<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1251/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sun, 11 Oct 2026 20:18:26 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10636</guid>

            <pubDate>Sat, 25 Apr 2020 17:25:55 +0000</pubDate>

            <title>Անտարկտիդայում առաջին անգամ գորտի մնացորդներ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Հնագույն գտածոն, պարզվել է, ժամանակակից սաղավարտագլուխ սուլորդների ընտանիքից է, որոնք բնակվում են Հարավային Ամերիկայի լեռնային տաք ու խոնավ հովիտներում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/27623778-0-image-a-5_1587772058140.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Անտարկտիդայում առաջին անգամ գորտի մնացորդներ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Անտարկտիկայի թերակղզու հյուսիսային եզերքում գտնվող Սիմոր կղզում հետազոտություն իրականացնող գիտնականներն այնտեղ հայտնաբերել են գորտի կոնքազդրային հոդերի և գանգի նմուշներ: Այս գտածոն կարող է էականորեն փոխել Անտարկտիդայի հնագույն կլիմայի վերաբերյալ:



Նախկինում գիտնականներն այս մայրցամաքում բազմիցս են հայտնաբերել հսկա երկկենցաղների գոյության ապացույցներ. կենդանիներն այստեղ թագավորել են շուրջ 200 միլիոն տարի առաջ՝ Տրիասային դարաշրջանում: Սակայն ներկայումս գոյություն ունեցող երկկենցաղներին հիշեցնող մնացորդներ հետազոտողները մինչև վերջերս չեն հայտնաբերել:



Գտածոները շուրջ 40 միլիոն տարեկան են: Սիմոր կղզում հայտնաբերված ոսկորների կառուցվածքը ցույց է տալիս, որ այս գորտը պատկանել է Calyptocephalellidae ընտանիքին: Դրա ժամանակակից ներկայացուցիչները՝ սաղավարտագլուխ սուլորդները, ներկայումս բնակվում են Հարավային Ամերիկայում՝ Կենտրոնական Անդերի տաք ու խոնավ հովիտներում: Այս հանգամանքը փաստում է, որ ընդամենը 40 միլիոն տարի առաջ նմանատիպ բնակլիմայական պայմաններ են եղել նաև Անտարկտիդայում:



Հնագույն գորտի անթատակի ոսկորների մնացորդները / © Mors, Reguero &amp; Vasilyan, Scientific Reports, 2020



Գտածոն փոխում է գիտնականների պատկերացումներն այն մասին, թե ինչ շեշտակիորեն է փոխվել կլիման այդ մայրցամաքում: Գիտնականների մեծ մասի խոսքով՝ Անտարկտիդան բավականին արագորեն է ծածկվել սառույցով՝ շուրջ 40 միլիոն տարի առաջ, Ավստրալիայից առանձնանալուց հետո (վերջինիս հետ մինչ այդ կազմել է Գոնդվանա գերմայրցամաքի մասը): Սակայն մի շարք տվյալներ մատնանշում են, որ Անտարկտիդայում սառցաշերտերի ձևավորումը մեկնարկել է դեռ մինչև Երկրի հարավային կիսագնդի ժամանակակից մայրցամաքներից լիովին անջատվելը:



Հետազոտության հեղինակներից հնէաբան Թոմաս Մերսը նշել է, որ հարցն այն է, թե ինչքանով է մայրցամաքում ցուրտ եղել և ինչեր են այնտեղ բնակվել, երբ սկսել է ձևավորվել սառցաշերտը: Նրա խոսքով՝ գորտը ևս մեկ ապացույց է այն բանի, որ այն ժամանակ առնվազն Անտարկտիկայի թերակղզում բնական միջավայրը դեռևս նպաստավոր է եղել սառնարյուն կենդանիների համար, ինչպիսիք են ռեպտիլիաները (սողուններ) և ամֆիբիաները (երկկենցաղներ):



Ավելի վաղ հաղորդվել է, որ Հարավային Ավստրալիայում հայտնաբերվել են ժամանակակից բազմաբջիջ կենդանիների հնարավոր նախնու մնացորդները, իսկ Մյանմայի տարածքում հնէաբանները գտել են «անցումային օղակը» իշամեղուների և մեղուների միջև:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/gorti-mnacordner</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=7529</guid>

            <pubDate>Mon, 27 Jan 2020 17:17:19 +0000</pubDate>

            <title>Յուրօրինակ քարացուկը պահպանել է կաղամարների վրա պտերոզավրերի որսի ապացույցները</title>

            <description><![CDATA[<p>Եվրոպացի հնէաբանները հայտնաբերել են թռչող պտերոզավրի ատամի կտորը, որը մնացել է մահից հրաշքով փրկված հնագույն գլխոտանու քարացած մարմնում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/01/ptero0.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Յուրօրինակ քարացուկը պահպանել է կաղամարների վրա պտերոզավրերի որսի ապացույցները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ժամանակակից թռչունների նախնիները՝ պտերոզավրերը, պատկանել են թռչող մողեսների ամենանշանավոր խմբին: Նրանց շարքում Rhamphorhynchus տեսակն առանձնացել է երկար, բարակ և ամուր պոչով՝ ծայրին փնջիկով: Ռամֆորինխները սնվել են հիմնականում ձկներով, որոնց որսացել են ջրի մեջ սուզվելով և օգտվելով երկար, ատամներով զինված երախով: Ձկան ոսկորներ ու թեփուկներ ոչ հաճախ են հանդիպում նրանց քարացուկներում:



Բոխումի Ռուրյան համալսարանից հնէաբան Ռենե Հոֆմանի գլխավորած խմբի կողմի կողմից ուսումնասիրված օրինակը ցույց է տվել, որ ռամֆորինխները որսացել են նաև ծովային այլ կենդանիների: Շուրջ 150 մլն տարի թվագրվող գլխոտանու մնացորդները պահպանել են նրան ճանկած մողեսի ատամը:



Յուրօրինակ գտածոն հայտնաբերվել է 2012թ. բավարական Այխշտետ քաղաքի մոտակայքում: Այստեղ, կրաքարի հին հանքավայր Զոլնհոֆենում գտնվում են յուրյան դարաշրջանի կենդանիների բազմաթիվ մնացորդներ, այդ թվում՝ դինոզավրերի ու պտերոզավրերի: Այդ հնագույն ժամանակներում այս քարքարոտ տեղանքը եղել է արևադարձային տաք ու ծանծաղուտ վայր՝ ոչ մեծ կղզյակներով:



Plesioteuthis կալմարի քարացուկ՝ պտերոզավրի ատամը նրա մարմնում / ©René Hoffmann et al., 2020



Իհարկե, այստեղ ծաղկում է ապրել ծովային կենդանիների համայնքը, որոնցով և սնվել են պտերոզավրերը: Նրանց շարքում հնէաբանները գտել են 30 սանտիմետրանոց կաղամարի հրաշալի պահպանված օրինակ, որը պատկանում է Plesioteuthis անհետացած տեսակին և պահպանել է գիշատիչ ռամֆորինխի ատամի հստակ հետքը:



Ենթադրվում է՝ պտերոզավրը սուզվել է կակղամորթի ետևից, ճանկել է նրան, բայց չի կարողացել դուրս բերել և ուտել: Որսը կարող էր, օրինակ, շատ մեծ և ուժեղ լինել կամ շատ խորը, և մողեսը չի կարողացել բարձրացնել նրան՝ վերջինի մարմնում թողնելով կոտրված ատամը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/pterozavreri-vorsi-apacuycnery</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>