<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1390/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 29 Sep 2026 08:05:46 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13718</guid>

            <pubDate>Mon, 03 Aug 2020 17:10:40 +0000</pubDate>

            <title>ԱՀԿ-ն կգլխավորի կորոնավիրուսի ծագման միջազգային հետազոտությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>Չինաստանի և այլ երկրների մասնագետները վերջապես մտադիր են հաստատել, թե ով է մեղավոր Covid-19-ը մարդուն փոխանցելու մեջ և թե որտեղ են տեղի ունեցել վարակման առաջին դեպքերը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/08/china-covid.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[ԱՀԿ-ն կգլխավորի կորոնավիրուսի ծագման միջազգային հետազոտությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր տնօրեն Թեդրոս Ադհանոմ Գեբրեյեսուսը հայտարարել է, որ ԱՀԿ փորձագիտական խումբն ավարտել է ՉԺՀ-ում աշխատանքները և չինական կողմի հետ ստորագրել է «ԱՀԿ-ի ղեկավարությամբ միջազգային խմբի հետազոտության և գործունեության ծրագրի» վերաբերյալ փաստաթուղթը:



Նրա խոսքով՝ ԱՀԿ-ն շարունակում է ուսումնասիրել Covid-19 վիրուսի ծագումը: Չինաստան այցելած խումբն ավարտել է իր աշխատանքները, որպեսզի, ըստ ԱՀԿ գլխավոր տնօրենի, հիմք դնի հետագա համատեղ ջանքերին՝ ուղղված կորոնավիրուսի ծագման պարզմանը:



Ներկայումս Յուհան քաղաքում մեկնարկում են համաճարակային հետազոտություններ, որոնց արդյունքներով նախատեսվում է որոշել «վարակի հավանական աղբյուրը» և պարզել կորոնավիրուսային հիվանդության ամենաառաջին դեպքերի պատմությունը: Հետազոտությամբ զբաղվելու են Չինաստանի և այլ երկրների փորձագետները, իսկ ստացված տվյալները դառնալու են հաջորդող՝ երկարաժամկետ հետազոտությունների հիմք:




https://twitter.com/WHO/status/1290236263346458625?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1290236264709464075%7Ctwgr%5E&amp;ref_url=https%3A%2F%2Fnaked-science.ru%2Farticle%2Fmedia%2Fmezhdunarodnogo-rassledovaniya-o-proishozhdenii-koronavirusa
ԱՀԿ հայտարարությունը հետազոտության մեկնարկի վերաբերյալ:



ԱՀԿ-ի առողջապահության ոլորտի արտակարգ իրավիճակների ծրագրի տնօրեն Մայքլ Ռայանը հայտնել է, որ չինացի գործընկերները զեկույց են ներկայացրել այն մասին, թե ինչ է իրականացվել Յուհանում վիրուսի ծագման հետազոտության շրջանակներում: Նրա խոսքով՝ այն շրջանները, որտեղ գրանցվել են առաջին դեպքերը, պարտադիր չէ, որ կենդանուց մարդուն փոխանցման վայրը լինեն: Նա անհրաժեշտ է համարել պարզել՝ կա՞ արդյոք կապ Յուհանում և այլ շրջաններում տեղի ունեցածի միջև: Հնարավոր է համարել, որ մյուս շրջաններում նույնպես կենդանուց մարդուն է փոխանցվել:



Ռայանի խոսքով՝ այդ աշխատանքի հիման վրա հնարավոր կլինի սկսել «երկրորդ փուլի» հետազոտությունները՝ վերջնականապես պարզելու կենդանիների շրջանում SARS-CoV-2-ի ծագման և փոխանցման հնարավոր աղբյուրները:



Վերջին տվյալներով՝ համավարակի ողջ ընթացքում աշխարհում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվածության 18 մլն-ից ավելի դեպք: Մահացածների թիվը գերազանցել է 689 հազարը, շուրջ 11 մլն-ն առողջացել են: Covid-19-ից ամենաշատը տուժել են Միացյալ Նահանգները, Բրազիլիան, Հնդկաստանը, Ռուսաստանը, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը, Մեքսիկան, Պերուն և Չիլին: Չինաստանը վարակի մասին ԱՀԿ-ին տեղեկացրել էր այս Ամանորյա տոների ժամանակ, մինչդեռ, ըստ որոշ հետազոտությունների, այն տարածվել է ավելի վաղ:



Մինչ օրս առաջ են քաշվել կորոնավիրուսի ծագման մասին բազմաթիվ տեսակետներ: Ոմանք կարծում են, որ այն սինթեզավորվել է չինական լաբորատորիայում: Շատերն այդ ենթադրությանը հավատում են:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/ahkn-kglxavori</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13083</guid>

            <pubDate>Sun, 12 Jul 2020 12:13:05 +0000</pubDate>

            <title>Պեկինին կորոնավիրուսի վերաբերյալ տեղեկությունը թաքցնելու մեջ մեղադրող վիրուսոլոգը փախել է Հոնկոնգից. Fox News</title>

            <description><![CDATA[<p>ԱՄՆ-ում ապաստանած չինացի վիրուսոլոգը հայտնել է, որ իշխանություններն ավելի շուտ են իմացել կորոնավիրուսի և նրա առանձնահատկությունների մասին, քան հայտարարել են: ԱՀԿ-ն և Չինաստանը կտրականապես հերքել են վիրուսի մասին տեղեկությունները թաքցնելու հանգամանքը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/EctWi9EXkAIZHIP.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Պեկինին կորոնավիրուսի վերաբերյալ տեղեկությունը թաքցնելու մեջ մեղադրող վիրուսոլոգը փախել է Հոնկոնգից. Fox News]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Լի-Մեն Յանի կարծիքով՝ չինական իշխանությունները կորոնավիրուսի մասին ավելի շուտ են տեղյակ եղել, քան այդ մասին հայտարարել են: Նրա խոսքով՝ իր ղեկավարությունը չի ընդունել հետազոտության արդյունքները, որը նա իրականացրել և որը կարող էր կյանքեր փրկել:



Բժշկուհի Լի-Մեն Յանն ապրիլի 8-ին է փախուստի դիմել՝ Հոնկոնգից ուղևորվելով դեպի ԱՄՆ: Նրա պնդմամբ՝ իր լաբորատորիայի ղեկավարությունը պարտավոր էր ԱՀԿ-ին հայտներ պահել կարևոր տեղեկությունը, հատկապես երբ նոր վիրուսը սկսեց արագորեն տարածվել 2020թ. սկզբին:



Յանը նշել է, որ չինական իշխանությունները ներկայումս փորձում են վնասել իր հեղինակությունը, կառավարության գործակալները կիբեր հարձակումներ են գործում՝ նպատակ ունենալով լռեցնել գիտնականին: Նա վստահ է, որ կյանքը վտանգված է. հնարավոր է՝ այլևս երբեք չվերադառնա հայրենիք:



Նրա խոսքով՝ եթե իր ունեցած տեղեկությունները փորձեր պատմել Չինաստանում, ապա «կանհետանար»: Այդ պատճառով թաքնվել է ԱՄՆ-ում՝ բոլորին կարևոր տեղեկությունը հայտնելու նպատակով:



Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության՝ Չինաստանում գործող ռեֆերենտային լաբորատորիայի մասնագետ Յանի ուսումնասիրություններում արդյունքներով՝ դեռևս նախորդ տարվա դեկտեմբերի վերջին է հայտնի եղել, որ կորոնավիրուսը մարդուց մարդուն է փոխանցվում: Սակայն այդ տեղեկությունը ղեկավարությունն ընդունել է քմծիծաղով:



