատակում են՝ նշելով, որ եթե տատիկը գիտի, թե ինչպես կարելի է ամրապնդել իմունիտետը, ապա պապիկն էլ գիտի՝ ինչպես ղեկավարել պետությունը: Սակայն որոշ ապրանքներ ամեն դեպքում կարող են օգնել իմունային համակարգին՝ հաղթահարելու դժվարությունները: Ստորև ներկայացվում են օգտակար նյութերն ու դրան օգտագործման մանրամասները:



1. Մասուր կամ վիտամին C պարունակող այլ մթերք



Վիտամին C-ն (ասկարբինաթթու) մեր օրգանիզմի համար կենսական նշանակություն ունի: Այս հզոր անտիօքսիդանտը  բջիջներին պաշտպանում է ազատ ռադիկալներով վարակվելուց: Վիտամին C-ն ապահովում է ֆերմենտների աշխատանքը, որոնք պատասխանատու են բիոլոգիական մոլեկուլների սինթեզի և գեների աշխատանքի վերահսկման համար: Այն անհրաժեշտ է իմունային համակարգի ճիշտ աշխատանքի համար. ապահովում է մաշկի պաշտպանական ֆունկցիան, օգնում է բջիջ-ֆագոցիտներին՝ միկրոբները սպանելու հարցում, և խթանում է լիմֆոցիտների արտադրությանը: Վիտամին C-ի պակասորդը հանգեցնում է իմունիտետի անկմանը:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա վիտամին C



Վիտամին C-ի մեծ քանակություն են պարունակում մասուրը, սև հաղարջը, չիչխանը: Հարուստ են նաև քաղցր պղպեղը, բրյուսելյան և ծաղկակաղամբը, սպանախը, կիվին (շողպար), սեխը, ելակը և ցիտրուսայինները:



C-ն քմահաճ վիտամին է. այն հեշտորեն ոչնչանում է և զգայուն է պահպանման ու խոհանոցային մշակման պայմաններին: Մաղադանոսը սենյակային ջերմաստիճանում 2 օր պահելու դեպքում նրա վիտամինների 80%-ը կորչում է: Վիտամին C-ն պահպանելու համար անհրաժեշտ է մրգերն ու բանջարեղենը պահել սառնարանում կամ սառցարանում, արևի ուղիղ ճառագայթներից հեռու:



Մասուրի պատրաստման ամենանախընտրելի տարբերակը ապակե կոլբայով թերմոսում եռացնելն է: Ջուրը եռալուց հետո պետք է թողնել 3-5 րոպե՝ հովանա, ապա նոր լցնել պտուղը, որպեսզի արժեքավոր նյութերը քիչ տուժեն:



Ինչքա՞ն ուտել՝ չհիվանդանալու համար



Նուտրիցիոլոգները խորհուրդ են տալիս հնարավորության դեպքում C վիտամինը ստանալ մրգերից ու բանջարեղենից, ոչ թե՝ դեղային հավելումներից: Այսպես այն ավելի դյուրին է յուրացվում: Վարակի դեմ հեշտությամբ պայքարելու համար պետք է վիտամին C-ն պահել բարձր մակարդակի վրա, այլ ոչ թե շտապել լրացնել այն միայն հիվանդանալու դեպքում: Անհրաժեշտ է օրական 5 միրգ ու բանջարեղեն ուտել: Վերջինն ավելի նախընտրելի է հատկապես նրանց համար, ովքեր չեն ցանկանում գիրանալ:



2. Արտիճուկ կամ պրեբիոտիկով այլ սնունդ



Պրեբիոտիկներն ուտելի նյութեր են օգտակար բակտերիաների համար, որոնք մարդու աղիներում են: Աղիների միկրոբներն օգնում են պահպանել առողջ քաշը, ազդում են համային նախընտրությունների և նյարդային համակարգի աշխատանքի վրա, օգնում են իմունիտետին:



Աղիների բակտերիաները սինթեզում են կյանքի համար անհրաժեշտ վիտամինները և այլ նյութերը, որոնք օրգանիզմն ի վիճակի չէ ինքնուրույն արտադրել: Բացի այդ՝ առողջ միկրոբներն օրգանիզմը պաշտպանում են «չար» բակտերիաներից:



Պրեբիոտիկները սննդային նրբաթելեր են, որոնք խթանում են աղիներում օգտակար բակտերիաների՝ ինուլինի, օլիգոսախարիդների և ռեզիստենտային օսլայի բազմացմանը:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Ինուլինի մեծ քանակություն կա արտիճուկի, ճարճատուկի արմատի, գետնատանձի և ծնեբեկի մեջ: Օլիգոսախարիդներ կան կանաչեղենում, մեղրի, խնձորի, բանանի, բողկանման սոխի և սխտորի, ինչպես նաև լոբու և փոճոկի մեջ: Ռեզիստենտային օսլան սովորական, ցածր կալորիականությամբ օսլայի տեսակ է, որը ճեղքվում է բակտեիաների կողմից և պարունակվում է երկար եփված վարսկափաթիլներում, փոճոկում և կանաչ բանանի մեջ:



Ինչքա՞ն ուտել



Ինչքան՝ շատ, այնքան՝ լավ: Սննդային նրբաթելերը բավարար չեն սովորաբար քաղաքաբնակների սննդակարգում:



3. Կեֆիր և այլ պրոբիոտիկներ



Համարվում է, որ օգտակար բակտերիաները նորածնի աղիներում հայտնվում են ծնվելիս, այդ պատճառով էլ այն երեխաների մոտ, որոնք կեսարյան հատմամբ են լույս աշխարհ եկել, խնդիրներ են ունենում: Մեծանալով՝ մարդն էլ ավելի է խախտում մանրէների հավասարակշռությունը. օգտագործում է բակտերիաների համար վնասակար ալկոհոլ, շաքար, հակաբիոտիկներ, որոնք սպանում են բոլոր մանրէներին՝ անխտիր:



Մանրէների քանակը չափի մեջ պահելու համար անհրաժեշտ է պարբերաբար սնվել օգտակար միկրոօրգանիզմներով: Այդ հարցում կօգնեն պրոբիոտիկները՝ լավ բակտերիաներով հարուստ սնունդը:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Օգտակար բակտերիաներ կան թթվակաթային և թթու դրա ապրանքներում՝ յոգուրտ, կեֆիր, կաթնաշոռ, թթու դրած կաղամբ և կիմչի: Դեղատներում ու խանութներում հնարավոր է գտնել հատուկ թթու՝ առանց հավելումների ու շաքարի տնական յոգուրտ պատրաստելու համար:



Ինչքա՞ն ուտել



Պետք է օրական ուտել նվազագույնը մեկ բաժին պրոբիոտիկ սնունդ: Եթե վերջերս եք հակաբիոտիկ օգտագործել, ապա պետք է կրկնակի օգտագործել թթվակաթնային և թթու դրած ուտելիք և բժշկի հետ քննարկել հատուկ միջոցների օգնությամբ մանրէները վերականգնելու հարցը:



4.&nbsp; Նուշ և մագնիումով այլ սնունդ



Նախաամանորյա սթրեսն աշխատանքում, չափազանց անհանգստությունն ու վատ քունը խոչընդոտում են իմունային համակարգի աշխատանքին: Այդ պատճառով հիվանդությունների սեզոնին  պետք է բավարար չափով մագնիում օգտագործել:



Մագնիումը միկրոտարր է, որն օրգանիզմին օգնում է հաղթահարել սթրեսը: Այն կարգավորում է էլեկտրական իմպուլսների ու բջիջների միջև փոխանակման գործընթացը, նվազեցնում է դրանց գրգռվածությունը և ղեկավարում է էլեկտրական գործընթացները: Մագնիումը մասնակցում է ավելի քան 300 ֆերմենտների աշխատանքին, ուստի կարևոր է լավ իմունիտետի համար:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Մագնիում կա հանքային ջրում, վայրի բրնձի, կանաչ հնդկացորենի, ոսպի մեջ, մուգ կանաչ կանաչեղենի՝ սպանախի, քալեի (կաղամբի տեսակ), գինձի և ռեհանի մեջ, կա նաև ավոկադոյի, արևածաղկի, քունջութի և ընկույզի մեջ: Ամենաշատը նուշի, մայրու ընկույզի և հնդկական ընկույզի մեջ է, բայց պետք է զգույշ լինել. սննդակարգում ընկույզի շատ օգտագործումը հանգեցնում է կալորիայի օրական չափաբաժնի գերազանցմանը: Սովորաբար մագնիում շատ կա սննդային նրբաթելերում:



Ինչքա՞ն ուտել



Հնարավորինս շատ. հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ մարդկանց մեծ մասն ավելի քիչ մագնիումով սնվում, քան խորհուրդ է տրվում: Մեծահասակին անհրաժեշտ է օրական 300-400 մգ մագնիում: Նուշի օրական չափաբաժինը (30գ) պարունակում է 80 մգ մագնիում, սպանախի ցողունները՝ 78 մգ, մուգ դարչնագույն բրինձը՝ 40 մգ:



5. Սաղմոն և օմեգա-3-ով այլ ապրանքներ



Օմեգա-3 ճարպաթթուներն օգնում են հաղթահարել ընկճվածությունը և անհանգստությունը, պահպանում են ուղեղի, ոսկրերի և հոդերի առողջությունը, պայքարում են խրոնիկական բորբոքման դեմ, նպաստում են լավ քնին և մաշկի վիճակին: Դրանք անհրաժեշտ են օրգանիզմի օպտիմալ կառուցվածքը պահպանելու համար:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Օմեգա-3 ճարպաթթու շատ են պարունակում ծովային ձկները՝ սաղմոնը, իշխանը և թյուննոսը: Որոշ տեսակներ կան բույսերի մոտ՝ եղեսպակի սերմերում, բրյուսելյան կաղամբում, հունական ընկույզում, սակայն բույսերից օմեգա-3-ն ավելի դժվար է յուրացվում՝ չբավարարելով օրգանիզմի պահանջմունքը:



Ինչքա՞ն ուտել



Օմեգա-3 ճարպաթթուների հավասարակշռությունը պահելու համար առողջ մարդուն բավարար է շաբաթական 2-3 անգամ ուտել սաղմոն, իշխան կամ թյուննոս: Եթե ձուկ չեք ուտում, հավելումների հարցը քննարկեք բժշկի հետ:



6.  Ոստրե և ցինկ պարունակող այլ ապրանքներ



Ցինկն անհրաժեշտ է տարբեր գործընթացների բնականոն իրականացման համար: Այն կարգավորում է գեների ակտիվությունն ու ֆերմենտների աշխատանքը, ԴՆԹ-ի և սպիտակուցների սինթեզը,  վերքերի լավացումը, օրգանիզմի աճը և զարգացումը: Ցինկը կենսական նշանակություն ունի իմունային համակարգի բջիջների գործունակության համար: Մեր մարմինը չի արտադրում կամ պահպանում ցինկ, ուստի կարևոր է մշտական օգտագործումը:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Ավելի հեշտությամբ է յուրացվում ծովամթերքի և մսի ցինկը: Այն բույսերից դժվարությամբ է անցնում օրգանիզմին. բույսերում կան նյութեր, որոնք խոչընդոտում են ցինկի յուրացմանը:



Շատ ցինկ կա կակղամորթի և խեցգետնանմանների մոտ՝ ոստրե, ծովախեցգետին, միդիա, լոբստեր (օմար): Շատ է նաև տավարի, խոզի, հնդկահավի, հավի, տափակաձկան, սարդինայի և սաղմոնի մսում: Ցինկի հավելյալ պաշար են լոբազգիները, դդմակտերը, հնդկական ընկույզը, կաթը, յոգուրտը, պանիրը, ձուն, կինոան, վարսակը, մուգ դարչնագույն բրինձը, սունկը, ծնեբեկը:



Որքա՞ն ուտել



Մարդկանց մեծ մասը բավարարում է ցինկի պահանջարկը, եթե ճիշտ է սնվում՝ ուտելով բազմազան սնունդ: Պետք է շատ օգտագործել ծովամթերք, լիարժեք ճաշել, ընթրիքին ուտել միս և բանջարեղեն: Եթե առողջական անհրաժեշտություն չկա, ապա բժիշկները ցինկի հավելումներ խորհուրդ չեն տալիս: Չափից շատ օգտագործելու դեպքում մեծ է հակառակ արդյունքի վտանգը:



7.  Սիսեռ և B6-ով այլ ուտելիք



Վիտամին B6-ն անհրաժեշտ է կենտրոնական և վերջույթային նյարդային համակարգի բնականոն աշխատանքի և ամենատարբեր նյութերի սինթեզի համար: Վիտամին B6-ի անբավարարությունն արագորեն հանգեցնում է իմունային համակարգի գործառույթների անկմանը:



©sravni.ru



Որտե՞ղ կա



Մեծ քանակությամբ վիտամին B6 կա ծովային ձկան, տավարի լյարդի, թռչնի, սիսեռի, տոֆուի, ռիկոտայի, բանանի, հատիկաբույսերի ծիլերի, սպանախի, գազարի, ծաղկակաղամբի, պիստակի և հունական ընկույզի մեջ:



Ինչքա՞ն ուտել



Իմունային համակարգը և սթրեսը հաղթահարելու ունակությունը պաշտպանելու համար շաբաթական 2-3 անգամ կերեք ծովային ձուկ: Հաճախ պատրաստեք սիսեռ, օրական 1-2 անգամ սնվեք նորածիլների կանաչեղենի աղցանով: Աշխատանքի վայրում կերեք ընկույզ և գազար. սրանք կօգնեն չհիվանդանալ և պահպանել աշխատունակությունը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/anhrajesht-7nyuter</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>