<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1414/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 15 Oct 2026 15:17:55 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=19674</guid>

            <pubDate>Wed, 18 Aug 2021 18:24:31 +0000</pubDate>

            <title>Ֆիզիկոսները պարզել են, թե ինչպես է պետք ձեռքերը ճիշտ լվանալ</title>

            <description><![CDATA[<p>Մոդելավորումը ցույց է տվել, թե ինչից է հիմնականում կախված ձեռքերը լվանալու արդյունավետությունը և թե ինչքան ժամանակ է պետք հատկացնել դրա համար:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2021/08/1569126412_0_160_3072_1888_1920x0_80_0_0_af0c704ddb639800900b0804559c8b88.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ֆիզիկոսները պարզել են, թե ինչպես է պետք ձեռքերը ճիշտ լվանալ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Անկասկած` որ հիգիենայի կանոններին հետևելը, հատկապես` ձեռքերի լվացումը, օգնում է վարակների տարածումը վերահսկելու հարցում և նվազեցնում է վարակվելու ռիսկերը: Ընդ որում` ջրի տակ սովորական լվացվելը բավական չէ. Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տեղեկագրի համաձայն` լավագույն արդյունքի համար անհրաժեշտ է մանրազննություն, ժամանակ ու շարժում: Սակայն ձեռքի լվացման հետ կապված ֆիզիկական գործողությունները մինչ օրս չի ուսումնասիրվել հեղուկի մեխանիկայի համատեքստում:



Hammond Consulting Limited-ի գիտնականները մոդել են պատրաստել, որը ցույց է տվել խնամքի այդ գործընթացի առանցքային մեխանիզմը: Որոշվել է այն ժամանակահատվածը, որն անհրաժեշտ է արդյունավետ մաքրման համար, այդ թվում` վիրուսներից ու բակտերիաներից:



Մաթեմատիկական մոդելը կառուցված է երկու հաշվարկների վրա. ձեռքերը ներկայացված են որպես երկու անհարթ մակերեսներ, որոնք շարժվում են մեկը մյուսին հպվելով, բայց առանձնացած են հեղուկ ծածկույթով: Մասնիկները մնում են այսպես կոչված փոսիկներում, և դրանցից ձերբազատվելու համար ջրի հոսքի էներգիան պետք է մեծ լինի: Դա կախված է ձեռքերի շարժման արագությունից. առավել ուժեղ հոսքը հեշտությամբ է լվանում մասնիկները:



Ձեռքերը թույլ շարժելու դեպքում հեղուկի կողմից առաջացող ուժը բավարար չէ, որպեսզի հաղթահարի մասնիկները պահող ուժին: Գիտնականները նշել են, որ գնահատելով հոսքի ուժը` կարելի է հասկանալ, թե ինչպես են շարժվում մասնիկները, և պարզել` դրանք հեռացվո՞ւմ են, թե՞ ոչ: Ձեռքերի միջև առավել նեղ հատվածները, անհարթությունը, մակերեսների հարաբերական արագ շարժումը կամ մածուցիկ հեղուկը նպաստում են մասնիկների հեռացմանը:



Սակայն նույնիսկ ակտիվ շարժումների ու ձեռքերի շփման պարագայում ամեն ինչ արագ չի ստացվի: Նոր հաշվարկները համաձայնեցված են ԱՄՆ-ի հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնի տեղեկագրերով, ըստ որոնց` ձեռքերը պետք է լվանալ առնվազն 20 վայրկյան, որպեսզի հնարավոր վիրուսներն ու բակտերիաները ոչնչանան:



Մոդելավորումը հաշվի չի առնում քիմիական կամ կենսաբանական գործընթացները, որոնք կապված են օճառի կիրառման հետ: Այդուհանդերձ, ձեռքերից մասնիկների ֆիզիկական լվացմանն օգնող մեխանիզմների հստակեցումը կարող է նպաստել հիգիենայի միջոցների արդյունավետության և անվտանգության բարձրացմանը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/jisht-lvanal</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=9212</guid>

            <pubDate>Wed, 18 Mar 2020 13:11:38 +0000</pubDate>

            <title>Կորոնավիրուսով չվարակվելու համար անհրաժեշտ է լվանալ ձեռքերը. ինչպե՞ս դա ճիշտ անել</title>