Բժշկուհի Յանն այս թեմայով խորհրդակցել է Չինաստանի այլ բուժհաստատությունների իր ծանոթների հետ: Նրանցից շատերը կիսել են Յանի մտահոգությունը, սակայն շուտով բոլորը, այդ թվում՝ նրա ամուսինը, ով նույնպես գիտնական է ու նույն լաբորատորիայում է աշխատում, չեն ցանկացել խոսել այդ թեմայով: Յանի խոսքով՝ նրանց պարզապես լռեցրել են: Իրեն էլ են փորձել լռեցնել, այդ պատճառով միայն ԱՄՆ-ում կարող էր հայտարարել իրական պատկերի մասին:




https://twitter.com/martin_golobic/status/1281932006117519360?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1281932006117519360%7Ctwgr%5E&amp;ref_url=https%3A%2F%2Fpublish.twitter.com%2F%3Fquery%3Dhttps3A2F2Ftwitter.com2Fmartin_golobic2Fstatus2F1281932006117519360widget%3DTweet
Լի-Մեն Յանը Պեկինին մեղադրում է կորոնավիրուսի վերաբերյալ տեղեկությունը թաքցնելու մեջ / © Fox News



Լի-Մեն Յանը նշել է, որ թեև կորոնավիրուսի իրական հատկանիշներն ավելի շուտ են հայտնել, սակայն չինական իշխանությունները և ԱՀԿ-ն կեղծել են այդ տեղեկությունները: Բժիշկները, ովքեր ավելի վաղ Յանի հետ համակարծիք էին, սկսել են չխոսել այդ թեմայով:



Յանը ներկայումս ԱՄՆ-ում է, սակայն, ինչպես հաղորդվում է, վտանգ է զգում: Չինաստանում գտնվող իր հարազատները նույնպես վտանգի մեջ են, ծնողները հարցաքննվել են: Սակայն, չնայած դժվարություններին ու վտանգին, Յանը նշել է, որ շարունակելու է պայքարել՝ իրականությունը բացահատելու համար:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/paxel-e-honkongic</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12727</guid>

            <pubDate>Tue, 30 Jun 2020 08:40:49 +0000</pubDate>

            <title>Կորոնավիրուսի դեմ 133 պատվաստանյութ է մշակվում. ԱՀԿ</title>

            <description><![CDATA[<p>Ամբողջ աշխարհում մշակվող 133 պատվաստանյութերը գտնվում են փորձարկումների տարբեր փուլերում: ԱՀԿ ներկայացուցչի խոսքով՝ համավարակը հնարավոր է դադարեցնել միայն զանգվածային պատվաստման միջոցով:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/Hygiene-und-Infektionsschutz-im-Rettungsdienst-Umgang-mit-Patienten-bei-Verdachtsf-llen-32.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Կորոնավիրուսի դեմ 133 պատվաստանյութ է մշակվում. ԱՀԿ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության արտակարգ դրությունների ծրագրի տնօրեն Մայքլ Ռայանը հայտարարել է, որ ներկայումս աշխարհում կորոնավիրուսի դեմ 133 պատվաստանյութ է մշակվում:



Հաղորդվում է, որ բոլոր պատվաստանյութերը գտնվում են փորձարկումների տարբեր փուլերում: Ռայանը հույս է հայտնել, որ համաշխարհային մակարդակի պատվաստումների արդյունքում հնարավոր կլինի վերջ դնել կորոնավիրուսի համավարակին:



Նրա խոսքով՝ վարակի դեմ պայքարի մյուս միակ տարբերակը վիրուսի փոխանցման շղթայի կոտրումն է: Սակայն այդ միջոցն, ըստ ԱՀԿ ներկայացուցչի, անիրատեսական է, քանի որ խիստ կարանտինային միջոցների ապահովումն անհնար է համարվում:



Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության նախագահ Թեդրոս Ադհանոմ Գեբրեյեսուսն ավելի վաղ հայտարարել էր, որ համավարակը նոր թափ է հավաքում: Վարակի տարածմանը, նրա խոսքով, նպաստել է նաև տաք եղանակը. «մարդիկ հոգնել են տանը նստելուց»:



ԱՀԿ նախագահը նշել է, որ կորոնավիրուսի համավարակն ավելի է բարդացել, քանի որ, չնայած որոշ երկրներում արձանագրված հաղթահարմանը, մյուսներում վարակվածության նոր դեպքերն ավելի են շատացել: Հավելենք, որ Covid-19-ով վարակվածների թիվն ամբողջ աշխարհում գերազանցել է 10 միլիոնը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/patvastanyut-e-mshakvum</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12338</guid>

            <pubDate>Wed, 17 Jun 2020 09:54:15 +0000</pubDate>

            <title>ԱՀԿ-ն դեքսամետազոնով Covid-19-ի բուժումը «գիտական բեկում» է անվանել</title>

            <description><![CDATA[<p>Հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ դեքսամետազոնի օգտագործման դեպքում թոքերի արհեստական օդափոխությանը միացված պացիենտների մահանալու հավանականությունը նվազում է 30%-ով:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/5591427.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[ԱՀԿ-ն դեքսամետազոնով Covid-19-ի բուժումը «գիտական բեկում» է անվանել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) գլխավոր տնօրեն Թեդրոս Ադհանոմ Գեբրեյեսուսը Covid-19-ով վարակվածների բուժման նպատակով դեքսամետազոնի կիրառումն անվանել է «գիտական բեկում»:



ԱՀԿ-ն այդպիսով մեկնաբանել է Օքսֆորդի համալսարանի գիտնականների կողմից անցկացված կլինիկական հետազոտությունների արդյունքները: Նախնական տվյալներով՝ դեքսամետազոնը 30%-ով նվազեցնում է թոքերի արհեստական օդափոխության սարքերին միացված պացիենտների, իսկ 20%-ով՝ թթվածնային բուժման կարիք ունեցողների մահացությունը:



Կազմակերպության գլխավոր տնօրենը հայտարարել է, որ դա հրաշալի նորություն է: Գեբրեյեսուսը շնորհավորել է Մեծ Բրիտանիայի կառավարությանը, Օքսֆորդի համալսարանին, հիվանդանոցներին ու պացիենտներին, ովքեր իրենց ներդրումն են ունեցել գիտական փրկարար բեկման գործում:



Թեդրոս Ադհանոմի խոսքով՝ դեքսամետազոնն առաջինն դեղամիջոցն է, որը կորոնավիրուսով վարակված, թոքերի արհեստական օդափոխության կամ թթվածնային բուժման կարիք ունեցող պացիենտների շրջանում մահացության նվազեցում է ցուցաբերել:



Դեքսամետազոնը ստերոիդ է, որն օգտագործվում է 1960-ականներից, որպես հակաբորբոքիչ միջոց: ԱՀԿ-ն շեշտել է, որ դեղամիջոցի կիրառման արդյունքում դրական արդյունք է արձանագրվել միայն Covid-19-ի ծանր ընթացքով պացիենտների մոտ:



Հավելենք, որ վերջին տվյալներով աշխարհում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվն անցել է 8 մլն 184 հազարից: Մահացել է 443960 մարդ, առողջացել են ավելի քան 3 մլն 966 հազարը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/gitakan-bekum</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=11690</guid>

            <pubDate>Fri, 29 May 2020 11:30:58 +0000</pubDate>

            <title>Փորձագետ. սկզբնական փուլի՝ դիմակների անարդյունավետության մասին կոչերում իշխանություններն այնքան էլ մեղավոր չեն</title>

