<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1316/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 05 Nov 2026 07:10:13 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20894</guid>

            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 12:04:54 +0000</pubDate>

            <title>Հարավային օվկիանոսի ջրերը դեպի հյուսիս են տանում սննդանյութերի տարբեր պաշարներ</title>

            <description><![CDATA[<p>Հարավային օվկիանոսից դեպի հյուսիս շարժվող երկու ջրազանգվածներից մեկում ավելի արագ են կուտակվում նիտրատն ու ֆոսֆատը, մյուսում՝ սիլիկատը։ Այդ տարբերությունը կարող է ազդել, թե ֆիտոպլանկտոնի որ խմբերն ավելի բարենպաստ պայմաններ կգտնեն այնտեղ, որտեղ ջրերը կրկին հասնում են մակերևույթ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/southern-ocean-roger-revelle-20261104.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հարավային օվկիանոսի ջրերը դեպի հյուսիս են տանում սննդանյութերի տարբեր պաշարներ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Բիգելոուի օվկիանոսագիտության լաբորատորիան նոյեմբերի 3-ին ներկայացրել է ուսումնասիրության արդյունքները։ Ուիլյամ Բալչն ու նրա գործընկերները դրանք նոյեմբերի 1-ին հրապարակել են «Journal of Geophysical Research: Oceans» գիտական ամսագրում։



Հարավային կիսագնդի ձմռանը օվկիանոսի վերին ու ավելի խոր շերտերի ջրերը խառնվում են՝ ձևավորելով երկու ջրազանգված։ Դրանք սուզվում են և տասնամյակների ընթացքում շարժվում դեպի հյուսիս։ Անտարկտիկական միջանկյալ ջուրը ձևավորվում է ավելի հարավ և հոսում մերձանտարկտիկական ջրազանգվածի տակ։



Գիտնականները վերլուծել են «Ռոջեր Ռևել» նավի՝ 2020–2021 թվականների արշավի ընթացքում հավաքված նմուշները։ Դրանք վերցրել են Խաղաղ օվկիանոսի հարավային հատվածում՝ հարավային լայնության 30-րդ և 60-րդ զուգահեռականների միջև։



Ջրի՝ մթնոլորտի հետ վերջին շփումից անցած ժամանակը գնահատելու համար հետազոտողները չափել են քլորֆտորածխածինների պարունակությունը։ Այս միացությունները նախկինում լայնորեն օգտագործվել են սառնարաններում ու օդորակիչներում։ Մթնոլորտում դրանց քանակի փոփոխությունների պատմությունն օգնել է պարզել, թե մոտավորապես երբ է ջուրը սուզվել։



Նմուշների համեմատությունը ցույց է տվել, որ մերձանտարկտիկական ջրազանգվածում նիտրատն ու ֆոսֆատն ավելի արագ են կուտակվել, իսկ անտարկտիկական միջանկյալ ջրում՝ սիլիկատը։ Երբ ջուրը նորից հասնում է լուսավոր շերտ, սիլիկատի ավելի մեծ պաշարը կարող է նպաստել դիատոմային ջրիմուռների աճին․ նրանք այդ նյութն օգտագործում են իրենց բջջապատը կառուցելու համար։



Հետազոտողները չեն չափել, թե հեռավոր շրջաններում այդ տարբերությունն ինչպես է փոխում ֆիտոպլանկտոնի կազմը։ Տվյալները նաև թույլ չեն տալիս ամբողջությամբ տարանջատել օրգանական նյութի քայքայման, ջրերի խառնման և սկզբնական պայմանների փոփոխության ազդեցությունները։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/southern-ocean-nutrient-cycling</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20681</guid>

            <pubDate>Wed, 28 Oct 2026 17:12:54 +0000</pubDate>

            <title>Հարավային օվկիանոսի միջանկյալ ջրերը դարձել են ավելի աղի ու խիտ</title>

            <description><![CDATA[<p>Անտարկտիկայի շուրջ ծովային սառույցի նվազումը շրջել է օվկիանոսի միջանկյալ ջրերի փոփոխության երկարամյա միտումը։ Նոր հետազոտության համաձայն՝ 2016–2024 թվականներին այդ ջրերը դարձել են ավելի աղի ու խիտ՝ նախկին աղազրկման փոխարեն։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-antarctic-water-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հարավային օվկիանոսի միջանկյալ ջրերը դարձել են ավելի աղի ու խիտ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մելբուռնի համալսարանի, Հնդկաստանի գիտության ինստիտուտի և Սաութհեմփթոնի համալսարանի հետազոտողները ցույց են տվել, որ Անտարկտիկայի ծովային սառույցի կտրուկ նվազումից հետո փոխվել են անտարկտիկական միջանկյալ ջրերի հատկությունները։ Nature Climate Change ամսագրում հոկտեմբերի 28-ին հրապարակված աշխատանքը հիմնված է օվկիանոսային դիտարկումների, արբանյակային տվյալների և մթնոլորտային վերավերլուծության վրա։