            <description><![CDATA[<p>Նյութն առաջին անգամ հրապարակվել է 2016թ.: 2020թ. մարտին լրացվել է:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/03/Handwashing_Cover_7-superJumbo.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Կորոնավիրուսով չվարակվելու համար անհրաժեշտ է լվանալ ձեռքերը. ինչպե՞ս դա ճիշտ անել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ի՞նչ է պատահել



Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) և մի շարք այլ առողջապահական կազմակերպություններ բոլորին խորհուրդ են տալիս հաճախ լվանալ ձեռքերը` նոր կորոնավիրուսով չվարակվելու և այլոց չփոխանցելու համար: Իրականում ձեռքերը լվանալն օգնում է բազմաթիվ հիվանդությունների կանխմանը (սուր շնչառականներից մինչև թունավորում), սակայն խնդիրն այն է, որ մարդիկ հիմնականում սխալ են լվանում ձեռքերը:



Ի՞նչ եք ասում. բոլորն էլ ձեռքերը լվանալու ձևը գիտեն



Թերևս այդպես չէ. հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ շատերը ձեռքերը սխալ են լվանում: Օրինակ՝ օճառ չեն օգտագործում կամ քիչ տևողությամբ են լվանում:



Եվ ինչպե՞ս դա անել



ԱՀԿ-ն, օրինակ, խորհուրդ է տալիս ձեռքերը հետևյալ կերպ լվանալ.



— Թրջեք ձեռքերը. վարակից պաշտպանվելու տեսակետից ջրի ջերմաստիճանն էական չէ,— Ճզմեք օճառը կամ օգտագործեք կտորը՝ ձեռքերն օճառելու համար: Ընդ որում` հեղուկ օճառի և ամբողջական կտոր միջև էական տարբերություն չկա, բայց կարևոր է, որ օճառի կտորը լինի անցքերով օճառամանի մեջ: Հակաբակտերիալն օգտագործելու կարիք չկա. նրա արդյունավետությունը սովորականինից բարձր չէ, միաժամանակ՝ այն նպաստում է հակաբիոտիկների նկատմամբ դիմակայուն բակտերիաների ի հայտ գալուն: Ցանկացած դեպքում օճառն անհրաժեշտ է. միայն ջրով վիրուսներից և բակտերիաներից չեք ձերբազատվի,



— Փրփրեցրեք օճառը՝ ձեռքերի ափերն իրար հպելով,— Շփեք ձեռքի արտաքին երեսն ու ու մատների արանքները,— Մատները շփեք՝ ափերը ծալելով,— Ձեռքերն արգելափակեք և շարժեք այնպես, որ մատները շփվեն,— Շփեք բթամատները,— Մի ձեռքի ափով շփեք մյուս ձեռքի մատները,— Լվացեք օճառը,— Չորացրեք ձեռքերը՝ թղթե, անհատական սրբիչով, որը փոփոխում եք օրվա ընթացքում մի քանի անգամ, կամ օգտագործեք չորացնող սարք: Կարևոր է, որ ձեռքերը չոր լինեն, որպեսզի խոնավ հատվածում կրկին վիրուս կամ բակտերիա չհայտնվի,— Եթե օգտագործում եք թղթե սրբիչ, ապա ծորակը փակեք նրա օգնությամբ:



Կարող եք դիտել ԱՀԿ-ի ձանձրալի ուղեցույց-տեսանյութը:




https://youtu.be/3PmVJQUCm4E
Ինչպես լվանալ ձեռքերը / © World Health Organization (WHO) 



Կա նաև ավելի ուրախ տարբերակը. բրիտանական հիվանդանոցի աշխատակիցները լվացվում-պարում են Gagnam Style երգի ներքո:




https://youtu.be/TGddyTW5eMc
 Լվացվում-պարում են / © NHSNorthamptonshire 



Իսկ այստեղ չափազանց կենսախինդ մարդը երեխաներին լվացվել է սովորեցնում (ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ուղեցույցը):




https://youtu.be/825gGELjB98
 Ձեռքերի լվացման պար / © UNICEF 



Ոչ ոք չի հաստատում, որ այս տեխնիկան վստահաբար ճիշտ է, սակայն էությունը հասկանալի է. պետք է ձեռքի յուրաքանչյուր կետը լվանալ և չորացնել: Դա անհրաժեշտ է կատարել 20 վայրկյանից ոչ պակաս:



Պրոֆեսիոնալ կերպով լվացվելու համար նույն գործողությունը կարելի է անել 40-60 վայրկյան տևողությամբ:



Ի՞նչ անեմ. բաղնիք վայրկյանաչափո՞վ մտնեմ



Ո՛չ: Սովորաբար խորհուրդ է տրվում երկու անգամ երգել Happy Birthday to You-ն. դա կտևի 20 վայրկյան: Բայց կարելի է ընտրել նաև ցանկացած այլ երգ: Օրինակ՝ Wash Your Lyrics կայքը (բառացի՝ «Լվա երգիդ բառերը») թույլ է տալիս երգի բառերը բաշխել ըստ գործողությունների՝ ձեռքերը ճիշտ լվանալու ժամանակ: Բայց այն հիմնված է պրոֆեսիոնալների համար խորհուրդների վրա, ովքեր պետք է լվացվեն 40-60 վայրկյան:



Իսկ ի՞նչ անել, եթե ձեռքերը կեղտոտ են, բայց ես չեմ կարող օճառով լվանալ



Օգտագործել հականեխիչ գել: Տեխնիկան գրեթե նույնն է, ինչ օճառի ու ջրի դեպքում (պետք է ձեռքերը շփել այնքան, քանի դեռ չեն չորացել): Բայց եթե չափից շատ կեղտոտ են, հականեխիչը կարող է անարդյունավետ լինել: Սկզբում կարելի է խոնավ անձեռոցիկ օգտագործել:



Պետք է ուշադրություն դարձնել, որ հականեխիչ գելը 60% սպիրտ պարունակի: Ի դեպ՝ պետք է ուշադիր հետևել, որ երեխաներն այն օգտագործելուց հետո չլիզեն. այն կարող է հանգեցնել ալկոհոլային թունավորման:



Ե՞րբ է պետք լվանալ ձեռքերը



— Երբ ակնհայտ կեղտոտ են: Բայց ոչ միայն: Կարելի է լվանալ.— Զուգարանից հետո՝ պարտադիր,— Ուտելիք պատրաստելուց առաջ, ընթացքում և հետո,— Հումքին ձեռք տալուց հետո (ձուկ, միս, բանջարեղեն),— Հազալուց, փռշտալուց հետո,— Կենդանիներին (նաև՝ սեփական), նրանց սննդին ու պարագաներին դիպչելուց հետո,— Հանրային վայրեր այցելելուց հետո,— Հանրային տրանսպորտով ուղևորվելուց հետո,— Տունը մաքրելուց հետո,— Վերքը մշակելուց առաջ և հետո,— Հիվանդին խնամելուց առաջ և հետո,— Երեխայի տակդիրը փոխելուց կամ զուգարան գնալուն օգնելուց առաջ և հետո,— Աղբին դիպչելուց հետո:



Եթե հաճախակի լվացվեմ, ապա ձեռքերս կչորանան ու կճաքճքեն



Ցավոք՝ այո, կա նման վտանգ, որը ծագում է, երբ հետևում ես այս խորհուրդներին, որոնք իրենց հերթին օգնում են խուսափել վարակներից, ինչը ոչ պակաս կարևոր է: Բայց կան որոշ խորհուրդներ, որոնք իրավիճակը մեղմում են.



— Օգտագործեք ավելի ցածր pH-ով օճառ (սովորականում այն 9,5-11 է),— Լվացվեք ոչ տաք ջրով,— Չորացրեք առանց ֆանատիզմի,— Անմիջապես հետո քսեք խոնավեցնող միջոց: Կարելի է քսուք կամ կրեմ՝ յուղով, գլիցերինով, կաթնաթթվով, միզանյութով կամ վազելինով: Երբեմն փորձեք. եթե մեկը չեղավ, մյուսը կլինի: Եթե տանը չեք, կարելի է ինչ-որ թեթև բան,— Հետևեք տան հարաբերական խոնավությանը: Եթե պետք է, միջոցներ ձեռնարկեք:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/lvanal-dzerqery</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>