            <description><![CDATA[<p>Ամիսներ առաջ իշխանությունները նշում էին, որ դիմակների կարիք չկա, իսկ հիմա պնդում են դրա անհրաժեշտության մասին: Իշխանությունները, այդ թվում` Հայաստանի, այդ հարցում իսկապես մեղք չունեին. ամեն ինչ կատարվել է CDC-ի և ԱՀԿ-ի ցուցումներով:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/05/dimak.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Փորձագետ. սկզբնական փուլի՝ դիմակների անարդյունավետության մասին կոչերում իշխանություններն այնքան էլ մեղավոր չեն]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Դեռևս փետրվարի վերջերին և մարտի սկզբներին, երբ կորոնավիրուսն արագ տեմպերով տարածվում էր աշխարհով մեկ, բուռն քննարկվում էր դիմակներ կրելու հարցը: Մասնագետներն այդ օրերին հորդորում էին փողոցներում և բաց տարածքներում դիմակներ չկրել, քանի որ դրանք այդ պայմաններում արդյունավետ չեն:



ՀՀ Առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը նույնպես այդ շրջանում նշում էր, որ դիմակներ պետք է կրեն ախտանշաններ ունեցող անձինք, հիվանդների հետ աշխատող բժիշկներն ու խնամողները: Նախարարը նաև հորդորում էր չսպառել դեղատներում առկա դիմակները, քանի որ դրանք կարող են անհրաժեշտ լինել բուժանձնակազմի համար: Չնայած դրան՝ Հանրապետությունում և գրեթե մյուս բոլոր երկրներում առաջացավ դիմակի պակասորդ:



Ամիսներ առաջ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության և առողջապահական այլ կազմակերպություններ կորոնավիրուսի տարածման կանխարգելման միջոցառումների շարքում սովորական քաղաքացիների կողմից դիմակ կրելը կարևոր պայման չէին համարում: Սակայն ներկայումս իրավիճակը փոխվել է. դիմակը կարող է կյանքեր փրկել:







Մայիսի 25-ից Հայաստանում պարտադիր պայման է դարձել առևտուր անելիս, կանգառում, մեքենայում, փակ տարածքում դիմակ կրելը (հանրային տրանսպորտում այդ պահանջը մայիսի 18-ից է գործում): Իսկ դիմակի պակաս Հայաստանն այսօր չունի. բացի այն, որ մեծածավալ արտադրություն է մեկնարկել, հնարավոր է տան պայմաններում պատրաստել՝ չգնելով համեմատաբար թանկարժեքը: Ի դեպ՝ դիմակ չկրելու համար սահմանված տուգանքը 10 հազար դրամ է:



Եթե նախկինում սովորական դիմակները համարվում էին անօգուտ, ապա այժմ առողջապահական միջազգային կազմակերպություններն ու հետազոտողները նշում են, որ օդակաթիլային ճանապարհով տարածվող կորոնավիրուսից պաշտպանվելու հարցում այն բավականին արդյունավետ է: Ռուսական գիտական հանրահայտ պարբերականներից Naked Science-ի գլխավոր խմբագիր Ռուսլան Մարտիրոսյանի խոսքով՝ դիմակների և՛ անարդյունավետության, և՛ անհրաժեշտության մասին հայտարարությունների սկզբնաղբյուրն ԱՀԿ-ն է, և որ չպետք է շատ մեղադրել Թորոսյանին:




https://www.facebook.com/shebuk88/posts/2993693160686155




Ինչպես ՀՀ առողջապահության նախարարը, այնպես էլ, օրինակ, ամերիկացի մասնագետները, նշել են, որ նախկինում դիմակների սահմանափակ քանակն է եղել դրանց անարդյունավետության մասին հայտարարությունների պատճառը, սակայն ներկայումս այդ բացը լրացվում է, և նպատակահարմար է, որ բնակչությունը, բացի սոցիալական հեռավորությունից, ձեռքերը պարբերաբար լվանալուց, նաև դեմքը ծածկի:



Բազմաթիվ քաղաքացիներ, օգտատերեր դիմակներ կրելու վերաբերյալ որոշումներից հետո մատնանշում էին նախարարի խոսքերը՝ փետրվար-մարտ ամիսների՝ անհիմն համարելով ներկայիս պահանջը: Սակայն, ինչպես տեսնում ենք, բազմաթիվ հայտարարություններ հնչել են ԱՀԿ-ի, ԱՄՆ Հիվանդությունների կանխարգելման կենտրոնի (CDC) և առողջապահական այլ կառույցների ցուցումների վրա հիմնվելով: Ուստի իշխանություններին տարաբնույթ հայտարարությունների մեջ մեղադրելն այնքան էլ տեղին չէ՝ հաշվի առնելով նաև Covid-19-ի առանձնահատկությունները:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/research/chpetq-mexadrel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=11596</guid>

            <pubDate>Tue, 26 May 2020 09:03:36 +0000</pubDate>

            <title>ԱՀԿ-ն դադարեցրել է Թրամփի դեղամիջոցի՝ հիդրոքսիքլորոքինի փորձարկումները</title>

            <description><![CDATA[<p>Հետազոտությունը պարզել է, որ հիդրոքսիքլորոքինի կիրառումը ոչ միայն արդյունավետ չէ, այլև կարող է բարձրացնել պացիենտի մահացության հավանականությունը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/05/100838294_2953173311426545_8963303112722874368_o.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[ԱՀԿ-ն դադարեցրել է Թրամփի դեղամիջոցի՝ հիդրոքսիքլորոքինի փորձարկումները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) անվտանգության նկատառումներից ելնելով դադարեցրել է Covid-19-ի բուժման պոտենցիալ դեղամիջոց համարվող հիդրոքսիքլորոքինի և քլորոքինի կլինիկական փորձարկումները: Վերջերս կատարված ուսումնասիրությունը պարզել է, որ հիդրոքսիքլորոքինի կիրառումը ոչ միայն արդյունավետ չէ, այլև կարող է բարձրացնել պացիենտի մահացության հավանականությունը:



Ամբողջ աշխարհում 671 հիվանդանոցների 96 հազար պացիենտների հետազոտություն իրականացնելով՝ գիտնականները եզրակացրել են, որ քլորոքինն ու հիդրոքսիքլորոքինն ունեն սիրտ-անոթային համակարգի մոտ բարդացումներ առաջացնելու հնարավոր վտանգավորություն: Հակամալարիական դեղամիջոցն ընդունող պացիենտների մոտ նկատվել է սրտային առիթմիայի առաջացման բարձր հավանականություն:



Որոշ ժամանակ առաջ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտնել էր, որ կանխարգելիչ նպատակներով ընդունում է հիդրոքսիքլորոքին, որպեսզի չվարակվի, չնայած ԱՀԿ-ի այն հայտարարությանը, որ կորոնավիրուսի դեմ պայքարում դեղամիջոցի արդյունավետության վերաբերյալ հուսալի ապացույցներ չկան:



Կիրակի օրը Թրամփը հայտարարել էր, որ ավարտել է դեղամիջոցի ընդունման երկշաբաթյա կուրսը և այլևս չի ընդունում՝ նշելով. «Ի դեպ՝ ես դեռ այստեղ եմ»: Կորոնավիրուսի դեմ դեղամիջոցների ընդունումը ողջունել է նաև Բրազիլիայի նախագահ Ժաիր Բոլսոնարուն:



ԱՀԿ-ն նախկինում զգուշավորություն էր ցուցաբերում դեղամիջոցի կլինիկական փորձարկումների հարցում, իսկ այժմ դրանք դադարեցրել է, մինչև դեղամիջոցի անվտանգության համար պատասխանատու գործադիր խումբը չհետազոտի հասանելի բոլոր նյութերը:



Միևնույն ժամանակ ԱՀԿ-ում հավելել են, որ քլորոքինը և հիդրոքսիքլորոքինը նախկինի նման անվտանգ են մալարիայի և մի շարք այլ աուտոիմունային հիվանդությունների բուժման համար:



Կողմնակի ազդեցություններ



Հիդրոքսիքլորոքին. քլորոքինի ավելի ուշ և առավել քիչ տոքսիկ տարբերակ, ունի առավել արտահայտված հակավիրուսային և հակաբորբոքային նշանակություն:



Քլորոքին. սովորաբար նշանակվում է մալարիայի, որոշ պրոտոզոյային վարակների, ռևմատոիդ արթրիտի և կարմիր գայլախտի բուժման համար:



Այս երկու դեղամիջոցներն էլ ունեն կարդիոտոքսիկ ազդեցություն և կարող են առաջացնել առիթմիա և տախիկարդիա, հատկապես սիրտ-անոթային հիվանդություններ ունեցող պացիենտների մոտ: Այդ մասին ավելի վաղ նախազգուշացրել է նաև Սննդամթերքի և դեղամիջոցների վերահսկման ամերիկյան վարչությունը (FDA)՝ կապված ամբուլատոր պայմաններում կամ կլինիկական փորձարկումների ժամանակ Covid-19-ի բուժման նպատակով այդ դեղամիջոցների կիրառման հետ:



Նախորդ շաբաթ հրապարակված հետազոտությունում նշվել է, որ դեղամիջոցի օգտագործումն առանձին կամ անտիբիոտիկների հետ մեկտեղ կարող է բարձրացնել կորոնավիրուսից մահացության վտանգը:



Գիտնականները հետազոտված պացիենտների տվյալները հետազոտել են երեք խմբերում: Առաջին խմբում հավաքվել են այն հիվանդների տվյալները, որոնց բուժել են հակամալարիական դեղամիջոցներից մեկով, երկրորդում՝ որոնց տրամադրվել է հակամալարիական դեղամիջոց՝ հակաբիոտիկների հետ: Երրորդ խումբը վերահսկողն է. պացիենտներ, որոնց դեղամիջոց չի տրվել: Արդյունքում՝ դեղամիջոցն ընդունած պացիենտների մոտ մահացության վտանգն ավելի մեծ է եղել:



Վերահսկող խմբում մահացությունը կազմել է 9,3%, դեղամիջոցն ընդունածների խմբում՝ 16-23,8% (հիդրոքսիքլորոքին՝ 18%, քլորոքին՝ 16,4%, հակաբիոտիկների հետ՝ 22,2 և 23,8%): Հակամալարիական դեղամիջոցներն ընդունածների մոտ սրտային առիթմիայի առաջացումն էականորեն բարձր է եղել:



Փորձագետներն ավելի վաղ էին կոչ արել չդիմել հակամալարիական դեղերի ինքնանշանակ և անվերահսկելի կիրառմանը, սակայն վերջին հետազոտությունը տրամադրել է դրանց կողմնակի ազդեցությունների՝ մինչ օրս ամենազանգվածային տեղեկությունը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/trampi-dexamijoci</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10588</guid>

            <pubDate>Fri, 24 Apr 2020 18:06:08 +0000</pubDate>

            <title>4 հայտնի դեղամիջոցների արդյունավետությունը ստուգելու համար մեկնարկել են «Համերաշխություն» անվամբ փորձարկումները</title>

            <description><![CDATA[<p>Covid-19 կորոնավիրուսի բուժման նպատակով փորձարկվում են մի շարք դեղամիջոցներ, որոնց կլինիկական հետազոտության արդյունքներն առաջիկայում հայտնի կդառնան: Մինչ այդ՝ ներկայացվում են տեղեկություններ փորձարկվող դեղամիջոցների վերաբերյալ:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/9c5ef4b256fe173101322223d1ce54c6.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[4 հայտնի դեղամիջոցների արդյունավետությունը ստուգելու համար մեկնարկել են «Համերաշխություն» անվամբ փորձարկումները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Covid-19-ի պանդեմիան շարունակում է խլել հազարավոր կյանքեր մոլորակի տարբեր հատվածներում: Ներկայումս պալիատիվ թերապիայից բացի վարակի բուժման այլ մեթոդ առկա չէ: Սակայն այլ հիվանդությունների համար նախատեսված մի շարք դեղամիջոցներ մինչկլինիկական փորձարկումներում արդյունավետություն են դրսևորել կորոնավիրուսի բուժման համար: Եվ այժմ դրանք կլինիկական հետազոտություններ են անցնում:



Կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը հասել է մոտ 2,7 միլիոնի, մահացել է ավելի քան 192 հազար մարդ: Պատվաստանյութի ստեղծման վրա կարող են տարիներ պահանջվել, սակայն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը մեկնարկել է «Համերաշխություն» (Solidarity) անվամբ փորձարկումները՝ ստուգելու 4 հայտնի դեղամիջոցների արդյունավետությունը:



Ստորև ներկայացվում են փորձարկվող դեղամիջոցների վերաբերյալ տեղեկությունները:



Քլորոքին և հիդրոքսիքլորոքին



Դոնալդ Թրամփը մի քանի անգամ որպես կորոնավիրուսի բուժման միջոց է նշել հակամալարիական քլորոքին և հիդրոքլորոքին դեղամիջոցները՝ չնայած կլինիկական ապացույցներին: Ուտոիմունային հիվանդությունների, օրինակ՝ ռևմատոիդ արթրիտի կամ գայլախտի բուժման ժամանակ օգտագործվող այդ դեղամիջոցը խնդրո առարկա դարձել բժիշկների ու պացիենտների միջև՝ կիրառման իրավունքի պատճառով:



Ներկայումս ԱՄՆ-ում դրանց քանակն անբավարար է: Բացի այդ, դրանք կարող են նաև վնասակար լինել: Այդ կապակցությամբ մասնագիտական շրջանակներում բանավեճերը շարունակվում են: Որոշ մասնագետներ նշում են դրա նվազ արդյունավետության մասին՝ կոչ անելով պատահական սկզբունքով հետազոտությունները շարունակել:



Մինչկլինիկական փորձարկումների ժամանակ հիդրոքսիքլորոքինն իր արդյունավետությունը կորոնավիրուսի հարցում հաստատել է, սակայն կլինիկական հետազոտությունների ժամանակ այն չի ապացուցվել: Ֆրանսիայում դեղամիջոցն օգտագործվել է ազիթրոմիցին հակաբիոտիկի հետ. ոչ մեծ ընտրությամբ փորձարկումների արդյունքում վիրուսային մասնիկների քանակն օրգանիզմում նվազել է՝ ի տարբերություն դրանցից հրաժարվածների կամ այլ հիվանդանոցներում բուժվողների:



Վերջին հանգամանքը, սակայն, փորձագետների կողմից կասկածի է առնվել: Կրկնակի հետազոտություն է իրականացվել Չինաստանում: Նշվել է, որ հիդրոքսիքլորոքինը պետք է օգնի Covid-19-ով վարակվածներին, սակայն բուժում ստացողները միաժամանակ այլ հակաբիոտիկներ ու հակավիրուսներ են ընդունել, ուստի միանշանակ պնդել հնարավոր չէ:



Գիտնականները քլորոքինի արդյունավետության գնահատման հարցում հիմնվում նրա՝ մինչկլինիկական փուլում ցուցաբերած արդյունավետության ապացույցների վրա: Սակայն նշում են, որ քլորոքինն ու հիդրոքսիքլորոքինը փոխում են pH գործոնները, որոնք անհրաժեշտ են SARS-CoV-2 վիրուսի կրկնապատկման համար: Երկուսն էլ կարող են դերակատարում ունենալ վիրուսի նկատմամբ իմունային պատասխանի թուլացման գործում և դրանով ազդեցություն ունենալ որոշ պացիենտների մահացության հարցում:



Վերջին պարագայում մասնագետները նշում են, որ իմունային համակարգի թուլացումը կարող է մարդուն խոցելի դարձնել նաև այլ հիվանդությունների համար: Ուստի նրանք խորհուրդ են տալիս իմունային համակարգը ճնշող դեղամիջոցների հարցում զգուշավորություն ցուցաբերել:



