<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1316/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 22 Sep 2026 08:47:41 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10636</guid>

            <pubDate>Sat, 25 Apr 2020 17:25:55 +0000</pubDate>

            <title>Անտարկտիդայում առաջին անգամ գորտի մնացորդներ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Հնագույն գտածոն, պարզվել է, ժամանակակից սաղավարտագլուխ սուլորդների ընտանիքից է, որոնք բնակվում են Հարավային Ամերիկայի լեռնային տաք ու խոնավ հովիտներում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/27623778-0-image-a-5_1587772058140.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Անտարկտիդայում առաջին անգամ գորտի մնացորդներ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Անտարկտիկայի թերակղզու հյուսիսային եզերքում գտնվող Սիմոր կղզում հետազոտություն իրականացնող գիտնականներն այնտեղ հայտնաբերել են գորտի կոնքազդրային հոդերի և գանգի նմուշներ: Այս գտածոն կարող է էականորեն փոխել Անտարկտիդայի հնագույն կլիմայի վերաբերյալ:



Նախկինում գիտնականներն այս մայրցամաքում բազմիցս են հայտնաբերել հսկա երկկենցաղների գոյության ապացույցներ. կենդանիներն այստեղ թագավորել են շուրջ 200 միլիոն տարի առաջ՝ Տրիասային դարաշրջանում: Սակայն ներկայումս գոյություն ունեցող երկկենցաղներին հիշեցնող մնացորդներ հետազոտողները մինչև վերջերս չեն հայտնաբերել:



Գտածոները շուրջ 40 միլիոն տարեկան են: Սիմոր կղզում հայտնաբերված ոսկորների կառուցվածքը ցույց է տալիս, որ այս գորտը պատկանել է Calyptocephalellidae ընտանիքին: Դրա ժամանակակից ներկայացուցիչները՝ սաղավարտագլուխ սուլորդները, ներկայումս բնակվում են Հարավային Ամերիկայում՝ Կենտրոնական Անդերի տաք ու խոնավ հովիտներում: Այս հանգամանքը փաստում է, որ ընդամենը 40 միլիոն տարի առաջ նմանատիպ բնակլիմայական պայմաններ են եղել նաև Անտարկտիդայում:



Հնագույն գորտի անթատակի ոսկորների մնացորդները / © Mors, Reguero &amp; Vasilyan, Scientific Reports, 2020



Գտածոն փոխում է գիտնականների պատկերացումներն այն մասին, թե ինչ շեշտակիորեն է փոխվել կլիման այդ մայրցամաքում: Գիտնականների մեծ մասի խոսքով՝ Անտարկտիդան բավականին արագորեն է ծածկվել սառույցով՝ շուրջ 40 միլիոն տարի առաջ, Ավստրալիայից առանձնանալուց հետո (վերջինիս հետ մինչ այդ կազմել է Գոնդվանա գերմայրցամաքի մասը): Սակայն մի շարք տվյալներ մատնանշում են, որ Անտարկտիդայում սառցաշերտերի ձևավորումը մեկնարկել է դեռ մինչև Երկրի հարավային կիսագնդի ժամանակակից մայրցամաքներից լիովին անջատվելը:



Հետազոտության հեղինակներից հնէաբան Թոմաս Մերսը նշել է, որ հարցն այն է, թե ինչքանով է մայրցամաքում ցուրտ եղել և ինչեր են այնտեղ բնակվել, երբ սկսել է ձևավորվել սառցաշերտը: Նրա խոսքով՝ գորտը ևս մեկ ապացույց է այն բանի, որ այն ժամանակ առնվազն Անտարկտիկայի թերակղզում բնական միջավայրը դեռևս նպաստավոր է եղել սառնարյուն կենդանիների համար, ինչպիսիք են ռեպտիլիաները (սողուններ) և ամֆիբիաները (երկկենցաղներ):



Ավելի վաղ հաղորդվել է, որ Հարավային Ավստրալիայում հայտնաբերվել են ժամանակակից բազմաբջիջ կենդանիների հնարավոր նախնու մնացորդները, իսկ Մյանմայի տարածքում հնէաբանները գտել են «անցումային օղակը» իշամեղուների և մեղուների միջև:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/gorti-mnacordner</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=9878</guid>

            <pubDate>Fri, 03 Apr 2020 19:04:08 +0000</pubDate>

            <title>Անտարկտիկայի ծովի հատակին կավճային դարաշրջանի բևեռային ջունգլիների մնացորդներ են գտել</title>

            <description><![CDATA[<p>Կավճի դարաշրջանում Հարավային բևեռային շրջանում գտնված տարածքից հանված նստվածքային ապարները բազմատեսակ բուսականության մնացորդներ են պահպանել՝ ցույց տալով, որ հեռավոր անցյալում այստեղ արևադարձային խիտ անտառ է սփռված է եղել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/antarctic.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Անտարկտիկայի ծովի հատակին կավճային դարաշրջանի բևեռային ջունգլիների մնացորդներ են գտել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կավճե դարաշրջանում Երկրի մթնոլորտում ածխաթթու գազն ավելի շատ է եղել, քան ներկայումս, և այն հանդիսացել է մոլորակի պատմության ամենատաք ժամանակաշրջանը: 2017թ. RV Polarstern նավով Անտարկտիդա ուղևորված հետազոտական արշավախումբը տվյալներ է հավաքել այն մասին, թե ինչ տեսք է ունեցել հարավային մայրցամաքը շուրջ 90 միլիոն տարի առաջ:



Ջերմասեր բույսերի բազմաթիվ սերմեր և ծաղկափոշի հայտնաբերվել է Անտարկտիդայի այն հատվածից վերցված նմուշներում, որը կավճե դարաշրջանում Հարավային բևեռից ընդամենը 900 կմ հեռավորության վրա է գտնվել: Ամենայն հավանականությամբ, ըստ Յոհան Կլագեի և նրա բևեռային արշավախմբի (PS104) գործընկերների, այն ժամանակ այդ տարածքը ծածկված է եղել խոնավ, բազմատեսակ արևադարձային անտառով:



RV Polarstern-ն աշխատել է Անտարկիկայի արևմուտքում գտնվող Ամունդսենի ծովում՝ հարավային լայնության 73,5°-ում: Ստորջրյա MARUM MeBo70 հեռակառավարվող հորատիչ սարքավորման օգնությամբ գիտնականները ծովի հատակից 80 մետր խորությունից նստվածքային հանքատեսակներ են ստացել: 30 մետր խորության վրա գտնվել են կավճե դարաշրջանի մնացորդները. այդ ժամանակ այս շրջանը գտնվել է 82° լայնությունում, ծովի մակարդակից բարձր է եղել՝ հանդիսանալով ներկայումս անհետացած Զելանդիա մայրցամաքի մասը:



Հորատման վայրը. 90 տարի առաջ այն բևեռին շատ մոտ է եղե / © Johann Klages, Alfred-Wegener-Institut



Նշվում է, որ հյուսիսային լայնության 80-րդ զուգահեռականն անցնում է բևեռային շրջագծից վեր՝ Սառուցյալ օվկիանոսով: Սակայն Հարավային ծովից վերցված նմուշներում հետազոտողները նույնականացրել են ավելի քան 62 հնագույն բուսականության ծաղկափոշու ու սերմերի քարացած մասնիկներ, ինչպես նաև արմատային քարացած համակարգի բեկորներ: Դրանք ապացուցում են, որ այդ հեռավոր դարաշրջանում այս բևեռային լայնություններում սփռված է եղել խիտ անտառ, ինչպիսին ներկայումս առկա է Նոր Զելանդիայում:



Կլագեն և մյուս համահեղինակները մոդելավորել են այդ շրջանի կավճե դարաշրջանի կլիման՝ համարելով, որ տարեկան միջին ջերմաստիճանն այստեղ պետք է որ շատ բարձր չլիներ. մոտ 13°С: Սակայն այն տարածաշրջանում, որտեղ բևեռային գիշերը ձգվում է տարվա մեջ 4 ամիս, դա անսպասելի է: Գիտնականների գնահատմամբ՝ այստեղ նման ջերմաստիճանի պահպանման համար անհրաժեշտ էր, որ Երկրի մթնոլորտում ջերմոցային ածխաթթու գազը կազմեր մոտ 1120-1680 միավոր միլիոնում (ppm)՝ ներկայիս 415 ppm-ի փոխարեն:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/beverayin-jungliner</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=8142</guid>

            <pubDate>Sun, 16 Feb 2020 08:10:06 +0000</pubDate>

            <title>Անտարկտիկայում ջերմաստիճանը պատմության մեջ առաջին անգամ գերազանցել է 20℃-ը</title>

            <description><![CDATA[<p>Նման երևույթ դիտարկվել է Անտարկտիկայի տարբեր հատվածներում ևս: Մասնագետները պատմական ռեկորդն անվանել են «անհավատալի և աննորմալ»:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/02/seymour.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Անտարկտիկայում ջերմաստիճանը պատմության մեջ առաջին անգամ գերազանցել է 20℃-ը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Բրազիլացի գիտնականները փետրվարի 9-ին Անտարկտիկայի թերակղզուց դեպի հյուսիս գտնվող Սիմոր (կամ Սեյմուր) կղզում գրանցել են ջերմաստիճանային հերթական ռեկորդը. պատմության մեջ առաջին անգամ այստեղ արձանագրվել է 20,75 աստիճան C: Մինչ այդ ամենաբարձր՝ ռեկորդային ցուցանիշը գրանցվել է 1982թ. հունվարին՝ 19,8 աստիճան:



Հետազոտողները բացատրել են, որ նշված բարձր ջերմաստիճանը միայն մեկ օրվա դիտարկմամբ է արձանագրվել, այլ ոչ թե երկարաժամկետ ուսումնասիրությամբ: Բրազիլիայի կառավարության կողմից Terrantar նախագծին մասնակցող Կարլոս Շեֆերը նշել է, որ հնարավոր չէ այդ տվյալի հիման վրա ապագայի եղանակային փոփոխությունները կանխատեսել, սակայն նա այդ ցուցանիշը համարել է ազդանշան, որ այս տարածաշրջանում ինչ-որ բան է կատարվում: Շեֆերի խոսքով՝ տաքացման գործընթաց դիտարկվել է հետազոտվող բազմաթիվ տարածքներում, բայց այսպիսի երևույթն աննախադեպ է:



Գիտնականների կարծիքով՝ ջերմաստիճանային այդօրինակ ռեկորդների վրա ազդում են օվկիանոսային հոսանքների ընթացքը և Էլ-Նինյոյում տիրող տաք իրավիճակը: Բրազիլացի հետազոտողների տվյալները պետք է հաստատվեն Օդերևութաբանական համաշխարհային կազմակերպության կողմից:



Նախորդ շաբաթվա վերջերին գիտնականներն Էսպերանսայի արգենտինական գիտահետազոտական կայանում (Անտարկտիկայի թերակղզու հյուսիսային ծայրամասում) արձանագրել էին 18,3 աստիճան C:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/antarktikayum-jermastijany</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>