Գիտնականներն ուսումնասիրել են Argo ինքնավար լողանների ցանցի՝ 2004–2024 թվականների չափումները։ Մինչև 2016 թվականը ջրային այս շերտի աղիությունն ու խտությունը նվազում էին, իսկ այն աստիճանաբար մոտենում էր մակերևույթին։ 2016–2024 թվականներին ուղղությունը շրջվել է․ շերտը դարձել է ավելի աղի ու խիտ և իջել ավելի մեծ խորություն։ Փոփոխությունը նկատվել է Ատլանտյան, Հնդկական և Խաղաղ օվկիանոսների ավազաններում։



Հետազոտության հեղինակները Մելբուռնի համալսարանի կայքում բացատրել են մեխանիզմը։ Ամռանը ծովային սառույցի հալոցքը քաղցրահամ ջուր է հասցնում Հարավային օվկիանոս՝ նվազեցնելով ջրի աղիությունը։ Երբ սառցածածկույթի մակերեսը կտրուկ փոքրացել է, նվազել է նաև հալոցքային ջրի սեզոնային հոսքը։



Անտարկտիկական միջանկյալ ջրերը սովորաբար գտնվում են մակերևույթից մոտ 700–1200 մետր խորության վրա։ Դրանք օվկիանոսի այն կառուցվածքի մասն են, որտեղ խտությունը խորության հետ արագ փոխվում է։ Այդ տարբերությունը սահմանափակում է ջրի ուղղաձիգ խառնումը և ջերմության փոխանցումը վերին շերտերից դեպի խորքեր։



Հեղինակների գնահատմամբ՝ այս կառուցվածքի փոփոխությունը կարող է փոխել օվկիանոսում ջերմության պահեստավորումն ու վերաբաշխումը։ Միջանկյալ ջրերը մասնակցում են նաև ածխածնի և թթվածնի տեղափոխմանը։ Դրանց հատկությունների կայուն փոփոխությունն այդ պատճառով կարևոր է ոչ միայն Անտարկտիկայի մերձակա ջրերի, այլև օվկիանոսային լայն շրջանառության համար։



Կլիմայական հետևանքների չափն ու ժամկետները դեռ հստակ չեն։ Հետազոտողները նշում են, որ տասնամյակների ընթացքում հնարավոր են տարածաշրջանային ծովի մակարդակի, մթնոլորտային շրջանառության և տեղումների փոփոխություններ։ Այդ ազդեցությունները գնահատելու համար անհրաժեշտ է կլիմայական մոդելներում ավելի ճշգրիտ ներկայացնել ծովային սառույցի և օվկիանոսի միջանկյալ շերտերի կապը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/antarctic-water-salinity</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10636</guid>

            <pubDate>Sat, 25 Apr 2020 17:25:55 +0000</pubDate>

            <title>Անտարկտիդայում առաջին անգամ գորտի մնացորդներ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Հնագույն գտածոն, պարզվել է, ժամանակակից սաղավարտագլուխ սուլորդների ընտանիքից է, որոնք բնակվում են Հարավային Ամերիկայի լեռնային տաք ու խոնավ հովիտներում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/27623778-0-image-a-5_1587772058140.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Անտարկտիդայում առաջին անգամ գորտի մնացորդներ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Անտարկտիկայի թերակղզու հյուսիսային եզերքում գտնվող Սիմոր կղզում հետազոտություն իրականացնող գիտնականներն այնտեղ հայտնաբերել են գորտի կոնքազդրային հոդերի և գանգի նմուշներ: Այս գտածոն կարող է էականորեն փոխել Անտարկտիդայի հնագույն կլիմայի վերաբերյալ:



Նախկինում գիտնականներն այս մայրցամաքում բազմիցս են հայտնաբերել հսկա երկկենցաղների գոյության ապացույցներ. կենդանիներն այստեղ թագավորել են շուրջ 200 միլիոն տարի առաջ՝ Տրիասային դարաշրջանում: Սակայն ներկայումս գոյություն ունեցող երկկենցաղներին հիշեցնող մնացորդներ հետազոտողները մինչև վերջերս չեն հայտնաբերել:



Գտածոները շուրջ 40 միլիոն տարեկան են: Սիմոր կղզում հայտնաբերված ոսկորների կառուցվածքը ցույց է տալիս, որ այս գորտը պատկանել է Calyptocephalellidae ընտանիքին: Դրա ժամանակակից ներկայացուցիչները՝ սաղավարտագլուխ սուլորդները, ներկայումս բնակվում են Հարավային Ամերիկայում՝ Կենտրոնական Անդերի տաք ու խոնավ հովիտներում: Այս հանգամանքը փաստում է, որ ընդամենը 40 միլիոն տարի առաջ նմանատիպ բնակլիմայական պայմաններ են եղել նաև Անտարկտիդայում:



Հնագույն գորտի անթատակի ոսկորների մնացորդները / © Mors, Reguero &amp; Vasilyan, Scientific Reports, 2020



Գտածոն փոխում է գիտնականների պատկերացումներն այն մասին, թե ինչ շեշտակիորեն է փոխվել կլիման այդ մայրցամաքում: Գիտնականների մեծ մասի խոսքով՝ Անտարկտիդան բավականին արագորեն է ծածկվել սառույցով՝ շուրջ 40 միլիոն տարի առաջ, Ավստրալիայից առանձնանալուց հետո (վերջինիս հետ մինչ այդ կազմել է Գոնդվանա գերմայրցամաքի մասը): Սակայն մի շարք տվյալներ մատնանշում են, որ Անտարկտիդայում սառցաշերտերի ձևավորումը մեկնարկել է դեռ մինչև Երկրի հարավային կիսագնդի ժամանակակից մայրցամաքներից լիովին անջատվելը:



Հետազոտության հեղինակներից հնէաբան Թոմաս Մերսը նշել է, որ հարցն այն է, թե ինչքանով է մայրցամաքում ցուրտ եղել և ինչեր են այնտեղ բնակվել, երբ սկսել է ձևավորվել սառցաշերտը: Նրա խոսքով՝ գորտը ևս մեկ ապացույց է այն բանի, որ այն ժամանակ առնվազն Անտարկտիկայի թերակղզում բնական միջավայրը դեռևս նպաստավոր է եղել սառնարյուն կենդանիների համար, ինչպիսիք են ռեպտիլիաները (սողուններ) և ամֆիբիաները (երկկենցաղներ):



Ավելի վաղ հաղորդվել է, որ Հարավային Ավստրալիայում հայտնաբերվել են ժամանակակից բազմաբջիջ կենդանիների հնարավոր նախնու մնացորդները, իսկ Մյանմայի տարածքում հնէաբանները գտել են «անցումային օղակը» իշամեղուների և մեղուների միջև:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/gorti-mnacordner</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=9878</guid>

            <pubDate>Fri, 03 Apr 2020 19:04:08 +0000</pubDate>

            <title>Անտարկտիկայի ծովի հատակին կավճային դարաշրջանի բևեռային ջունգլիների մնացորդներ են գտել</title>

            <description><![CDATA[<p>Կավճի դարաշրջանում Հարավային բևեռային շրջանում գտնված տարածքից հանված նստվածքային ապարները բազմատեսակ բուսականության մնացորդներ են պահպանել՝ ցույց տալով, որ հեռավոր անցյալում այստեղ արևադարձային խիտ անտառ է սփռված է եղել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/antarctic.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Անտարկտիկայի ծովի հատակին կավճային դարաշրջանի բևեռային ջունգլիների մնացորդներ են գտել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կավճե դարաշրջանում Երկրի մթնոլորտում ածխաթթու գազն ավելի շատ է եղել, քան ներկայումս, և այն հանդիսացել է մոլորակի պատմության ամենատաք ժամանակաշրջանը: 2017թ. RV Polarstern նավով Անտարկտիդա ուղևորված հետազոտական արշավախումբը տվյալներ է հավաքել այն մասին, թե ինչ տեսք է ունեցել հարավային մայրցամաքը շուրջ 90 միլիոն տարի առաջ:



Ջերմասեր բույսերի բազմաթիվ սերմեր և ծաղկափոշի հայտնաբերվել է Անտարկտիդայի այն հատվածից վերցված նմուշներում, որը կավճե դարաշրջանում Հարավային բևեռից ընդամենը 900 կմ հեռավորության վրա է գտնվել: Ամենայն հավանականությամբ, ըստ Յոհան Կլագեի և նրա բևեռային արշավախմբի (PS104) գործընկերների, այն ժամանակ այդ տարածքը ծածկված է եղել խոնավ, բազմատեսակ արևադարձային անտառով:



RV Polarstern-ն աշխատել է Անտարկիկայի արևմուտքում գտնվող Ամունդսենի ծովում՝ հարավային լայնության 73,5°-ում: Ստորջրյա MARUM MeBo70 հեռակառավարվող հորատիչ սարքավորման օգնությամբ գիտնականները ծովի հատակից 80 մետր խորությունից նստվածքային հանքատեսակներ են ստացել: 30 մետր խորության վրա գտնվել են կավճե դարաշրջանի մնացորդները. այդ ժամանակ այս շրջանը գտնվել է 82° լայնությունում, ծովի մակարդակից բարձր է եղել՝ հանդիսանալով ներկայումս անհետացած Զելանդիա մայրցամաքի մասը:



Հորատման վայրը. 90 տարի առաջ այն բևեռին շատ մոտ է եղե / © Johann Klages, Alfred-Wegener-Institut



Նշվում է, որ հյուսիսային լայնության 80-րդ զուգահեռականն անցնում է բևեռային շրջագծից վեր՝ Սառուցյալ օվկիանոսով: Սակայն Հարավային ծովից վերցված նմուշներում հետազոտողները նույնականացրել են ավելի քան 62 հնագույն բուսականության ծաղկափոշու ու սերմերի քարացած մասնիկներ, ինչպես նաև արմատային քարացած համակարգի բեկորներ: Դրանք ապացուցում են, որ այդ հեռավոր դարաշրջանում այս բևեռային լայնություններում սփռված է եղել խիտ անտառ, ինչպիսին ներկայումս առկա է Նոր Զելանդիայում:



Կլագեն և մյուս համահեղինակները մոդելավորել են այդ շրջանի կավճե դարաշրջանի կլիման՝ համարելով, որ տարեկան միջին ջերմաստիճանն այստեղ պետք է որ շատ բարձր չլիներ. մոտ 13°С: Սակայն այն տարածաշրջանում, որտեղ բևեռային գիշերը ձգվում է տարվա մեջ 4 ամիս, դա անսպասելի է: Գիտնականների գնահատմամբ՝ այստեղ նման ջերմաստիճանի պահպանման համար անհրաժեշտ էր, որ Երկրի մթնոլորտում ջերմոցային ածխաթթու գազը կազմեր մոտ 1120-1680 միավոր միլիոնում (ppm)՝ ներկայիս 415 ppm-ի փոխարեն:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/beverayin-jungliner</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=8142</guid>

            <pubDate>Sun, 16 Feb 2020 08:10:06 +0000</pubDate>

            <title>Անտարկտիկայում ջերմաստիճանը պատմության մեջ առաջին անգամ գերազանցել է 20℃-ը</title>

            <description><![CDATA[<p>Նման երևույթ դիտարկվել է Անտարկտիկայի տարբեր հատվածներում ևս: Մասնագետները պատմական ռեկորդն անվանել են «անհավատալի և աննորմալ»:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/02/seymour.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Անտարկտիկայում ջերմաստիճանը պատմության մեջ առաջին անգամ գերազանցել է 20℃-ը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Բրազիլացի գիտնականները փետրվարի 9-ին Անտարկտիկայի թերակղզուց դեպի հյուսիս գտնվող Սիմոր (կամ Սեյմուր) կղզում գրանցել են ջերմաստիճանային հերթական ռեկորդը. պատմության մեջ առաջին անգամ այստեղ արձանագրվել է 20,75 աստիճան C: Մինչ այդ ամենաբարձր՝ ռեկորդային ցուցանիշը գրանցվել է 1982թ. հունվարին՝ 19,8 աստիճան:



Հետազոտողները բացատրել են, որ նշված բարձր ջերմաստիճանը միայն մեկ օրվա դիտարկմամբ է արձանագրվել, այլ ոչ թե երկարաժամկետ ուսումնասիրությամբ: Բրազիլիայի կառավարության կողմից Terrantar նախագծին մասնակցող Կարլոս Շեֆերը նշել է, որ հնարավոր չէ այդ տվյալի հիման վրա ապագայի եղանակային փոփոխությունները կանխատեսել, սակայն նա այդ ցուցանիշը համարել է ազդանշան, որ այս տարածաշրջանում ինչ-որ բան է կատարվում: Շեֆերի խոսքով՝ տաքացման գործընթաց դիտարկվել է հետազոտվող բազմաթիվ տարածքներում, բայց այսպիսի երևույթն աննախադեպ է:



Գիտնականների կարծիքով՝ ջերմաստիճանային այդօրինակ ռեկորդների վրա ազդում են օվկիանոսային հոսանքների ընթացքը և Էլ-Նինյոյում տիրող տաք իրավիճակը: Բրազիլացի հետազոտողների տվյալները պետք է հաստատվեն Օդերևութաբանական համաշխարհային կազմակերպության կողմից:



Նախորդ շաբաթվա վերջերին գիտնականներն Էսպերանսայի արգենտինական գիտահետազոտական կայանում (Անտարկտիկայի թերակղզու հյուսիսային ծայրամասում) արձանագրել էին 18,3 աստիճան C:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/antarktikayum-jermastijany</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>