Ռեմդիսիվիր



Այս դեղամիջոցը ստեղծվել է Էբոլայի տենդի բուժման համար: Ապացուցվել է, որ մարդու համար այն անվնաս է: Մկների և բջջային մշակումներում արված լաբորատոր փորձարկումները ցույց են տվել, որ այն արգելափակում է մի շարք այլ տեսակների կորոնավիրուսների բազմացումը: Ներկայումս ռեմդիսիվիրը կլինիկական փորձարկումներ է անցնում ԱՄՆ-ում և Չինաստանում: Վերջինում արվող հետազոտությունների արդյունքները հայտնի պիտի լինեն մոտ օրերս:



Ամերիկյան մասնագետները նշել են, որ որոշ դեպքերում դրա կիրառումից հետո պացիենտների մոտ դրական փոփոխություն նկատվել է, սակայն վերջնական արդյունավետության ապացույցներ չունեն: Այս դեպքում փորձարկումների արդյունքների մասին տեղեկություններ կհրապարակվեն 6-7 շաբաթ անց:



Ավելի վաղ հաղորդվել է, որ ռեմդիսիվիրը գործում է ՌՆԹ-կախյալ ՌՆԹ պոլիմերազների զսպման (ինհիբացման) միջոցով. SARS-CoV-2 վիրուսը բազմացման համար օգտագործում է հենց այդ ֆերմենտը: Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանում, օրինակ, ցույց է տրվել, որ ռեմդիսիվիրն արդյունավետ է ոչ միայն սովորական մրսածության, այլև SARS կորոնավիրուսի և MERS-ի դեմ: Այժմ ուսումնասիրվում է SARS-CoV-2-ի դեպքում:



Վերջերս 53 պացիենտի մասնակցությամբ փորձարկում է կատարվել, որի արդյունքներով՝ 63%-ի մոտ դրական փոփոխություն է արձանագրվել, չնայած այդ փորձարկումը չի կարելի համարել պատահական ընտրությամբ և վերահսկվող:



Ռեմդիսիվիրը ներերակային մեթոդով է ներարկվում, ուստի այն հնարավոր է ստանալ միայն հիվանդանոցում: Էմորիի համալսարանից Թիմոթի Շիհենը և նրա գործընկերները EIDD-2801 դեղամիջոցն են ստեղծել՝ հաբի տեսքով: Այն նույնպես արգելափակում է վիրուսի բազմացումը:



Ռիտոնավիր և Լոպինավիր



Կլինիկական փորձարկումների ընթացքում Covid-19-ի դեմ արդյունավետությունը ստուգելու համար օգտագործվել են նաև ռիտոնավիր և լոպինավիր դեղամիջոցները (նախատեսված են ՄԻԱՎ-ի դեմ): Առաջին արդյունքները չեն հաստատել դրանց արդյունավետությունը: Դրանք ունեցել են միայն սովորական թերապևտիկ արդյունք: Այն նույնպես զսպում է պրոթեազները, սակայն, ինչպես նշել են մասնագետները, կորոնավիրուսի դեպքում դժվար թե գործի:



Այդուհանդերձ՝ ԱՀԿ-ում իրականացված հետազոտության շրջանակներում պացիենտների մի մասը ստանում է այդ դեղամիջոցը, իսկ մի մասն էլ այն ստանում է ինտերֆերոն բետայի հետ միաժամանակ: Վերջինս իմունային պատասխանի հզոր կազմակերպիչ է, ուստի այն պետք է զգուշությամբ օգտագործել:



SARS-ով և MERS-ով վարակված մկների դեպքում այն վարակվածությունը դադարեցրել է: Սակայն ավելի բարդ դեպքերում անօգուտ է գտնվել: Այսպիսով՝ նմանատիպ դեղամիջոցն արդյունավետ կարող է լինել վարակվածության միայն նախնական շրջանում:



Իմունային համակարգի զսպիչներ (ինհիբիտորներ)



Գիտնականները դիտարկում են նաև մի շարք այլ դեղամիջոցներ, որոնք ուղղված են Covid-19-ի ծանր դեպքերում առաջացող իմունային հզոր պատասխանի թուլացմանը: Խնդիրն այն է, որ թոքերում իմունային համակարգի կողմից ստեղծված բջիջների մեծ քանակությունը հանգեցնում է մահվան («ցիտոկինային փոթորիկ»): Վարակվածության ծանր դեպքերում բազմաթիվ պացիենտների մոտ դիտվել է բորբոքային սպիտակուցի (ինտերլեյկին 6 կամ IL-6) բարձրացած մակարդակ:



Չինաստանում իրականացված փորձարկումները ցույց են տվել, որ Ակտեմրա  դեղամիջոցը կարող է ոչ վատ արդյունք ցույց տալ: Արտադրող Roche ընկերությունը սկսել է կլինիկական վերահսկվող երրորդ ֆազի փորձարկումները:



ԱՄՆ-ում գիտնականների խումբը ներկայումս այսպես կոչված կույր պլացեբո-վերահսկվող կլինիկական փորձարկումներ են իրականացնում նմանատիպ մեկ այլ դեղամիջոցի՝ սարիլումաբի արդյունավետության ստուգման համար: Այն նշանակվելու է միայն ծանր դեպքերում:



Առողջացած պացիենտների արյան պլազմա



Բուժման հարցում սա մեկ այլ մոտեցում է: Կորոնավիրուսով վարակված և առողջացած պացիենտների արյան պլազման այդ վիրուսի դեմ հակամարմիններ է պարունակում: Կլինիկական փորձարկումներն արդեն ընթանում են:



Այս կամ այն հիվանդությունից առողջացածների արյամբ մյուսներին բուժելու գործընթացը վաղուց է կիրառվում: 1930-ականներին արյուն էին վերցնում պոլիոմիելիտով վարակված ձիերից, 2014թ.՝ Էբոլա տարած պացիենտներից: Սակայն SARS-CoV-2-ի դեպքում այդ առանձնահատկությունը դեռևս հիմնավորված չէ: Մասնագետները նշում են, որ բավարար չափով հակամարմիններ պարունակող արյան պլազմա վերցնելը դյուրին գործ չէ, բայց այդ՝ խնդիր է դոնորների քանակը: Որոշ կազմակերպություններ դիտարկում են պլազման արհեստական ճանապարհով ստանալու հարցը: Մի շարք հիվանդանոցներ փնտրում են կամավորների:



Նշենք, որ վերոնշյալ դեղամիջոցներից ոչ մեկը Covid-19-ի բուժման հարցում արդյունավետությունը դեռ վերջնական չի ապացուցել: Սակայն սպասվում է, որ առաջիկա շաբաթների ընթացքում կստացվեն շատ հարցերի պատասխաններ, երբ հայտնի կլինեն կլինիկական փորձարկումների արդյունքները:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/hamerashxutyun-pordzarkumner</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10042</guid>

            <pubDate>Tue, 07 Apr 2020 18:18:28 +0000</pubDate>

            <title>Naked Science. Կորեացի գիտնականների հետազոտությունը ցույց է տվել Covid-19-ի դեմ պայքարում դիմակների անարդյունավետությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները կորոնավիրուսով վարակվածների մասնակցությամբ փորձարկում են կատարել: Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ հազալիս վիրուսային մասնիկները կարող են հայտնվել շրջակա միջավայրում, նույնիսկ եթե վարակվածը դիմակ է կրում: Ընդ որում՝ դրանց մեծ մասը հայտնաբերվել է դիմակի ոչ թե ներքին, այլ արտաքին մակերեսին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/2235145096.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Naked Science. Կորեացի գիտնականների հետազոտությունը ցույց է տվել Covid-19-ի դեմ պայքարում դիմակների անարդյունավետությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ամբողջ աշխարհում կորոնավիրուսի տարածմամբ պայմանավորված՝ բժշկական դիմակների շուրջ իրարանցումը դեռևս շարունակվում է: Չնայած նրան, որ առողջ մարդու համար դրանց 100%-անոց արդյունավետությունն այդպես էլ չի ապացուցվել, դեղատներում դիմակները սպառվեցին արդեն ձմռան սկզբին, երբ Չինաստանը հայտարարեց անհայտ ծագման թոգաբորբի բռնկման մասին: Դեֆիցիտի և բարձրացած գների պատճառով հայտնվեցին սպեկուլյանտներ, ովքեր որոշեցին դիմակներն անձամբ վաճառել կամ արտահանել:



Նման մեծ պահանջարկի հետևանքով բուժհաստատություններում, որտեղ դրանք ամենաշատն են անհրաժեշտ, առաջացավ դիմակների անբավարարություն: Դրանով պայմանավորված՝ օրերս ԱՀԿ-ի ղեկավար Թեդրոս Ադհանոմ Գեբրեյեսուսը հիշեցրել է, որ դիմակները պետք է կրեն բժիշկները և հիվանդները:



Առողջապահական համաշխարհային կազմակերպության ղեկավարը նշել էր զգուշացման մասին, որ հասարակ բնակչության կողմից դիմակ կրելը կարող է հանգեցնել անբավարարության այն հաստատություններում, որտեղ դրա կարիքն ամենաշատն ունեն: Հակառակ դեպքում բժիշկների կյանքը կվտանգվի, իսկ դիմակ կրել խորհուրդ է տրվում վարակվածներին և տանը նրանց խնամողներին:



Սակայն ներկայումս Հարավային Կորեայում հետազոտողները որոշել են ստուգել, թե ինչքանով է դիմակը խոչընդոտում կորոնավիրուսի տարածմանը: Գիտնականները փորձարկումներ են կատարել` ներգրավելով Սեուլի 2 հիվանդանոցներում բուժում ստացող 4 վարակվածների` 61, 62, 35 և 82 տարեկան: Վարակվածներին խնդրել են հազար որոշակի հաճախականությամբ. առանց դիմակի, վիրահատական դիմակով, մառլյայից դիմակով և կրկին առանց դիմակի:



Փորձարկվողի դեմքից 20 սմ հեռավորությամբ տեղադրվել է Պետրի թասիկ՝ 1 մլ ստերիլ հատուկ լուծույթի պարունակությամբ (վիրուսների պահպանման համար տրանսպորտային միջավայր): Յուրաքանչյուր անգամվա համար օգտագործվել է առանձին թասիկ, իսկ դրանից հետո դիմակների ներքին և արտաքին մակերեսները սրբել են հականեխիչ տամպոններով՝ վերցնելով նմուշներ: Արդյունքում SARS-CoV-2-ի մասնիկները նշմարվել են ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին մակերեսներին:



Հետազոտության հեղինակները նշել են, որ առավել շատ աղտոտվածություն հայտնաբերել են դիմակի ներքին, քան արտաքին մակերեսին: Որքանով հնարավոր է, որ վիրուսային մասնիկները տամպոնի ֆիզիկական ճնշման հետևանքով ներքին մակերեսից անցնեն արտաքին երեսը, նրանք սրբել են արտաքին կողմը: Վերջինիս վրա վիրուսի հաջորդական հայտնաբերումը դժվար թե պայմանավորված լիներ փորձի սխալմամբ: Սակայն գիտնականների եզրակացությունը կարելի է մեկնաբանել դիմակի աերոդինամիկ առանձնահատկություններով և նրանով, որ հազի հետ դուրս եկող կաթիլները կարող են անցնել դիմակի ծայրամասերով և հայտնվել արտաքին երեսին: Այս դիտարկումները հաստատում են դիմակին դիպչելուց հետո ձեռքերի հիգիենայի կարևորությունը:



Թեև կորեացի գիտնականները հայտարարում են, որ ինչպես վիրահատական, այնպես էլ մալռյայից դիմակները, համաձայն ստացված տվյալների, արդյունավետ չեն SARS-CoV-2 կորոնավիրուսի տարածման դեմ պայքարում և չեն կանխում հիվանդի հազի մեջ պարունակվող վիրուսային մասնիկների դուրսբերումը շրջակա միջավայր, ամեն դեպքում պետք է նշել, որ հետազոտության ընտրողականությունը փոքր է: Փորձի արդյունքները կարող են նաև կապ ունենալ նրա հետ, թե ինչպես է հազացել տվյալ փորձարկվողը:



Աշխատության հեղինակները հավելում են, որ չեն հաշվարկել մեկանգամյա N95 ռեսպիրատորները և դիմակների այլ տեսակներ: Ախտանշաններ չունեցող վարակվածներից վիրուսի փոխանցման կանխման հնարավորությունը դիտարկելու համար հետագա հետազոտություններ են անհրաժեշտ: Քանի որ դիմակ կրելու վերաբերյալ գիտնականների կարծիքները տարբեր են, մասնագետների եզրակացությունները պետք է հաշվարկել, սակայն ամեն դեպքում պետք չէ հրաժարվել նույնիսկ այդպիսի պաշտպանությունից, եթե սկսել եք հազալ և փռշտալ կամ եթե ջերմություն ունեք:



Պետք է հիշել, որ Covid-19-ի ախտանշաններ ունենալու դեպքում փողոց դուրս գալ չի կարելի. անհրաժեշտ է բժշկին տուն կանչել և սահմանափակել շփումներն այլ մարդկանց հետ: Մյուսները պետք է հետևեն առողջապահության ոլորտի մասնագետների հորդորներին և պահպանեն հեռավորություն՝ առնվազն 1,5-2 մետր, և պարբերաբար լվանան ձեռքերը:



Հետազոտողներն ավելի վաղ հստակեցրել էին կորոնավիրուսի կենսունակությունը կանխիկ գումարի, հագուստի և բժշկական դիմակների վրա, ինչպես նաև հաստատել էին, որ Covid-19 հիվանդությունից մահացությունը մեծապես կախված է տարիքից:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/dimakneri-anardyunavetutyun</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=9212</guid>

            <pubDate>Wed, 18 Mar 2020 13:11:38 +0000</pubDate>

            <title>Կորոնավիրուսով չվարակվելու համար անհրաժեշտ է լվանալ ձեռքերը. ինչպե՞ս դա ճիշտ անել</title>

            <description><![CDATA[<p>Նյութն առաջին անգամ հրապարակվել է 2016թ.: 2020թ. մարտին լրացվել է:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/03/Handwashing_Cover_7-superJumbo.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Կորոնավիրուսով չվարակվելու համար անհրաժեշտ է լվանալ ձեռքերը. ինչպե՞ս դա ճիշտ անել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ի՞նչ է պատահել



Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) և մի շարք այլ առողջապահական կազմակերպություններ բոլորին խորհուրդ են տալիս հաճախ լվանալ ձեռքերը` նոր կորոնավիրուսով չվարակվելու և այլոց չփոխանցելու համար: Իրականում ձեռքերը լվանալն օգնում է բազմաթիվ հիվանդությունների կանխմանը (սուր շնչառականներից մինչև թունավորում), սակայն խնդիրն այն է, որ մարդիկ հիմնականում սխալ են լվանում ձեռքերը:



Ի՞նչ եք ասում. բոլորն էլ ձեռքերը լվանալու ձևը գիտեն



Թերևս այդպես չէ. հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ շատերը ձեռքերը սխալ են լվանում: Օրինակ՝ օճառ չեն օգտագործում կամ քիչ տևողությամբ են լվանում:



Եվ ինչպե՞ս դա անել



ԱՀԿ-ն, օրինակ, խորհուրդ է տալիս ձեռքերը հետևյալ կերպ լվանալ.



— Թրջեք ձեռքերը. վարակից պաշտպանվելու տեսակետից ջրի ջերմաստիճանն էական չէ,— Ճզմեք օճառը կամ օգտագործեք կտորը՝ ձեռքերն օճառելու համար: Ընդ որում` հեղուկ օճառի և ամբողջական կտոր միջև էական տարբերություն չկա, բայց կարևոր է, որ օճառի կտորը լինի անցքերով օճառամանի մեջ: Հակաբակտերիալն օգտագործելու կարիք չկա. նրա արդյունավետությունը սովորականինից բարձր չէ, միաժամանակ՝ այն նպաստում է հակաբիոտիկների նկատմամբ դիմակայուն բակտերիաների ի հայտ գալուն: Ցանկացած դեպքում օճառն անհրաժեշտ է. միայն ջրով վիրուսներից և բակտերիաներից չեք ձերբազատվի,



— Փրփրեցրեք օճառը՝ ձեռքերի ափերն իրար հպելով,— Շփեք ձեռքի արտաքին երեսն ու ու մատների արանքները,— Մատները շփեք՝ ափերը ծալելով,— Ձեռքերն արգելափակեք և շարժեք այնպես, որ մատները շփվեն,— Շփեք բթամատները,— Մի ձեռքի ափով շփեք մյուս ձեռքի մատները,— Լվացեք օճառը,— Չորացրեք ձեռքերը՝ թղթե, անհատական սրբիչով, որը փոփոխում եք օրվա ընթացքում մի քանի անգամ, կամ օգտագործեք չորացնող սարք: Կարևոր է, որ ձեռքերը չոր լինեն, որպեսզի խոնավ հատվածում կրկին վիրուս կամ բակտերիա չհայտնվի,— Եթե օգտագործում եք թղթե սրբիչ, ապա ծորակը փակեք նրա օգնությամբ:



Կարող եք դիտել ԱՀԿ-ի ձանձրալի ուղեցույց-տեսանյութը:




https://youtu.be/3PmVJQUCm4E
Ինչպես լվանալ ձեռքերը / © World Health Organization (WHO) 



Կա նաև ավելի ուրախ տարբերակը. բրիտանական հիվանդանոցի աշխատակիցները լվացվում-պարում են Gagnam Style երգի ներքո:




https://youtu.be/TGddyTW5eMc
 Լվացվում-պարում են / © NHSNorthamptonshire 



Իսկ այստեղ չափազանց կենսախինդ մարդը երեխաներին լվացվել է սովորեցնում (ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ուղեցույցը):




https://youtu.be/825gGELjB98
 Ձեռքերի լվացման պար / © UNICEF 



Ոչ ոք չի հաստատում, որ այս տեխնիկան վստահաբար ճիշտ է, սակայն էությունը հասկանալի է. պետք է ձեռքի յուրաքանչյուր կետը լվանալ և չորացնել: Դա անհրաժեշտ է կատարել 20 վայրկյանից ոչ պակաս:



Պրոֆեսիոնալ կերպով լվացվելու համար նույն գործողությունը կարելի է անել 40-60 վայրկյան տևողությամբ:



Ի՞նչ անեմ. բաղնիք վայրկյանաչափո՞վ մտնեմ



Ո՛չ: Սովորաբար խորհուրդ է տրվում երկու անգամ երգել Happy Birthday to You-ն. դա կտևի 20 վայրկյան: Բայց կարելի է ընտրել նաև ցանկացած այլ երգ: Օրինակ՝ Wash Your Lyrics կայքը (բառացի՝ «Լվա երգիդ բառերը») թույլ է տալիս երգի բառերը բաշխել ըստ գործողությունների՝ ձեռքերը ճիշտ լվանալու ժամանակ: Բայց այն հիմնված է պրոֆեսիոնալների համար խորհուրդների վրա, ովքեր պետք է լվացվեն 40-60 վայրկյան:



Իսկ ի՞նչ անել, եթե ձեռքերը կեղտոտ են, բայց ես չեմ կարող օճառով լվանալ



Օգտագործել հականեխիչ գել: Տեխնիկան գրեթե նույնն է, ինչ օճառի ու ջրի դեպքում (պետք է ձեռքերը շփել այնքան, քանի դեռ չեն չորացել): Բայց եթե չափից շատ կեղտոտ են, հականեխիչը կարող է անարդյունավետ լինել: Սկզբում կարելի է խոնավ անձեռոցիկ օգտագործել:



Պետք է ուշադրություն դարձնել, որ հականեխիչ գելը 60% սպիրտ պարունակի: Ի դեպ՝ պետք է ուշադիր հետևել, որ երեխաներն այն օգտագործելուց հետո չլիզեն. այն կարող է հանգեցնել ալկոհոլային թունավորման:



Ե՞րբ է պետք լվանալ ձեռքերը



— Երբ ակնհայտ կեղտոտ են: Բայց ոչ միայն: Կարելի է լվանալ.— Զուգարանից հետո՝ պարտադիր,— Ուտելիք պատրաստելուց առաջ, ընթացքում և հետո,— Հումքին ձեռք տալուց հետո (ձուկ, միս, բանջարեղեն),— Հազալուց, փռշտալուց հետո,— Կենդանիներին (նաև՝ սեփական), նրանց սննդին ու պարագաներին դիպչելուց հետո,— Հանրային վայրեր այցելելուց հետո,— Հանրային տրանսպորտով ուղևորվելուց հետո,— Տունը մաքրելուց հետո,— Վերքը մշակելուց առաջ և հետո,— Հիվանդին խնամելուց առաջ և հետո,— Երեխայի տակդիրը փոխելուց կամ զուգարան գնալուն օգնելուց առաջ և հետո,— Աղբին դիպչելուց հետո:



Եթե հաճախակի լվացվեմ, ապա ձեռքերս կչորանան ու կճաքճքեն



Ցավոք՝ այո, կա նման վտանգ, որը ծագում է, երբ հետևում ես այս խորհուրդներին, որոնք իրենց հերթին օգնում են խուսափել վարակներից, ինչը ոչ պակաս կարևոր է: Բայց կան որոշ խորհուրդներ, որոնք իրավիճակը մեղմում են.



— Օգտագործեք ավելի ցածր pH-ով օճառ (սովորականում այն 9,5-11 է),— Լվացվեք ոչ տաք ջրով,— Չորացրեք առանց ֆանատիզմի,— Անմիջապես հետո քսեք խոնավեցնող միջոց: Կարելի է քսուք կամ կրեմ՝ յուղով, գլիցերինով, կաթնաթթվով, միզանյութով կամ վազելինով: Երբեմն փորձեք. եթե մեկը չեղավ, մյուսը կլինի: Եթե տանը չեք, կարելի է ինչ-որ թեթև բան,— Հետևեք տան հարաբերական խոնավությանը: Եթե պետք է, միջոցներ ձեռնարկեք:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/lvanal-dzerqery</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=8926</guid>

            <pubDate>Fri, 13 Mar 2020 16:10:47 +0000</pubDate>

            <title>Ինչպե՞ս չդիպչել դեմքին. երբ շուրջբոլորը կորոնավիրուս է, ապա իսկապես կարևոր է</title>

            <description><![CDATA[<p>Լուրջ ուղեցույց՝ առանց «շան օձիքի» մասին կատակների: Ներկայացվում է, թե ինչպես կարելի է չդիպչել դեմքին կամ ինչ անել, երբ այդ ցանկությունը զսպելը բարդ է:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/03/2478405.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ինչպե՞ս չդիպչել դեմքին. երբ շուրջբոլորը կորոնավիրուս է, ապա իսկապես կարևոր է]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը, ինչպես նաև առողջապահական այլ կազմակերպություններ, խորհուրդ են տալիս կորոնավիրուսով վարակվելուց խուսափելու համար չդիպչել դեմքին՝ հատկապես քթին, բերանին և աչքերին: Այդ խորհուրդն արդիական է նաև այլ դեպքերում, երբ վիրուսը կամ բակտերիան փոխանցվում են օդակաթիլային ուղիներով: Խնդիրն այն է, որ, տարբեր տվյալներով, մարդն օրվա ընթացքում դեմքին է դիպչում ժամում 16-23 անգամ: Եվ այդ գործողությունը չի կարելի համար գիտակցված: Ուստի պատրաստվել է ուղեցույց, որը կօգնի այդ սովորույթի դեմ դժվարին պայքարում:



Փորձեք հասկանալ, թե ինչն է ձեզ հրահրում



Իմացական (կոգնիտիվ) թերապիայի կենտրոնի հոգեբան, «Пост тревога» տելեգրամ-ալիքի հեղինակ Տատյանա Պավլովնայի կարծիքով՝ «ինչպե՞ս չդիպչել դեմքին» հարցին պատասխանելու համար նախ պետք է հարցնել՝ «ինչո՞ւ ենք մենք դիպչում դեմքին»: Նա խորհուրդ է տալիս օրվա ընթացքում ինքնադիտարկում իրականացնել, նշել այն, ինչը հարկադրում է հաճախ դիպչել դեպքին, առանձնացնել, թե ինչ իրավիճակներում եք դա անում և ինչու: Հոգեբանի խոսքով` անձամբ է դա արել, և երեք պահ է արձանագրել. դեմքին դիպչում է, երբ քիթը «ֆսֆսացնում է» (ցրտից կամ օդի չորությունից), երբ նստած է համակարգչի մոտ և դունչը հենում է ձեռքին, երբ խիստ կենտրոնանում են այլ մարդկանց հետ խոսակցության ժամանակ:



Ընդ որում, տարբեր հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ մարդիկ իրենք իրենց դիպչում են (հիմնականում՝ դեպքին) հաճախ տհաճ իրավիճակներում, օրինակ՝ երբ անհանգիստ են կամ ստիպված են ստել: Դա հաճախ է լինում, երբ մարդուն շեղում են նրանից, ինչն ուշադրության կենտրոնացում է պահանջում: Միևնույն ժամանակ կարող է թվալ, թե ինչ-որ բան իսկապես քոր եկավ, թեև, ակնհայտ է, որ այդ զգացումը չի ծագել մազի կամ աղվամազի ինչ-որ թրթռումից:



Փորձեք նվազեցնել նման իրավիճակների քանակը



Իհարկե, ասելը հեշտ է, քան հետևելը, բայց միևնույն է՝ սթրեսային իրավիճակներն անհրաժեշտ է նվազեցնել կամ փոփոխել նրանց նկատմամբ վերաբերմունքը: Դրա համար ավելի լավ է դիմել հոգեբանի կամ հոգեթերապևտի: Այն մասին, թե ինչպես է պետք ձերբազատվել շեղող հանգամանքներից, բազմաքանակ գրքեր ու հոդվածներ են գրվել:



Բարեբախտաբար, երբեմն հարկադրող իրավիճակները բավականին հստակ են և նրանցից ձերբազատվելն առանձնապես բարդ չէ: Օրինակ՝ ոչ մեծ հետազոտությունը ցույց է տվել, որ չոր, զգայում մաշկ ունեցող մարդիկ ավելի հաճախ են դիպչում դեմքին: Եզրակացությունն այն է, որ պետք է փորձել ընտրել լավ խոնավացնող միջոց և իրավիճակը բարելավելու այլ մեթոդ: Եթե հարցը լինզաներն են, որոնք աշխատանքային օրվա ավարտին չորանում են, ապա կարելի է որպես օգտակար միջոց կիրառել արհեստական արցունքները: Եթե խնդիրը դեմքի վրա թափվող մազերն են, գիտեք՝ ինչ անել:



Հոգեբան Տատյանա Պավլովան նշել է, որ կարող է ձեռքի տակ անձեռոցիկ ունենալ և դրանով սրբել քիթը, և ոչ՝ ձեռքով: Նրա խոսքով՝ հնարավոր է հարմարավետ դասավորել նաև աշխատավայրը, կանգնած աշխատել կամ այլ հարմարանքներ ստեղծել, խոսակցության ժամանակ ձեռքին ինչ-որ խաղալիք ունենալ՝ ձեռքերը զբաղացնելու համար:



Մարզեք գիտակցությունը



Եթե այդ միջոցները չեն օգնում կամ ակնհայտ հարկադրող հանգամանքներ չկան և դուք շարունակում եք անվերահսկելիորեն դիպչում եք դեմքին՝ ինքներդ ձեզ չկանգնեցնելով անհրաժեշտ պահի, կօգնի գիտակցությունը, այսինքն՝ սեփական գործողությունների, զգացումների ու մտքերի նկատմամբ ուշադրության բարձրացումը: Այդ իրավիճակը կարելի է մարզել, այդ թվում և՝ մեդիտացիայի օգնությամբ:



Կան նաև փոքրիկ խորամանկություններ, որոնք օգնում են զսպել թեկուզ վերջին պահին:



Դիմահարդարվեք



Առկա են որոշ համեստ տվյալներ և անձնական փորձ, որոնք ցույց են տալիս, որ դիմահարդարումն օգնում է ձեռքերը հեռու պահել դեմքից՝ հարդարումը չվնասելու համար:



Օգտագործեք հատուկ կայք



 Do Not Touch Your Face («Դեմքիդ մի դիպչիր») անվամբ կայքը տեսախցիկի օգնությամբ հետևում է ձեզ և անհրաժեշտ պահի խնդրում է չդիպչել դեմքին, երբ դուք փորձում եք դա անել:



Ձեռքերի շարժումներն ակնհայտ դարձրեք



Հոգեբան Տատյանա Պավլովայի խոսքով՝ օգտակար կարող է լինել այն ամենն, ինչը կենտրոնացնում է գործողության նկատմամբ ուշադրությունը և այն դարձնում է ավելի նկատելի: The New York Times-ը խորհուրդ է տալիս օգտագործել օճառ և ձեռքերը խոնավացնող միջոցներ, BuzzFeed-ն առաջարկում է ձեռքերին վառ ժապավեններ սոսնձել կամ ձեռնոց կրել, ինչպես նաև վզին լայն շարֆ ամրացնել՝ ձեռքերը դեմքին մոտեցնելիս խոչընդոտելու համար: Այդ դեպքերում մարդը գլխի կընկնի, որ ինչ-որ տարօրինակ բան է կատարվում:



Մի նախատեք ձեզ



Գիտակցումը ենթադրում է նաև չնախատում: Եթե նկատել եք, կրկին ցանկանում եք քորել ձեզ, չարությունը ձեր իսկ նկատմամբ անօգուտ է, բացի հավելյալ սթրեսից, որը դրդում է դեմքին դիպչելու ցանկության:



Եթե շատ եք ցանկանում, դեմքին դիպչեք, բայց՝ մաքուր ձեռքերով



Իրականում խնդիրն այն չէ, որ մարդը ձեռք է տալիս դեմքին, այլ այն է, որ դա արվում է կեղտոտ ձեռքերով: Այդ պատճառով երբ հայտնաբերեք, որ ցանկանում եք դիպչել դեմքին, ապա պարզապես լվացեք ձեռքերը կամ օգտագործեք հականեխիչ կամ ախտահանող գել:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/koronavirus-e</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>